Piruwpi ayllu masikunawan tinkuykunaqa tayta-mamakunata, wawakunata, awicha-awichukunata, wawqi-panita, tiyata, tiyukunata, primakunata, primukunatapas churakunman, ichaqa sapa wasiqa kikinpa ruwanakuy ninkunatawan suyakuy ninkunatawanmi kawsan. Riqsisqakunaqa llaqtapi, llamkaypi, yachaypi, qhatukunapi, iñiy ayllukunapi, pukllaypi utaq riksichiq masikunawan tinkuywanmi tupanakunku. Masikayqa kuska pachata ruwaspa, iñiywan, asikuywan, yanapakuyninwan, hinaspa sapa kuti rimanakuywanmi wiñan. Munakuywan rimanakuykunaqa riqsinakuy qallariymanta hap'ikuywan rimanakuy utaq kuska wasipi kawsayman chayanman. Piruwpi qaylla masi (pata) hinaspa ancha qaylla masi (causa) nisqakunaqa runakunapa rimanakuy ninkunata huknirayta sut'inchayta atinku, runakunaman hina, kawsaypi hina. Imata rimanakuyqa niyta munan chayta tapuy, pakakuyninmanta hinaspa rimanakuymanta ruwanakuyta churay, hinaspa mana nisqanta yupaychayqa ñawpaq yuyaykunata hark'an. Ayllu masikuna, masikay utaq munakuywan hap'ikuyqa manam pipas kikinpa akllayninta ruwananta utaq sayanakunata churakuyta atisqanta qichunchu.
Rimanakuykuna Piruwpi
Piruwpi rimanakuykunaman ayllu masikunawan tupanakuykuna, riqsisqakuna, masikuna, hinaspa munakuywan rimanakuykunapas yaykun. Paykunapa qayllaynin, suyakuykuna, ruwanakuy ninkuqa hukniraymi; chayrayku q'uñi napaykuy utaq sapa kuti rimanakuyqa sapallantaqa mana rikuchinchu huk runaqa qaylla masichu utaq munakuywan masichu kasqanta. Iñiyqa sut'i rimanakuywan, iskaypa munayninwan ruwanakuywan, sapanchikpa pakakuyninta yupaychaywan, hinaspa kikinpa sayanankunata qhawariywanmi wiñan.
Tip
Rimanakuykunapa sutinkunaqa suyakuykunata churaypaq kachun, mana runakunamanta ñawpaq yuyaykunata ruwanapaqchu. Imata munasqaykita sut'ichay, kikinmanta willakuyta pisi pisimanta rakiy, hinaspa sapa kuti allin ruwasqanman hina iñiyta tupachiy. Ayllu masikuna, masikay utaq munakuywan rimanakuy presionta apamuptinpas pakakuy, munaywan ruwanakuy, hinaspa mana niyta atiyqa qhipamanpas kachun.