ၵၢၼ်ၵပ်းသိုပ်ႇၼႂ်းၶอบၶัวၼႂ်းမိူင်းမၢၼ်ႈ မักမီးၵၢၼ်ၸွႆႈထႅမ်ၵၼ်၊ ၼႃႈၵတိပီႈၼွင်ႉ လႄႈၵမ်ႉထႅမ်ၶ้ามၶอบၶัว။ ၵူၼ်းႁူႉၸၵ်းပဵၼ်ၵၢၼ်ၵပ်းသိုပ်ႇၵူၼ်းတီႈၶၵ်ႉတႄႇ၊ မိတ်ႉသႂ်ႇၵၼ်ပဵၼ်ၵၢၼ်ၵပ်းသိုပ်ႇဢၼ်လိူၵ်ႈႁင်းၵူၼ်း ဢမ်ႇၸႂ်ႈၵၢၼ်ႁၵ်ႉၵၼ်၊ တႄႇၵေႃႇတူဝ်တင်းၵၢၼ်ႁူပ်ႉထူပ်းၵၼ်ထပ်းၵၼ်၊ လွင်ႈယုမ်ႇယမ် လႄႈၵၢၼ်ၸွႆႈထႅမ်ၵၼ်။ ၵၢၼ်ႁၵ်ႉၵၼ်မักမီးၵၢၼ်ႁူပ်ႉၸွမ်းၸိူဝ်းႁၵ်ႉ၊ ၵၢၼ်ၵႂႃႇၸွမ်းၵၼ် ဢမ်ႇၼၼ်ၵၢၼ်ၽၢၼ်ႇၸွမ်းၵၼ်၊ လႄႈၸၢင်ႈမီးလွင်ႈမုင်ႈမွင်းဢမ်ႇမိူၼ်ၵၼ်ၸွမ်းငဝ်းလၢႆးသုၼ်ႇတူဝ်၊ သႃႇသၼႃႇ လႄႈၶွမ်ႇမယူၼ်ႇၼတီႇ။ ၵူၼ်းႁူပ်ႉထူပ်းၵၼ်လႆႈတင်းၶอบၶัว၊ ႁူင်းႁဵၼ်း လႄႈတီႈလဵပ်ႈႁဵၼ်း၊ တီႈႁဵတ်းၵၢၼ်၊ ၵၢၼ်ၽึกၽွၼ်ႉ၊ ၵၢတ်ႇ၊ ႁၢၼ်ႉၼမ်ႉၼဵင်ႈ၊ ၶႃႇၾေး၊ ပွၵ်ႉ၊ ၸုမ်းတၢင်းသႃႇသၼႃႇ၊ ၸုမ်းဢาสาสมัคร လႄႈပွဲၸุมၸုမ်း။ ၶွမ်ႇမယူၼ်ႇၼတီႇတၢင်းၻီႇၵျီႇတႄႇၸွႆႈႁႂ်ႈၵူၼ်းၵပ်းသိုပ်ႇၵၼ်ယူႇ၊ ၵူၺ်းၵႃႈၵၢၼ်ၸိတ်ႇတေႃႇ၊ ၵၢၼ်ၶဝ်ႈထိုင်ပလႅတ်ႇၾွမ်း လႄႈငဝ်းလၢႆးလွတ်ႈၽေးၼႂ်းပိုၼ်ႉတီႈ ဢမ်ႇမိူၼ်ၵၼ်။ ၵၢၼ်ပၢႆႈၽေး၊ ၶေႃႈႁၢမ်ႈၵၢၼ်ၶၢႆႉတီႈ၊ လွင်ႈတၢင်းၽႃႇသႃႇတႅၵ်ႈၵၼ် လႄႈၵႆတီႈၵၼ် ၸၢင်ႈႁႂ်ႈၵၢၼ်ၵပ်းသိုပ်ႇပဵၼ်ၶၵ်ႉၶၵ်ႉ ဢမ်ႇၼၼ်ႁႂ်ႈၵၢၼ်ၵပ်းသိုပ်ႇသုၼ်ႇတူဝ်ယၢပ်ႇယဵၼ်း။ ဢမ်ႇမီးၸုမ်းလူင်ၵၢင်မိူင်းၸုမ်းလဵဝ် ဢၼ်ၸွပ်ႇတႅမ်ႈၸိုဝ်ႈ ဢမ်ႇၼၼ်ၸတ်းၵၢၼ်ၵပ်းသိုပ်ႇထုင်းၽၵ်းၵူႈပိူင်။ လွင်ႈၸွႆႈထႅမ်ၸၢင်ႈမႃးတီႈပီႈၼွင်ႉ၊ မိတ်ႉသႂ်ႇဢၼ်ယုမ်ႇယမ်လႆႈ၊ ၸုမ်းၼႂ်းၶွမ်ႇမယူၼ်ႇၼတီႇ၊ ၸုမ်းတၢင်းသႃႇသၼႃႇ၊ ႁူင်းႁဵၼ်း၊ ၼายၸၢင်ႈ၊ ၸုမ်းပၢႆးယူႇလီ ဢမ်ႇၼၼ်ၽူႈပၼ်ဝန်ၵၢၼ်တၢင်ႇၸိူဝ်းၼႂ်းပိုၼ်ႉတီႈ ၸွမ်းငဝ်းလၢႆးလႄႈတီႈယူႇ။ လွင်ႈၸွႆႈထႅမ်တၢင်းရัฐ လႄႈၼႂ်းၶွမ်ႇမယူၼ်ႇၼတီႇ ဢမ်ႇမီးတူဝ်ႈထိုင်ၵၼ်ၼႂ်းမိူင်းမၢၼ်ႈ၊ ၵွပ်ႈၼၼ် ၵၢၼ်ၵႂႃႇမႃး၊ ၽိုၼ်လိၵ်ႈ၊ ၵႃႈၸႂ်ႉၸၢႆႇ၊ လွင်ႈလွတ်ႈၽေး လႄႈၶေႃႈမၵ်းၸုမ်းၼိုင်ႈၸုမ်းၼိုင်ႈ ၸၢင်ႈပၼ်ႇၽူၼ်းၵၢၼ်ၶဝ်ႈထိုင်။ လွင်ႈႁပ်ႉႁၢင်ႈယွမ်းႁပ်ႉ၊ လွင်ႈသုၼ်ႇတူဝ် လႄႈၶွပ်ႇသဵၼ်ႈသုၼ်ႇတူဝ် တိုၵ်းၸႂ်ႉလႆႈတင်းမိတ်ႉသႂ်ႇၵၼ် လႄႈၵၢၼ်ႁၵ်ႉၵၼ်။ လွင်ႈပဵၼ်ပီႈၼွင်ႉ ဢမ်ႇၸၢင်ႈပဵၼ်ၶေႃႈဢ้างႁႂ်ႈၵုမ်းထိင်းၵၢၼ်ၵပ်းသိုပ်ႇ၊ ၵၢၼ်ၶၢႆႉတီႈ ဢမ်ႇၼၼ်ၵၢၼ်လိူၵ်ႈသုၼ်ႇတူဝ်ၶွင်ၵူၼ်းတၢင်ႇၵေႃႉ။ မိူဝ်ႈၵၢၼ်ၵပ်းသိုပ်ႇၸၢင်ႈပဵၼ်ဢၼ်ဢမ်ႇလွတ်ႈၽေး၊ ၵူၼ်းဢၼ်ယုမ်ႇယမ်လႆႈ လႄႈၸုမ်းၸွႆႈထႅမ်ၼႂ်းပိုၼ်ႉတီႈဢၼ်မႅၼ်ႈငဝ်းလၢႆး ၸွႆႈလႆႈၼႂ်းလွင်ႈလွတ်ႈၽေးၽွင်းၼၼ်ႉ၊ ပၢႆးယူႇလီ ဢမ်ႇၼၼ်လွင်ႈၵႅတ်ႇၶႄ။
ၵၢၼ်ၶဝ်ႈၸမ်ၵၼ် ၼႂ်းမိူင်းမၢၼ်ႈ
ၵၢၼ်ၶဝ်ႈၸမ်ၵၼ်ၼႂ်းမိူင်းမၢၼ်ႈ မီးတင်းၵၢၼ်ၽูกၽၼ်ပီႈၼွင်ႉ၊ ၵူၼ်းႁူႉၸၵ်း၊ မိတ်ႉသႂ်ႇၵၼ် လႄႈ ၵၢၼ်ႁၵ်ႉၵၼ်။ မၼ်းၵေႃႇတူဝ်မႃးတီႈၼႂ်းႁိူၼ်း၊ ႁူင်းႁဵၼ်း၊ တီႈႁဵတ်းၵၢၼ်၊ ပွၵ်ႉ၊ ၶွမ်ႇမယူၼ်ႇၼတီႇတၢင်းသႃႇသၼႃႇလႄႈတၢင်ႇၸုမ်း၊ ၵၢၼ်ႁဵတ်းသၢင်ႈႁူမ်ႈၵၼ် လႄႈၵၢၼ်ၵပ်းသိုပ်ႇတၢင်းၻီႇၵျီႇတႄႇ။ ၾိင်ႈထုင်း၊ သႃႇသၼႃႇ၊ ၸၢဝ်းၶိူဝ်း၊ ၽႃႇသႃႇ၊ တီႈယူႇ၊ လွင်ႈလွတ်ႈၽေး၊ ၵၢၼ်ပၢႆႈၽေး လႄႈၵၢၼ်ၶဝ်ႈထိုင်ဝၢတ်ႇၸိူဝ်ႉၵပ်းသိုပ်ႇ ၸၢင်ႈပၼ်ႇၽူၼ်းလၢႆးၵူၼ်းႁူပ်ႉထူပ်း၊ ၵပ်းသိုပ်ႇ လႄႈၵမ်ႉထႅမ်ၵၼ်။
Tip
ၸႂ်ႉၶၵ်ႉၵၢၼ်ၵပ်းသိုပ်ႇဢမ်ႇမိူၼ်ၵၼ် ၸွမ်းလွင်ႈတၢင်းဢၼ်လူဝ်ႇ: ၵူၼ်းႁူႉၸၵ်းၸၢင်ႈမႅၼ်ႈတႃႇၵပ်းသိုပ်ႇၽၵ်းၵူႈ၊ ၵူၺ်းၵႃႈလွင်ႈၸွႆႈထႅမ်သုၼ်ႇတူဝ်ၵိုင်ႇပၼ်ၵူၼ်းဢၼ်ၸဝ်ႈယုမ်ႇယမ်။ လိူၵ်ႈလၢႆးၵပ်းသိုပ်ႇႁႂ်ႈၵိုင်ႇတင်းလွင်ႈသုၼ်ႇတူဝ်၊ လွင်ႈလွတ်ႈၽေး၊ တီႈယူႇ လႄႈၵၢၼ်ၶဝ်ႈထိုင်ဝန်ၵၢၼ်ဢၼ်ယုမ်ႇယမ်လႆႈ။ မီးၽႅၼ်ၵၢၼ်ၵပ်းသိုပ်ႇဢၼ်သွင်ဝႆႉ မိူဝ်ႈၵၢၼ်ၵႆတီႈ၊ ၵၢၼ်ပၢႆႈၽေး၊ လွင်ႈဢမ်ႇလွတ်ႈၽေး ဢမ်ႇၼၼ်ၸိတ်ႇတေႃႇဢမ်ႇၶႅင်ႁႂ်ႈၵၢၼ်ၵပ်းသိုပ်ႇၶၢတ်ႇၵႂႃႇ။