Piruwpi qullqi kamachiy

Piruwpi qullqi kamachiyqa runakunapas ayllukunapas imayna qullqita chaskinku, gastanku, waqaychanku, mañakunku, qullqita wiñachinkupas, segurota akllanku, impuesto kunatapas paganku chayta rikuchin. Sol nisqa qullqiqa sapa punchaw rantinakuypi hatun qullqi, ichaqa wasikunaq utaq empresakunaq wakin acuerdunkunapi dolarwanpas ruwakunman. Allin wakichiyqa sapa kuti qullqi chinkaykunata, deuda pagoykunata, impuesto deberkunata, qullqi metas kunata, hatun chinkaykunamanta amachaytapas tinkuchin.

Tip

Piruwpi qullqi kamachiyta huk tinkisqa plan hina qhawariy, mana sapaq akllaykuna hina. Sapa kuti gastospaq, acuerdopi nisqa deuda pagoykunapaq, impuesto deberkunapaq qullqita amachay, chaymanta inversión utaq munasqalla cobertura nisqaman yaykuspa. Llaquykuna, mana cubrisqa chinkaykuna, hinaspa tukuynin gastoskunata tupachiy, imaraykuchus mana pagayqa utaq mana cubrisqa chinkayqa qhipaman akllaykunata pisiyachinman.

Bancokuna

Piruwpi bancokuna qullqita waqaychanapaq, pagaykunata ruwaypaq, llamk’ay qullqita chaskinapaq, hinaspa mañunapaq runakunata yanapanku. Llaqta qullqin sutinqa solmi, achka serviciokunaqa celular bancawan hinaspa agentekunawan tariyta atin. Kay qhawariyqa sapa kuti banco productokunata, sapa p’unchaw ruraykunata, seguridadta, hinaspa Piruwpi formal bancopi limitkunata sut’inchan.

Qullqi churay

Pirúpi qullqi churayqa, qullqita huk imapi churaspa, qullqi apamunanta utaq chanin wiñanan suyaspam. Riqsisqa ñankunaqa waqaychay producto, bonokuna, acciones, fondos mutuos, allpa wasikuna, negocio llamk'ay, pensión fondo nisqakunami. Kay qhawariyqa Pirúpi qullqi churakuqkunapaq akllaykunata, sasachakuykunata, ñawpaq ruwaykunata sut'inchan.

Gastokuna

Pirúpi gastokunaqa llaqta, barrio, kawsay estilo, ayllu sayay, servicio formal utaq informal kasqanman hina hukniraymi. Solmi sapa p'unchaw rantikunapaq principal moneda, ichaqa wakin kawsay wasi, negocio acuerdokunapi dolarkunatapas rikuchinkuman. Kay qhawayqa Pirúpi común gastokunata entiendenapaq, tupachinapaq, plananapaq yanapan.

Manukuna

Piruwpi manuqa bancumanta, caja nisqamanta, cooperativamanta, negocio utaq runamanta mañakusqa qullqim, chayta acuerdopi nisqaman hina kutichina. Mañakuyqa yachaypaq, wasi, transporte, negocio ima pagaypi yanapayta atin, ichaqa mana p'unchawpi pagayqa qullqita, crédito tarinapaq atiyta chinkachiyta atin. Kay p'anqapiqa Piruwpi manu rikch'aykunata, chaninkunata, rikuchiq señalkunata, qallariy ruwaykunata sut'ichan.

Impuesto kunamanta

Pirú-pi impuesto kunamanta yachayqa llapa runapaq llamk'aykunata qullqiyuq kananpaq yanapan; qhatuypi, llamk'aypi, empresapi, allpapi ima qullqikunamanta huñusqa. SUNAT nisqaqa hatun suyupi impuesto kamachiqmi; RUC nisqaqa impuesto llamk'ayniyuq runakunata, huñunakunata ima riqsichin. Kay qhawariymi Pirú-pi impuesto sistema, común qillqakuna, allin ruraykunamantawan willan.

Seguro

Pirú-pi seguroqa qullqi chinkaypa huk parte risgonta asegurador-man apachin, premio pagoypa rantin. Salud, carro, kawsay, wasi, viaje, empresa seguroqa comúnmi; SOATqa autokunapaq obligatorio tráfico accidente seguro. Kay qhawariymi seguro imayna llamk'asqanta, imata qhawarinapaq kasqanta, Pirú-pi maypi limit kasqantawan sut'ichin.