Castellano, achka kuti Piruwpi castellano nisqa, suyuntin llaqta kawsaypi, willakuypi, yachaypi, achka llamk'ay wasikunapi aswan rimana simim. Rimay, rimaykuna suyumanta suyumanta tikranman. Piruwpi achka simikuna kachkan. Quechuaqa achka Andes cheqaskunapi rimakun, Aymaraqa sur Andespi ancha chaninniyuq, Amazonía ayllukunaqa sapaq llaqtankuwan, allpa suyunkuwan tinkisqa simikunata kawsachinku. Lengua originaria nisqaqa Piruw runakunapa ñawpa simi utaq runa simi niyta munan. Lengua materna nisqaqa huk runaqa ñawpaqta wasipi yachasqan simim; ichaqa huk runaqa iskay utaq achka allin wasi simiyuq kanman. Simi llamk'achiyqa manam tukuy cheqaspichu kikillan. Huk aylluqa Quechua, Aymara, utaq Amazonía simita wasipi rimanman, huk llaqtapi castellano rimanman, ayllu, yachachiq, rantiq, llaqta kamachiqkunawan simita tikranman. Wakin yachay wasikunaqa Educación Intercultural Bilingüe utaq EIB llamk'achinku. Kay yachay wasikunapi yachachiyqa wawapa ñawpa siminta, kawsayninta castellanowan, hatun yachay curriculumwan tinkichiyta atin. Castellano yachayqa hatun yachay, puriy, llamk'aypaq yanapanman; wasi simita kawsachiyqa ayllu tinkiyta, kawsay yachayta, ayllu llaqta ruwaypi yaykuyta kallpachanman. Iskayninta yachayqa aswan allinmi, mana sasachakuychu. Huk simipi sapaq rikch'aykuna, qillqay ñankuna, p'anqa, tecnología, servicio yanapay patakuna kanman. Huk rimaq runaqa sapa simipa tukuy rikch'ayninta rikuchin nispa ama yuyaychu. Allin qallariyqa sapa p'unchaw kawsaypi llamk'achisqa simikunata riqsiy, sut'i munayta akllaymi: awichuwan rimay, wawata yachay wasipi yanapay, rantikuqkunata yanapay, llaqta willakuyta ñawiriy ima. Sapa kuti uyarinay, rimayqa sapaq simikunata yuyariymanta aswan yanapan.
Simikuna Piruwpi
Piruwqa achka simiyuq suyumi; castellano, Runasimi nispa sutichasqa, Aymara, Amazonía simikunapas ancha rimakun. Simipa akllayqa wasi, yachay wasi, llamk'ay, llaqta yanapay, sapa suyumanta tikranman. Kay rikch'ayqa Piruw simi ruwaykunata, local rimaykunata, allin kaqkunata, hark'aykunata, yachaypaq yanapayninkunata sut'ichan.
Tip
Piruwpi simi yachayqa cheqaq runakunawan, sapa punchaw ruwaykunawan tinkispa aswan allinmi. Ayllu simita waqaychay, yachay wasi, llamk'ay, llaqta kawsaypaq castellano utaq yapasqa simita wiñachispa.