Piruwqa República democrática, chaypi autoridad públicaqa nacional, regional hinaspa local institucionkunawanmi purin. Estadoqa huk sistema legal nacionalta purichin, ichaqa responsabilidades públicasqa gobiernoq huk huk nivelesninmanmi rakisqa kanku. Nacional nivelpi poder ejecutivo, Congreso hinaspa poder judicialqa sapanka huk laya ruraykunata ruwanku, hinaspa huknin hukninta harkanku. Gobiernos regionales hinaspa municipalidadkunaqa suyunkunata hinaspa ayllukunata afectaq responsabilidadeskunata apanku. Eleccioneskunaqa achka cargos públicos pipa makinpim kanqanta akllanku, hinaspa votarpaq derecho kapuq runakunaman representación políticapi influirinanpaq ñanta qunku. Eleccionespa administraciónnin, identidadpa registron hinaspa justicia electoralqa sapa sapa institucionkunapim ruwakun. Sapanchasqa institucionkunaqa derechos, llaqtapa qullqin hinaspa administración hina áreaskunata qhawanku. Chayrayku políticata entiendenapaqqa Estadoq estructura-ninta hinaspa eleccioneskuna ciudadaníawan autoridad pública tinkuchisqanta iskayninta qhawana.
Política Piruwpi
Piruwpi políticaqa llaqtapa atiynin imayna wakichisqa, rurasqa hinaspa controlasqa kasqanmanta riman. Chaymanqa Estado, akllasqa kamachiqkuna, políticapa institucionkuna hinaspa nacional, regional y local nivelespi eleccioneskuna yaykun. Runakunaqa politicawanqa servicios públicos, leykuna, representación, votación hinaspa llaqtapa kamachiykunapi ruwanakuywanmi tupanku.
Tip
Asuntoykita soluciónta maskhaspa utaq instituciónman rikuspa ñawpaqta clasifica: ima nivel de autoridadmi chayta ruwachiyta atin, chayta tariy. Eleccioneskunata representación políticata chaninchanapaq utiliza, ichaqa nacional, regional utaq local oficinaqa responsabilidadninmanta hawaman asuntoskunata mana ruwachiyta atinchu. Institución, decisión hinaspa votaciónwan tupaq informaciónta hukllapi waqaychay, chaywan asuntoyta allinta qatipawaq.

