ၵၢၼ်ၶၢႆႉတီႈ ၼႂ်းမိူင်းမၢၼ်ႈ

ၵၢၼ်ၵုမ်းၵၢၼ်ၶၢႆႉတီႈမိူင်းမၢၼ်ႈ ၽႄၵၼ်ၼႂ်းၽူႈမီးပုၼ်ႈၽွၼ်းလၢႆၽၢႆႇ။ Ministry of Transport and Communications (MOTC) ႁူမ်ႈၵၢၼ်ၽၢႆႇ။ Road Transport Administration Department (RTAD) ႁဵတ်းမၢႆၵႃး၊ ၵူတ်ႇၵႃး၊ သိုပ်ႇသႅင်ႈ လႄႈ လိုင်ႇၸင်ႈၶับ။ Myanma Railways ပၼ်ၵၢၼ်ရထားၵူၼ်းလႄႈၶူဝ်း။ Inland Water Transport (IWT) ၵုမ်းၵၢၼ်ၵူၼ်း၊ ၶူဝ်း လႄႈ ႁိူဝ်းၽႄၼႂ်းမိူင်း။ Department of Civil Aviation ၵုမ်းၵၢၼ်ႁိူဝ်းမိၼ်၊ Myanmar Port Authority ၵုမ်းဝၢင်းႁိူဝ်းလႄႈ ၵၢၼ်ပၢင်ႇလၢႆႇ။ ၽူႈၽၢႆႇ Region လႄႈ ဝဵင်း ၵုမ်းၵၢၼ်ဝဵင်းၼမ်၊ ၼႂ်း Yangon၊ Yangon Region Public Transport Committee (YRTC) ၵုမ်း Yangon Bus Service လႄႈ ၶွမ်ႇပၼီႇပုဂ်ႂႈၸိူဝ်းမၼ်း။ ၵၢၼ်လူတ်ႉၵူၼ်းပႅၵ်ႇၵၼ်ၸွမ်းဝဵင်းလႄႈ သဵၼ်ႈတၢင်း။ YBS ပဵၼ်ပိူင်ရူတ်ႉမူႇၼႂ်း Yangon၊ ၸၢႆႇငိုၼ်းသႂ်ႇမိုဝ်း၊ လႄႈ မၢင်သဵၼ်ႈၸႂ်ႉ YPS ဢမ်ႇၼၼ် card။ မိူင်းမၢၼ်ႈဢမ်ႇမီးပိူင်ၵႃႈၶၢႆႇ ဢမ်ႇၼၼ် ၶၢဝ်းလူတ်ႉတူဝ်ႈမိူင်း၊ ၵွပ်ႈၼၼ် ၽူႈၶီႇလူဝ်ႇထတ်းၵၢၼ်၊ တီႈၶိုၼ်ႈ၊ လၢႆးၸၢႆႇလႄႈ ၵႃႈၶၢႆႇတင်းၶွမ်ႇပၼီႇ ဢမ်ႇၼၼ် ၽူႈမီးပုၼ်ႈၽွၼ်းပိုၼ်ႉတီႈ။ ၼွၵ်ႈ Yangon၊ ၵႃးမူႇ၊ မိနီဘတ်စ်၊ တက္ကစီ၊ သုံးဘီး၊ မော်တႃႇသိုင်ႇလႄႈ ၵၢၼ်ဢမ်ႇမီးပိူင် ၸွႆႈၵၢၼ်ၶၢႆႉတီႈတၢင်ႇၸိူဝ်း။ ၵၢၼ်ၶဝ်ႈထိုင်တႃႇၵူၼ်းတၢင်းၵၢၼ်လႅၵ်ႈလၢႆႈယၢပ်ႇ၊ ယွၼ်ႉရူတ်ႉ၊ တီႈၸွတ်ႈလႄႈ တီႈရထားဢမ်ႇမီးပိူင်ၵၢၼ်ၵူႈတီႈ။ Myanma Railways ၵႂႃႇသဵၼ်ႈလမ်ႇလွင်ႈပႃး Yangon–Mandalay၊ Yangon–Bagan၊ Yangon–Pyay၊ Yangon–Mawlamyine၊ လႄႈၵၢၼ်ပိူၼ်ႈ RBE။ ၶၢဝ်းၵႂႃႇ၊ ယုမ်ႇယမ်လႆႈလႄႈ ၶူင်းသၢင်ႈပႅၵ်ႇၵၼ်ႁႅင်း။ လက်မှတ်ၸၼ်ႉသုင်သိုဝ်ႉလႆႈဢွၼ်ၼႃႈထိုင်သၢမ်လိူၼ်၊ လက်မှတ်ၵူႈၵမ်း ထိုင်ၼိုင်ႈလိူၼ်။ ၶၢႆဝၼ်းၼၼ်ႉၵမ်ႈၼမ်တႄႇ 07:00 ထိုင် 10 မိၼိတ်ႉဢွၼ်တႄႇရထားဢွၵ်ႇ။ လက်မှတ်လုၵ်ႈဢွၼ်ႇၸႂ်ႉဢายุ 3 ထိုင်တႂ်ႈ 12။ ၽူႈၶီႇလူဝ်ႇယိုၼ်ယၼ်ၶၢဝ်းဢွၵ်ႇ၊ လက်မှတ်မီးလႄႈ ၶေႃႈလႅၵ်ႈလၢႆႈၵၢၼ် တီႈသထေးႇၼ် ဢမ်ႇၼၼ် တီႈၶေႃႈမုၼ်းရထားယၢမ်းလဵဝ်။ ၵၢၼ်တၢင်းၵႃးၸႂ်ႉၼမ်သုတ်းၵူႈဝၼ်းလႄႈၵႂႃႇၵႆၼႂ်းမိူင်း။ ၵႃးၶပ်ႉတၢင်းၽၢႆႇၶႂႃ၊ ၵူၺ်းၵႃႈ ၵႃးၶဝ်ႈမိူင်းၼမ်မီး steering ၽၢႆႇၶႂႃ။ ၶပ်ႉၵႃးၸွမ်းပၵ်းမၢႆ လူဝ်ႇမီးလိုင်ႇၸင်ႈၶับဢၼ်ယင်းမီး၊ ၵႃးမၢႆမၼ်ႈ၊ plate ဢၼ်ဢွၵ်ႇပၼ်၊ လႄႈ လိၵ်ႈၵူတ်ႇလႄႈမၢႆမၼ်ႈယၢမ်းလဵဝ်။ RTAD ယွၼ်းမၢႆမၼ်ႈ၊ သိုပ်ႇမၢႆမၼ်ႈၵူႈပီလႄႈ ၵူတ်ႇၵႃး။ ၵူၼ်းၶီႇမော်တႃႇသိုင်ႇလႄႈ ၵူၼ်းၶီႇတႅၼ်းလူဝ်ႇၼုင်ႈမူၵ်ႇၵူတ်ႇပိူင်ၵူႈၶူဝ်းတင်းၶိူင်ႈတီႈၶၢင်။ ၶိူင်ႈၵႅတ်ႇခါးၸႂ်ႉမိူဝ်ႈပိူင်မၵ်း၊ ၸႂ်ႉၾူၼ်းမိူဝ်ႈၶပ်ႉၵႃးႁၢမ်ႈ၊ ယႃႇၸႂ်ႉၵႃးဢမ်ႇမီးမၢႆမၼ်ႈ။ ၽူႈမီးပုၼ်ႈၽွၼ်းပိုၼ်ႉတီႈၸၢင်ႈမီးၶေႃႈမၵ်းမၼ်ႈမော်တႃႇသိုင်ႇ၊ လူဝ်ႇထတ်းပိူင်ဝဵင်းဢၼ်ၵဵဝ်ႇ။ သဵၼ်ႈတၢင်း၊ ၾႆး၊ လိၵ်ႈၶပ်ႉ၊ ပႃႈတၢင်းလႄႈ ၵၢၼ်ၸွႆႈၵႃးပိူင်ၵၢၼ် မီးဢမ်ႇၽဵင်ႇ။ ၶပ်ႉၵႃးၶိုၼ်း၊ ၽူၼ်ႁႅင်းလႄႈ သဵၼ်ႈတၢင်းၵႆ ႁဵတ်းႁႂ်ႈၽေးၸၢင်ႈသုင်။ ၶီႇထိပ်ႇလႄႈ ၶၢႆႉတိၼ်ပႆႇၸႂ်ႉၵႂႃႇတီႈၸမ်၊ ပိူင်လူင်ၼွၵ်ႈဝဵင်းၵူၼ်းၽၵ်း၊ ၵူၺ်းၵႃႈ ဢမ်ႇမီးသၢၼ်ၵမ်ႉၶိူင်ႈသဵၼ်ႈထိပ်ႇၵႅတ်ႇၶႄတူဝ်ႈမိူင်း။ ၽူႈၶီႇထိပ်ႇလႄႈၶၢႆႉတိၼ် ၵမ်ႈၼမ်ၸႂ်ႉပိုၼ်ႉတီႈၸွမ်းၵႃး၊ ၶူဝ်ၶၢမ်ႈ၊ sidewalk၊ ၾႆးလႄႈ ၶဝ်ႈထိုင်ပႅၵ်ႇၵၼ်။ ၵွင်ႇသဵၼ်ႈတၢင်းလႄႈ highway ၸၢင်ႈမီးၽေးၵႃးသုင်တေႃႇၵူၼ်းပႆ၊ သမ်ႉသုၼ်ႇလူင်ႈၵႃးလႄႈ ၵၢၼ်ၵူတ်ႇတၢင်းပႅၵ်ႇၵၼ်။ Express Bus လႄႈ ရူတ်ႉ highway ပဵၼ်တၢင်းၵႂႃႇၵႆၼႂ်းမိူင်းဢၼ်ၸႂ်ႉလႆႈၼမ်သဵၼ်ႈ။ ရထားပဵၼ်တၢင်းတႅၼ်းမိူဝ်ႈသဵၼ်ႈတၢင်းသၢင်ႇထုၵ်ႇ၊ ၵူၺ်းၵႃႈ ၵႂႃႇဝႆးဢေႇလႄႈ ယုမ်ႇယမ်ဢေႇမၢင်ၵမ်း။ ႁိူဝ်းမိၼ်ၼႂ်းမိူင်းၸွႆႈၶၢႆႉတီႈၵႆလၢႆတီႈ။ IWT လမ်ႇလွင်ႈတီႈႁွင်ႈၼမ်ႉ Ayeyarwady၊ Chindwin၊ Thanlwin၊ ၼႂ်း delta လႄႈ ႁွင်ႈၼမ်ႉ Rakhine။ ႁိူဝ်းၽႄလႄႈ ႁိူဝ်းပုဂ်ႂႈၵေႃႈၸွႆႈသဵၼ်ႈတၢင်းၵပ်းၵၼ်၊ ၵူၺ်းၵႃႈ ၶၢဝ်းဢွၵ်ႇ၊ ပိူင်လွတ်ႈၽေးလႄႈ မူၵ်ႇၸၢတ်ႈမီးပႅၵ်ႇၵၼ်။ ၵႃႈၶၢႆႇ၊ လၢႆးၸอง၊ ၶေႃႈမၵ်းမၼ်ႈၶူဝ်းသႂ်ႇ၊ လွင်ႈယုၵ်ႉလႄႈ ၶၢဝ်းၵႂႃႇ ၶိုၼ်ႈၸွမ်းၶွမ်ႇပၼီႇ၊ ၵၢၼ်လႄႈ သဵၼ်ႈတၢင်း။ ၵၢၼ်ပိုၼ်ႉတီႈၸၢင်ႈလူဝ်ႇငိုၼ်းသႂ်ႇမိုဝ်း ဢမ်ႇၼၼ် ၶိုၼ်ႈလူတ်ႉတီႈၶၢင်ႇသဵၼ်ႈတၢင်း၊ ၵၢၼ်ပိူင်ၵၢၼ်ၸၢင်ႈလူဝ်ႇလက်မှတ်လႄႈ ID။ ၶေႃႈတူဝ်လိၵ်ႈလိုင်ႇၸင်ႈ/permit ၽူႈၶပ်ႉၵႃးၵူၼ်းၼွၵ်ႈပႅၵ်ႇၵၼ်၊ ထုၵ်ႇယိုၼ်ယၼ်တင်းၽူႈမီးပုၼ်ႈၽွၼ်းယၢမ်းလဵဝ်ဢွၼ်တႄႇၶပ်ႉၵႃး။ ၶေႃႈၵူတ်ႇလွင်ႈလွတ်ႈၽေးပိုၼ်ႉတီႈ၊ checkpoint၊ ပိၵ်ႉသဵၼ်ႈတၢင်း၊ ၾႃႉလႄႈ ၵၢၼ်လႅၵ်ႈလၢႆႈၵၢၼ် ၸၢင်ႈတုမ်ႉၶဝ်ႈထိုင်လႄႈၶၢဝ်းဢွၵ်ႇ၊ ၵွပ်ႈၼၼ် ယိုၼ်ယၼ်ယၢမ်းလဵဝ်လမ်ႇလွင်ႈလိူဝ်ၵႃႈ/တารางၵဝ်ႇ။ ၵႃးၼမ်ၶိုၼ်ႈ၊ လူတ်ႉတိတ်း၊ လေႃးမႅင်းလူမ်း၊ သဵင်လႄႈ ၵူၼ်းမၢတ်ႇၸဵပ်းယွၼ်ႉၵႃး မီးမၢႆတႅတ်ႈၼႅတ်ႈၼႂ်းဝဵင်း။ Road Safety and Motor Vehicle Management Law မီးယိူင်းဢၢၼ်းလူတ်းလေႃးမႅင်းလူမ်း၊ ၼမ်ႉ၊ လိၼ်လႄႈ သဵင်။ ရထား၊ လူတ်ႉမူႇ၊ ၶၢႆႉတိၼ်၊ ထိပ်ႇလႄႈ ၵၢၼ်ၼမ်ႉၸၢင်ႈပၼ်တၢင်းလိူၵ်ႈလေႃးမႅင်းဢေႇ မိူဝ်ႈသၢင်ႇထုၵ်ႇ၊ ၵူၺ်းၵႃႈ ဢမ်ႇမီးၶေႃႈမုၼ်းတူဝ်ႈမိူင်းယၢမ်းလဵဝ် တႅၵ်ႈၵူႈ mode ယုမ်ႇယမ်လႆႈ။ ၶေႃႈမုၼ်းၵၢၼ်ၶၢႆႉတီႈၽႄၵၼ်ၼႂ်းၽူႈၸၢတ်ႈမိူင်း၊ Region လႄႈ ဝဵင်း၊ ၶေႃႈၵၢၼ်ၸၢင်ႈလႅၵ်ႈဝႆး။