Empleoyqa llamk’ay t’inkiyta nin: empresaqa, institucionqa utaq huk llamk’achiq runaqa ruwanakunata qun, llamk’aqtaq pagota chaskin. Llamk’achiqqa sapalla empresa, institucion publico, ayllu empresa utaq huk wasipi kawsakuq runa kanman. Negocio ruwayqa imapas rantikuyta utaq yanapakuyta sapallan ruwaspa nin; kikinkupa ruray hina utaq EIRL, SAC utaq SA hina qillqasqa estructura nisqawan rurakunman. Sapan llamk’aqkunaqa aswan askha kutipi llamk’ayta, rantikuqkunata, chaninta hinaspa qillqasqakunata kikinkum kamachinku, ichaqa sapa t’inkiyqa hukniray kanman. Llamk’ay qhatuyqa llamk’aqkunata empresakunawan, institucionkunawan, wasikunawan hinaspa ruwanakunata munaykuq rantikuqkunawan tinkuchin. Lima llaqtapi hinaspa huk suyukunapi, hatun llaqtakunapi hinaspa chakra llaqtakunapi, hinallataq chakra llamk’ay, rantikuy, wasichay, yanapakuykuna hinaspa estado llamk’ay hina ruwaykunapiqa llamk’ay tariy hinaspa qullqiqa hukniray kanman. Profesiunkunaqa universidadpi yachasqa llamk’aykunamanta, tekniku llamk’aykunakama, allin yachaywan ruwana llamk’aykunakama, hinaspa ruraymanta yachasqa llamk’aykunakama chayan. Kamachisqa profesiunkunaqa riqsisqa yachayta hinaspa profesional asociacionman yaykuyta munanman. Mana llamk’ayqa kunanpi llamk’ayniyuq mana kayta nin, ichaqa runaqa llamk’ayta atinan hinaspa munananmi. Piruwqa llapa runapaq hukllam mana llamk’aypaq yanapayta manam qunchu; chayrayku llamk’ayta chinkachiq runaqa waqaychasqa qullqimanta, ayllu yanapayninmanta, pacha llamk’aymanta hinaspa llamk’ay mask’ay yanapakuykunamanta kawsanman. Kamachisqa llamk’ayqa aswan sut’i qillqasqakunata hinaspa leywan riqsisqa amachaykunaman yaykuyta paqarichin, ichaqa ima ruwaykuna hinaspa amachaykunam kanqa chayqa llamk’ay t’inkiy, llamk’achiq, ruway sector hinaspa kunan kamachiykunamanmi hap’in. Llamk’achiqta, contrato utaq acuerdo nisqata, pagota, qillqasqakunata, amachaykunata, allin kawsaypaq condicionkunata hinaspa llamk’ay qhipananpaq imayna kasqanta tupachiyqa, sutipi nisqa qullqillata qhawariymanta aswan allin sut’i rikch’ayta qun.
Piruwpi llamk’ay
Piruwpi llamk’ayqa, runa llamk’ay, sapallan llamk’ay, negocio ruway, hinaspa qullqi tariypaq huk ñankunatapas qhawarin. Kamachisqa utaq mana kamachisqa llamk’ayta, sapalla empresakunapi, institucionkunapi, wasikunapi, chakra llamk’aypi, hinaspa kikinkupa negiociokunapi ruwasqakunatapas chaskin. Mayqin runam llamk’ayta kamachin, imaynata qullqi pagakun, ima qillqasqakunam utaq amachaykunam kan, hinaspa llamk’ayqa hayk’aqkammi qhipan, chaykunapim hatun t’inkiykuna kashan.
Tip
Piruwpi llamk’ayta akllaspaqa tukuy t’inkiyta tupachiy, mana sutipi nisqa pagollatachu. Pikunam llamk’ayta kamachinku, imaynata qullqi pagakun, ima qillqasqakunam hinaspa amachaykunam kan, allin kawsaypaq condicionkuna ima, hinaspa llamk’ay qhipananpaq imayna kasqanta qhaway. Sapallan llamk’aspaqa, rantikuqkunata, qillqasqakunata hinaspa negocio sasa kasqankunata tupachiy, manaraq chay ruwayta chiqap qullqi tariy ñan hina yuyashaspa.