ميانمار ۾ بيروزگاري

Central Statistical Organization جي ميانمار واري سڌي ملڪ گير سلسلي ۾ 2020 ۾ 0.03 ملين بيروزگار ماڻهو ۽ 0.17% شرح، 2021 ۾ 0.30 ملين ۽ 1.33%، 2022 ۾ 0.59 ملين ۽ 2.53%، ۽ 2023 ۾ 0.88 ملين ۽ 3.69% ڄاڻايا ويا. ساڳئي عرصي ۾ افرادي قوت 22.61 ملين کان 23.97 ملين ٿي. World Bank/ILOEST جو 2025 وارو 3.0% اندازو ماڊل تي ٻڌل آهي ۽ ان کي نئين سڌي سروي جو نتيجو نه سمجهڻ گهرجي. شرح ۾ اهي ماڻهو ڳڻيا وڃن ٿا جن وٽ ڪم ناهي، جيڪي سرگرميءَ سان ڪم ڳولي رهيا آهن ۽ ڪم لاءِ موجود آهن. اها لڪل بيروزگاري، گهٽ روزگار يا ڪم جي معيار ۾ گهٽتائي مڪمل طور نٿي ڏيکاري. 2024 Myanmar Poverty and Living Conditions Survey موجب ڪم ڪندڙ عمر جي آباديءَ مان 60.9% ملازمت ۾ هئي؛ ملازمت ڪندڙ ماڻهن ۾ لڳ ڀڳ 2.1 ملين جو اضافو ٿيو، پر پگهاردار ڪم ڪندڙن ۾ رڳو 0.3 ملين جي لڳ ڀڳ واڌ ٿي. اجوري واري ملازمت جو حصو 2017 جي 38.2% مان گهٽجي 2024 ۾ 25.3% ٿيو، جڏهن ته عارضي ڪم، خودروزگاري ۽ غيررسمي ڪم عام رهيا. International Labour Organization موجب 2020 ۾ غيررسمي ملازمت 85.7% هئي. عوامي روزگار خدمتن جو مکيه رستو Township Labour Exchange Office ۾ رجسٽريشن ۽ پوءِ آفيس يا Myanmarjob.gov.mm ذريعي نوڪريءَ جي ميچنگ آهي. Employment and Skill Development Law موجب سرڪاري ليبر ايڪسچينج آفيسون قائم ٿي سگهن ٿيون ۽ خانگي روزگار ايجنسين کي ڪم ڳوليندڙن لاءِ خدمتون مفت ڏيڻيون آهن. ڏٺل ذريعن ۾ ليبر ايڪسچينج رجسٽريشن جي فيس ڄاڻايل ناهي، تنهنڪري مقامي آفيس کان موجوده فيس، دستاويز ۽ اپائنٽمينٽ جو طريقو پڪ ڪريو. رسائي ۽ وقت ٽائون شپ ۽ سيڪيورٽي حالتن موجب بدلجي سگهن ٿا. Ministry of Labour، Department of Labour، Township Social Security Offices ۽ Social Welfare Department جون ذميواريون الڳ آهن؛ مخصوص سماجي مدد بيروزگاري انشورنس جهڙي ناهي. Social Security Law 2012 ۽ Social Security Rules 2014 ۾ رجسٽرڊ اداري ذريعي بيمه ٿيل ڪم ڪندڙن لاءِ قانوني بيروزگاري انشورنس جو ڍانچو ڏنل آهي. ان ۾ گهٽ ۾ گهٽ 36 مهينن جا چندا، پنهنجي مرضيءَ کان سواءِ برطرفي يا مستقل بندش، صحتمند هجڻ، ڪم ڪرڻ جي خواهش ۽ صلاحيت، Township Labour Exchange Office ۾ رجسٽريشن ۽ ان آفيس يا Township Social Security Office کي هر مهيني رپورٽ ڏيڻ جون شرطون آهن. دعويٰ جي ڍانچي ۾ هڪ مهيني اندر درخواست ۽ Form-34، آجر جو Form-35، برطرفي جو حڪم ۽ ليبر ايڪسچينج جو سرٽيفڪيٽ جهڙا دستاويز شامل آهن. ڍانچي تحت رضاڪارانه استعيفيٰ ۽ بدانتظامي سبب برطرفي دعويٰ کان خارج آهن. قانوني رقم 36 مهينن جي چندن کان پوءِ 60 ڏينهن لاءِ سراسري اجوري جو 50% آهي؛ پوءِ هر وڌيڪ 12 مهينن تي 30 ڏينهن اضافي، ۽ 84 يا وڌيڪ مهينن کان پوءِ وڌ ۾ وڌ 180 ڏينهن. شادي شده دارومدار رکندڙن لاءِ اضافي رقم 10% تائين ٿي سگهي ٿي. ڍانچي ۾ ڪم ڪندڙ کان 1% ۽ آجر کان 1% چندن جو ذڪر آهي. اهي параметрүүд قانوني загвар بابت آهن، одоогийн төлбөр батлагдсан гэсэн үг биш. Social Security Board جي نومبر 2025 واري پروفائيل ۾ صحت ۽ سماجي سنڀال، خانداني مدد ۽ ڪم دوران زخمي ٿيڻ وارا شعبا لاڳو ٿيل ڄاڻايا ويا، جڏهن ته بيروزگاري، وڏي عمر، معذوري ۽ وارثن وارا شعبا اڃا منتظر هئا. تنهنڪري عملي ڪوريج محدود آهي، خاص طور غيررسمي ۽ خودروزگار ماڻهن، هارين، گهريلو ڪم ڪندڙن، روزاني مزدورن ۽ ڪجهه پارٽ ٽائيم ڪم ڪندڙن لاءِ. قانوني ڍانچي موجب نئين نوڪري، مناسب ڪم يا تربيت جو بنا جواز انڪار، ڏوهاري قيد يا ميانمار مان مستقل روانگي ادائيگي ختم ڪري سگهي ٿي. الڳ ٿيڻ وارو معاوضو آجر جي الڳ ذميواري آهي، بيروزگاري انشورنس نه. ڄاڻايل ڍانچو 6 کان 11 مهينن جي خدمت کان پوءِ اڌ مهيني جي پگهار کان شروع ٿي 300 يا وڌيڪ مهينن کان پوءِ وڌ ۾ وڌ 13 مهينن جي پگهار تائين وڃي ٿو. مقرر حالتن ۾ اداري جي ختم ٿيڻ، اڳڪٿي کان ٻاهر عارضي بندش ۽ موت شامل ٿي سگهن ٿا، جڏهن ته استعيفيٰ ۽ بدانتظامي شامل ناهن. دعويٰ جي صحيح تشريح Social Security Board يا لاڳاپيل ليبر آفيس کان پڪ ڪريو. ليبر ايڪسچينج جا رجسٽر ملڪ گير بيروزگار ماڻهن جو انگ نٿا ڏئي سگهن. Central Statistical Organization جي طريقيڪار ۾ يانگون جا 18 آفيس ۽ ٻين رياستن ۽ علائقن جا 73 آفيس ڄاڻايل آهن؛ 2023–2024 واري جدول ۾ يانگون لاءِ 567,647 رجسٽرڊ ڪم ڳوليندڙ درج آهن، پر ڏٺل اقتباس ۾ ٻين علائقن لاءِ لاڳاپيل انگ ناهي. تنهنڪري رجسٽريشن جا انگ خدمت جي استعمال کي ماپن ٿا، ڪل بيروزگارن کي نه. ملازمت ۽ ختم ٿيڻ جا رڪارڊ رکو، چندن جي تاريخ ۽ برطرفي جو سبب پڪ ڪريو ۽ قانوني فائدي تي ڀروسو ڪرڻ کان اڳ لاڳاپيل آفيس کان پڇو ته ڪهڙيون خدمتون، فارم، فنڊ ۽ مقامي مدد فعال آهن.