Piruwpa llamk’ay qhatunqa achka laya llamk’ayniyuqmi, manam hukllachasqa sistemallachu. Servicio, rantikuy, tarpuy, ruwasqa wasikuna, fabricacion, apaykachay, turismo, mina, challwa hap’iy, hinaspa llaqta llamk’aykuna sapaq llamk’aykunata paqarichinku. Lima hinaspa huk hatun llaqtakunaqa achka servicio, rantikuy, oficina, apaykachay, ruwasqa wasi llamk’aykunata qun. Pampa suyu llaqtakunaqa aswanraq tarpuy, uywa uyway, challwa hap’iy, sach’a llamk’ay, mina ruraykunaman t’inkisqa llamk’ay, hinaspa mitapa llamk’ayman sayaykun, ichaqa sapa suyupim imaymana kan. Piruwpi llamk’aypa hatun partin informalmi. Informal llamkaqkunaqa imaymana rantiyta, servicionta quyta, huch’uy tiendakunapi llamkayta, ayllu ruraykunapi yanapayta, utaq mana hunt’asqa planilla qillqayniyuq hinaspa llaqta amachayniyuq llamkayta atinku. Formal llamk’ayqa aswan sut’illa qillqakunata, ruwana ñankunata, hinaspa labor amachayman yaykuyta qun. Chayqa aswan achka qillqakunata, yachaykunata, horariokunata, hinaspa llamk’aypaq tupaykunata mañayta atin. Achka runakunaqa llamk’aykunapi purinku, achka qullqi yaykuyninkunata tinkuchinku, utaq sapankupaq llamk’anku. Runaqa huk pachapi empleadom kanman, huk pachapi sapallan servicio qoq, chaymanta ayllu llamkaq utaq mitapa llamkaq kanman. Yachaykuna, kawsana lugar, apaykachay, educacion, tinkiykunapaq runakuna, digital yaykuy, hinaspa llaqtapi mañakuykuna runapa oportunidadninta afectanku. Castellanoqa achka llamk’ana wasikunapi allinmi, qhichwa rimay hinaspa huk ayllu simikunata yachayqa ayllukunapi hinaspa runawan tinkisqa llamk’aypi chaninniyuq kanman. Empleadorkunaqa llamk’ay yachaykunatapas, hora chayay, sut’ita rimay, pisi sasachakuykunata allichay, seguro llamkay hina allin kawsaykunatapas mask’anku. Pisi entrenamientoyqa llamk’ayman yaykuyta allinchayta atin, ichaqa entrenamiento sapallayqa llamk’ayta mana garantiata qunchu. Qhatuta yachanapaq, kikin llaqtapi llamk’ayta, yachayniykita, gastokunata, hinaspa estabilidad munayniykita tupachiy. Chayqa llamk’ayta mask’anaykipaq, entrenamiento yapaypaq, astaypaq, utaq huch’uy rurayta wiñachinaykipaq akllayta yanapan.
Llamk’ay qhatumanta Piruwpi
Piruwpi llamk’ay qhatuqa llamkayta atiq runakunata empresakunawan, llaqta institucionkunawan, wasikunawan, hinaspa llamk’ayta mañakuq clientekunawan t’inkichin. Formal llamk’aykunata, informal llamk’aykunata, sapallanmanta llamk’ayta, ayllu llamk’ayta, hinaspa mitapa ruraykunatapas chaskin. Qhatupaqqa suyu, llaqta, purinapaq ch’uya pampakuna, hinaspa economia sectorkunaman hina hukniray.
Tip
Piruwpa llamk’ay qhatupi allin yachaykuna, confiable kay, hinaspa llaqtapi mañakuyta riqsiyqa yanapan, ichaqa sapa suyupi utaq sectorpi oportunidadkuna mana kikillanchu. Apaykachayniykiman, ayllu kamachikuyniykuman, simiykiman, hinaspa formal amachay munayniykiman hina llamk’ayta akllay. Sapallayki llamk’aytapas cheqaq llamk’ay hina qhawaspa, chaymanta hap’inaykipaq manaraq gastokunata yupay.