La Slovenia a l'é na repùblica democràtica con un parlament, un govern, un presidente, ëd tribùnaj, ij comun e ufìssi aministrativ locaj. Ël parlament a approva le legi e a sorveja ël govern. Ël govern a realizza la polìtica pùblica e a gestiss l'aministrassion naçional, mentre ël presidente a rapresenta lë Stat e a l'ha dle responsabilità stabilìe da la Costitussion. I tribùnaj a aplico la lege an manèra indipendenta. Ij comun a gestisso question locaj, coma ij servissi dla comunità, la pianificassion locala e d'autri responsabilità assegnàje da la lege. Le istitussion naçionaj a trato le question ch'a riguardo ël Paìs ant un so ansèm, mentre le autorità locaj a prendo decision ant ij limit ëd lor podè legal. Le autorità pùbliche a travajo quindi a diferent livel, e l'istitussion responsàbil a dipend dal soget. Le elezion a collego la popolassion con ste istitussion. An Slovenia a-i son elezion parlementare, presidençiaj, comunaj e për ël Parlament European. A-i son pa tute për lë stess programa: le elezion parlementare a determin-o la rapresentansa ant l'orgàno legislativ, le elezion presidençiaj a selession-o ël chèf ëd lë Stat, le elezion comunaj a selession-o ij rapresentant e ij foncionari dël comun, e le elezion për ël Parlament European a selession-o ij rapresentant ëd la Slovenia a livel ëd l'Union Europea. Le regole ëd vot, ij candidat e la carica da remplé a cambio an base a l'elezion. Na decision polìtica a peul dësgnass an manera ëdvers part dël sistema. Ël parlament a peul aprovè na lege, ël govern a peul aplichela për mes ëd l'aministrassion pùblica, ij comun a peulo apliche le responsabilità a livel local, e ij tribùnaj a peulo riesaminè le controversie an base a la lege. Capì quala istitussion a l'ha l'autorità a giuta quand as segue na question pùblica o quand as contata l'ufissi giust.
La polìtica an Slovenia
La polìtica an Slovenia a forma le legi, ij servissi pùblich, ij budget, ij drit e la rapresentansa dël Paìs. Ël sistema a combina istitussion ëd Stat democratiche con elezion për ij rapresentant naçionaj, locaj e europeich, e për ël presidente. Ël Stat a dà la corniss permanente për le decision pùbliche, mentre le elezion a decido chi a riceiv l'autorità polìtica.
Tip
Comensa dal livel d'autorità ch'a riguarda toa question, përchè na lege naçional, na question comunala, na responsabilità presidençial e na question europeica a segu-o percors polìtich diferent. Distingue l'istitussion ch'a ciapa na decision da chela ch'a la realizza o ch'a riesamina na controversia.