Le ele sion slovene a son basà su un vot universal, ugual, diret e secret. An general, ij sitadin adult a peulo voté quand a soddisfo le condission legal për l’ele sion particular. I drit ëd vot di resident sitadin d’un’àutra region dl’Union Europeica a dipend dal tipo d’ele sion. Le ele sion parlamentar a serno ij member dël Državni zbor, l’Assembléa Nazional slovena. A dòvro un sistema proporzional, për sòn ij pòst a son distribuì con na certa corispondensa al sostegn ciapà da le liste politiche e da ij candidat. Ël sistema a comprenda circoscrission e regole legal ch’a influenso quali candidat a ciapo ij pòst. Ël President ëd la Republica a l’é elegì diretament dai votant. L’ele sion presidenzial a l’é separà da le ele sion parlamentar e riguarda ël cap ëd stat rappresentativ dël pais. Se gnun candidat a ciapa la majoransa richesta ant la prima tornà, na segonda tornà a peul decide tra ij candidat pi votà. Le ele sion local a serno sindich e consili comunal an le občine slovene. A riguardo ij servissi e le decision local com la pianificassion, le strade, ij servissi comunal e le struture pùbliche. Le regole local a peulo esse diferent da le regole nazional perchè ij votant a serno un sindich e ij rappresentant local. Le ele sion al Parlament Europeu a serno ij rappresentant slovèn ant l’istitussion dl’Union Europeica elegìa diretament dai sitadin. Ste ele sion a riguardo la legislassion e la vigilansa europeica, mentre che le ele sion nazional e local a riguardo le istitussion slovene e le comun-e. Ël Consèj Nazional, o Državni svet, a l’é nen sernù con un vot diret normal da tota la popolassion. Soi member a son sernù da grup local, professional e social organizà. Për sòn ël Consèj Nazional a dev nen esse confondù con l’Državni zbor elegì diretament. La Comission Statale Elettoral, dita Državna volilna komisija, a coordina part important dël process elettoral. Le commission ëd segi a gestisso ël vot ant ij segi individual, e le procedure ufissial a regol-o la lista dij votant, le schede, ël contegi e la publicassion dij risultà. J’osservator e ij partecipant autorisà a peulo sostegn-a la transparensa. Un process normal ëd vot a comprenda controlé ël segi assegnà, mostrè l’identificassion richesta, ricev un’ëscheda, segn-a na scernùa an privat e butela ant l’urna. La gent a dev siguì le istrussion al segi e ciamé aj oficial per aiut procedural se a fa mesté. Le ele sion a dan influensa, ma a risòlvo nen tut ij problema an sùbit. Le promesse ëd campagna a peulo esse general, a peul esse necessari formé un govern ëd coalission e ij organism elegì a dev travajé ant ij lìmit ëd la Costitussion, le lege, ij budget e le decision dij tribunal. Un votant responsabil a confronta program, registr, candidat e livel ëd govern interessà.
Elession an Slòvenja
Le ele sion an Slòvenja a permeto a ij sitadin ëd serne ij rappresentant e, për cheidun ufissi, ël titolar diretament. Slòvenja a fa ele sion parlamentar, presidenzial, local e për ël Parlament Europeu, ognuna con sò scòpo e manera ëd voté. Sta sintesi a spiega ël sistema bàsich, ij termin slovèn conossù e ij pass pratic per partecipa.
Tip
Për le ele sion an Slòvenja, identifica prima qual istitussion a l’é sernùa e che cosa a peul davver decide. Confronta pi program e candidat, verifica le tò informassion ëd vot con la procedura ufissial e pianifica d’avèj ël temp për voté. Ten secreta toa scernùa e ciamé a ij oficial dël segi mach për ajut su la procedura.