Àṣà ní Bẹ̀nẹ̀nì kì í ṣe ètò kan ṣoṣo tí ó jọra ní gbogbo ibi. Ó ní àwọn ìpele ìgbésí ayé, ìrántí ìtàn, iṣẹ́ ọnà, ìgbésí ayé ẹ̀sìn, àwọn èdè, àwọn àṣà ìbílẹ̀ àti bí àwọn ènìyàn ṣe ń gbé pọ̀. Àwọn apá wọ̀nyí máa ń darapọ̀: èdè ń gbé ìmọ̀ àgbà síwájú, ìṣe ẹ̀sìn ń ní ipa lórí àwọn ayẹyẹ, ìtàn ń ṣe àgbékalẹ̀ ìrántí gbogbo ènìyàn, iṣẹ́ ọnà sì ń fi àwọn èrò àtọwọ́dọwọ́ àti òde-òní hàn. Àwọn ilé-iṣẹ́ tó ní ìtòlẹ́sẹẹsẹ ni àwọn ilé ẹ̀kọ́, ilé-iṣẹ́ ìjọba, àwọn àjọ àṣà, àwọn ìjọba ìbílẹ̀, àwọn ilé ìpamọ́ àkọsílẹ̀, àwọn ilé ìkóhun-ìṣẹ̀ǹbáyé àti àwọn àjọ ẹ̀sìn tí a mọ̀ sí. Àwọn àgbègbè tún ṣe pàtàkì bákan náà. Àwọn ìdílé, àwọn aládùúgbò, àwọn abúlé, àwọn ìjọba ìbílẹ̀, àwọn àwùjọ onígbàgbọ́ àti ìbáṣepọ̀ olùkọ́ àti akẹ́kọ̀ọ́ ń gbé ìmọ̀ lọ sí iran tó kàn, ń ṣètò àwọn ìṣẹ̀lẹ̀, wọ́n sì ń pèsè ìtìlẹ́yìn láwùjọ. Kò sí ilé-iṣẹ́ kan ṣoṣo tó dúró fún gbogbo àṣà ní Bẹ̀nẹ̀nì. Faransé ni èdè ìjọba tí òfin orílẹ̀-èdè fi mọ̀ sí, a sì ń lò ó nínú ìjọba, ìṣàkóso, ẹ̀kọ́ àti ìbáṣepọ̀ pẹ̀lú àwọn orílẹ̀-èdè mìíràn. Ọ̀pọ̀ ènìyàn tún ń lo àwọn èdè orílẹ̀-èdè bíi Fon, Adja, Yoruba, Bariba tàbí Batonum, Dendi, Fulfulde àti Ditamari. Àwọn èdè tí ó wà ní ibi pàtó kan dá lórí agbègbè, ilé-iṣẹ́ àti ètò náà. Àgbègbè àṣà Bẹ̀nẹ̀nì tún ń fi ìtàn gígùn hàn, èyí tó ní àwọn ìletò àti ìjọba agbègbè, ìjọba Danhomé (Danhomé), òwò ẹrú ní etíkun Atlantic, ìṣàkóso amúnisìn Faransé, òmìnira, àkókò Marxist-Leninist àti ìyípadà sí ìjọba tiwantiwa ní àwọn ọdún mẹ́wàá tó bẹ̀rẹ̀ ní ọdún ẹgbẹ̀rún kan àti àádọ́rùn-ún. Àwọn ohun tó ń pèsè ẹ̀rí ni ìmọ̀ ìwádìí ilẹ̀, ìtàn ẹnu, àwọn àkọsílẹ̀ ọba, àwọn àkọsílẹ̀ amúnisìn àti olómìnira, àwọn ilé ìkóhun-ìṣẹ̀ǹbáyé àti àwọn ibi ìtàn, bí ó tilẹ̀ jẹ́ pé ìbojú-ìgbàgbọ́ agbègbè àti àwọn ìtumọ̀ wọn kò dọ́gba. Kristẹni, Islamu àti ìsìn ìbílẹ̀ (Vodun) ń ní ipa lórí ìgbésí ayé ẹ̀sìn labẹ́ ààbò òfin orílẹ̀-èdè fún òmìnira ìgbàgbọ́, ẹ̀rí-ọkàn àti ẹ̀sìn. Bẹ̀nẹ̀nì kò ní ẹ̀sìn ìjọba, ó sì ń tẹ̀lé ìlànà àìdásílẹ̀ sí ẹ̀sìn (laïcité). Àwọn ọjọ́ ìsinmi ẹ̀sìn, ìjọsìn, ẹ̀kọ́ àti àwọn àṣà tó ní í ṣe pẹ̀lú ìgbéyàwó tàbí ikú lè tẹ̀lé àwọn ìlànà ìjọba àti àwùjọ tó yàtọ̀. Àwọn ayẹyẹ, ìṣe ìdílé, aṣọ, orin, iṣẹ́ ọwọ́ àti àwọn ọ̀nà míì tí a fi ń sọ̀rọ̀ ń gbé àṣà lọ síwájú. Àwọn ìṣẹ̀lẹ̀ gbogbo ènìyàn bí ayẹyẹ àwọn ìbòjú (Gèlèdé), ayẹyẹ ọdún (Gaani), Àjọyọ̀ Àwọn Iborí (Festival des Masques) àti Àwọn Ọjọ́ Vodun (Vodun Days) ń fi apá kan ṣoṣo nínú onírúurú agbègbè orílẹ̀-èdè hàn. Àwọn ìṣe mímọ́, ìbẹ̀rẹ̀ sí ẹgbẹ́ àti àwọn ìṣe inú ẹgbẹ́ lè ní ìdíwọ̀ fún ẹni tó lè wọlé sí wọn, kò sì yẹ kí a máa bá wọn lò bí eré tí gbogbo ènìyàn lè wò. Iṣẹ́ ọnà tún ní lítíréṣọ̀, fíìmù, eré ìtàgé, iṣẹ́ ilé, àpẹrẹ, fọ́tò àti iṣẹ́ oni-nọ́mbà, tí àwọn ara ìjọba àti àwọn nẹ́tíwọ́ọ̀kì aláìlétò ń ṣe àtìlẹ́yìn fún. Gbígbé pọ̀ lojoojúmọ́ ní àwọn ẹ̀tọ́ tí òfin orílẹ̀-èdè dáàbò bo, ìjọba agbègbè (commune) àti àwọn àdéhùn aláìkọ́wé ní àwọn àdúgbò, àwọn apá ìlú àti àwọn abúlé. Àríyànjiyàn kan lè dúró gẹ́gẹ́ bí ọ̀rọ̀ ìjíròrò tààràtà, tàbí kí ó lọ sí ìfọwọ́sowọ́pọ̀, ìlàjà tàbí kóòtù ìpele àkọ́kọ́ (Tribunal de première instance), gẹ́gẹ́ bí irú ìṣòro àti agbègbè ìjọba ṣe rí. Nítorí náà, láti lóye àṣà ní Bẹ̀nẹ̀nì, ó yẹ kí a kíyè sí agbègbè, ilé-iṣẹ́ tó wà nínú ọ̀ràn náà, èdè tí a ń lò àti bóyá ìṣe náà jẹ́ ti gbogbo ènìyàn, ti ara ẹni, mímọ́ tàbí tí a kà sí ohun tí a kò gbọ́dọ̀ wọlé sí.
Àṣà ní Bẹ̀nẹ̀nì
Àṣà ní Bẹ̀nẹ̀nì ní àwọn ọ̀nà ìgbé ayé, ìrántí ìtàn, iṣẹ́ ọnà, ìṣe ẹ̀sìn, lílo èdè, ìtọ́jú àṣà àti gbígbé pọ̀. Ó kó àwọn ilé-iṣẹ́ tó ní ìlànà pọ̀ mọ́ àwọn ìdílé, àwùjọ, ìjọba ìbílẹ̀, ilé ẹ̀kọ́, ẹgbẹ́ ẹ̀sìn àti àwọn alákóso agbègbè. Àwọn ìyàtọ̀ agbègbè, ọ̀pọ̀ èdè àti ìyàtọ̀ láàárín ohun tí gbogbo ènìyàn lè rí, ohun mímọ́ àti ohun tí a kò gbọ́dọ̀ wọlé sí ló ń ṣàkóso bí a ṣe ń ní ìrírí àṣà.
Tip
Kà á sí pé àṣà ní Bẹ̀nẹ̀nì jẹ́ ètò tó yàtọ̀ ní agbègbè sí agbègbè, kì í ṣe àkójọpọ̀ orílẹ̀-èdè kan ṣoṣo. Bá èdè, orísun, ilé-iṣẹ́ àti ọ̀nà ìkópa rẹ mu pẹ̀lú agbègbè àti ipò náà, kí o sì jẹ́rìí bóyá ìṣe kan jẹ́ ti gbogbo ènìyàn, mímọ́ tàbí tí a kò gbọ́dọ̀ wọlé sí kí o tó kópa.