नेपालमा निजी ऋण औपचारिक वा अनौपचारिक हुन सक्छ। औपचारिक ऋणदातामा बैंक तथा वित्तीय संस्था (BFI), लघुवित्त संस्था (MFI) र सहकारी पर्छन्। अनौपचारिक स्रोतमा आफन्त, साहु र स्थानीय बचत वा ऋण समूह पर्छन्। सहकारीको सुपरिवेक्षण र मापदण्ड संघीय संरचनाबीच बाँडिएका छन्, त्यसैले यसको कानुनी र व्यावहारिक स्थिति नेपाल राष्ट्र बैंकबाट इजाजतप्राप्त सेवा प्रदायकको भन्दा फरक हुन सक्छ। ऋण सम्झौताले साँवा, ब्याज र शुल्क तोक्छ; ऋणदाताले सामान्यतया भुक्तानी क्षमता मूल्याङ्कन गर्छ र धितो वा जमानी माग्न सक्छ। नयाँ ऋण, नवीकरण वा पुनर्संरचनाअघि कर्जा सूचना केन्द्र लिमिटेड (KSKL) मार्फत कर्जा सूचना जाँच आवश्यक हुन्छ।
नेपालमा ऋण
नेपालमा ऋणमा बैंक, लघुवित्त संस्था, सहकारी, साहु र अन्य ऋणदातालाई तिर्नुपर्ने रकमका साथै राज्यले व्यवस्थापन गर्ने सार्वजनिक ऋण पर्छ। NLSS-IV 2022/23 अनुसार 63.8% घरपरिवारसँग कम्तीमा एउटा ऋण थियो; घरपरिवारका ऋणमध्ये 42.5% आफन्तबाट, 22.4% बैंक तथा वित्तीय संस्थाबाट र 11.4% साहुबाट लिइएका थिए। किस्ता नतिर्दा ऋण अभिलेखमा असर पर्न, धितोमाथि कारबाही हुन र अदालतको प्रक्रिया सुरु हुन सक्छ। नेपालमा एउटै ऋण परामर्श वा सामान्य ऋणमुक्ति कार्यालय रहेको प्रमाण छैन।
Tip
नेपालमा ऋणलाई कुल रकम मात्र नभई नगद प्रवाह र असुलीको समस्याका रूपमा लिनुहोस्। हरेक ऋणको अद्यावधिक अभिलेख बनाउनुहोस्, म्याद नाघेका खाताहरू र धितो जोखिम पहिचान गर्नुहोस्, र पुनर्वित्त, भुक्तानी तालिका परिवर्तन वा पुनर्संरचनामा भर पर्नुअघि सम्बन्धित ऋणदातासँग सम्पर्क गर्नुहोस्। अनौपचारिक सम्झौता, उजुरी वा व्यक्तिगत दिवालियापनले ऋण स्वतः रद्द गर्छ भनी नमान्नुहोस्।