Οικονομικά στη Βόρεια Μακεδονία

Τα οικονομικά στη Βόρεια Μακεδονία καλύπτουν τις τραπεζικές υπηρεσίες, τις επενδύσεις, τα έξοδα των νοικοκυριών, τα χρέη, τους φόρους και τις ασφαλίσεις. Το δηνάριο (denar), με συντομογραφία MKD, είναι το εθνικό νόμισμα. Οι οικονομικές αποφάσεις εξαρτώνται από το συνολικό κόστος, τα διαθέσιμα μετρητά, τον κίνδυνο, την έκθεση σε νόμισμα, τη φορολογική μεταχείριση και τη νομική προστασία που συνδέεται με κάθε προϊόν ή πάροχο.

Tip

Σχεδιάστε τα οικονομικά σας με βάση τα τακτικά έξοδα, τα διαθέσιμα μετρητά και τις υποχρεώσεις πριν επιλέξετε επενδύσεις, δανεισμό ή ασφάλιση. Επαληθεύστε για κάθε προϊόν τον πάροχο, τη νομική προστασία, το συνολικό κόστος, την έκθεση σε νόμισμα, τη φορολογική θέση και τις εξαιρέσεις.

Τράπεζες

Οι τράπεζες στη Βόρεια Μακεδονία δέχονται καταθέσεις, παρέχουν λογαριασμούς πληρωμών και διεκπεραιώνουν μεταφορές, πληρωμές με κάρτα και συναλλαγές με μετρητά. Αδειοδοτημένες τράπεζες, υποκαταστήματα αλλοδαπών τραπεζών και ταμιευτήρια λειτουργούν παράλληλα με μη τραπεζικά ιδρύματα πληρωμών και ηλεκτρονικού χρήματος, τα οποία δεν παρέχουν αυτομάτως υπηρεσίες αποδοχής καταθέσεων. Η Εθνική Τράπεζα της Δημοκρατίας της Βόρειας Μακεδονίας εποπτεύει το τραπεζικό πλαίσιο και τις πληρωμές, ενώ η ασφάλιση καταθέσεων προστατεύει επιλέξιμες καταθέσεις φυσικών προσώπων έως 30.000 EUR σε ισοδύναμο MKD ανά καταθέτη και ίδρυμα.

Επενδύσεις

Οι επενδύσεις στη Βόρεια Μακεδονία σημαίνουν δέσμευση χρημάτων σε περιουσιακά στοιχεία όπως μετοχές, ομόλογα, επενδυτικά κεφάλαια, συνταξιοδοτικά κεφάλαια, ακίνητα ή ξένους τίτλους, με στόχο εισόδημα, ανάπτυξη ή διατήρηση αξίας. Η πρόσβαση είναι επίσημη αλλά κατακερματισμένη: αδειοδοτημένοι χρηματιστές, τμήματα τίτλων τραπεζών, διαχειριστές κεφαλαίων και τράπεζες προσφέρουν διαφορετικά κανάλια. Η επιλογή πρέπει να ταιριάζει στην περίοδο επένδυσης, στις ανάγκες ρευστότητας, στην ικανότητα ανάληψης κινδύνου, στην έκθεση σε νομίσματα και στη φορολογική κατάσταση.

Κόστος

Το κόστος ζωής στη Βόρεια Μακεδονία επηρεάζεται κυρίως από τρόφιμα, στέγαση, ενέργεια, μεταφορές και υγειονομική περίθαλψη. Το δηνάριο, με συντομογραφία MKD, είναι το εθνικό νόμισμα. Οι δαπάνες ενός νοικοκυριού διαφέρουν ανά δήμο, στεγαστική συνθήκη, εποχή, μέγεθος νοικοκυριού και πρόσβαση σε δημόσιες υπηρεσίες, επομένως ο εθνικός μέσος μισθός αποτελεί μόνο σημείο αναφοράς και όχι προσωπικό προϋπολογισμό.

Χρέος

Το χρέος στη Βόρεια Μακεδονία περιλαμβάνει δανεικά χρήματα, απλήρωτους λογαριασμούς, αποπληρωμές πιστώσεων, είσπραξη και αναγκαστική εκτέλεση, καθώς και επιχειρηματική αφερεγγυότητα και δημόσιο χρέος. Τα βασικά πρακτικά ζητήματα αφορούν το συνολικό κόστος δανεισμού, τις συνέπειες καθυστερημένων πληρωμών και τα διαθέσιμα επίσημα μέσα. Η Βόρεια Μακεδονία δεν διαθέτει γενική διαδικασία προσωπικής πτώχευσης που διαγράφει αυτομάτως τα χρέη ενός ατόμου.

Φόροι

Οι φόροι στη Βόρεια Μακεδονία είναι υποχρεωτικές πληρωμές που επιβάλλονται από τον νόμο σε ιδιώτες, εταιρείες, περιουσία, συναλλαγές και επιλεγμένα αγαθά. Το σύστημα περιλαμβάνει φόρο εισοδήματος φυσικών προσώπων (PIT), φόρο εισοδήματος εταιρειών (CIT), φόρο προστιθέμενης αξίας (VAT), φόρους ακίνητης περιουσίας, φόρο κληρονομιάς και δωρεάς, φόρο μεταβίβασης ακινήτων και ειδικό φόρο κατανάλωσης. Η Υπηρεσία Δημοσίων Εσόδων (UJP) εγγράφει φορολογουμένους, παραλαμβάνει δηλώσεις, προσδιορίζει και εισπράττει φόρους, διεκπεραιώνει επιστροφές και διενεργεί ελέγχους. Οι συντελεστές, οι εκπτώσεις, οι ημερομηνίες υποβολής και οι τοπικοί κανόνες για φόρους ακινήτων εξαρτώνται από το είδος φόρου και ενίοτε από απόφαση δήμου.

Ασφάλιση

Η ασφάλιση στη Βόρεια Μακεδονία συνδυάζει υποχρεωτικά συστήματα για υγεία, συντάξεις και ανεργία με ιδιωτικά ασφαλιστήρια για οχήματα, περιουσία, ευθύνη, ζωή και άλλους κινδύνους. Η υποχρεωτική κάλυψη ακολουθεί εργασιακή, αυτοαπασχολούμενη ή άλλη νόμιμη ασφαλιστική βάση, ενώ η ιδιωτική εξαρτάται από το ασφαλιστήριο, το ασφάλιστρο και τις εξαιρέσεις. Η Υπηρεσία Εποπτείας Ασφαλίσεων (ISA) εποπτεύει τις ιδιωτικές ασφαλιστικές εταιρείες· το Ταμείο Ασφάλισης Υγείας (FZO), το Ταμείο Συνταξιοδοτικής και Αναπηρικής Ασφάλισης (PIOM/PADIFNM), η Υπηρεσία Απασχόλησης (ESA/AVRM) και άλλοι δημόσιοι φορείς διαχειρίζονται τις βασικές υποχρεωτικές παροχές.