လွင်ႈလွတ်ႈၽေး ၼႂ်းမိူင်းလၢဝ်း

ၵၢၼ်ၵူတ်ႇထတ်းလွင်ႈလွတ်ႈၽေး ၼႂ်းမိူင်းလၢဝ်း တေႁူမ်ႈပႃးၵၢၼ်ႁူႉလွင်ႈၽေးသဘာဝ လႄႈ ၵၢၼ်ႁၢင်ႈႁႅၼ်းတေႃႇၽေးၶၢႆႇၶွင်ၵူၼ်း။ ၼမ်ႉထူမ်ႈမီးၵွၼ်ႇၵၢၼ်ၸႂ်ႉတိုဝ်းၼမ်သေပိူၼ်ႈ ၼႂ်းၽေးသဘာဝ၊ မိူဝ်ႈယူႇၸမ် မႄႈၼမ်ႉၶွင် (Mekong)၊ ၼမ်ႉလႆၶဝ်ႈႁူမ်ႈမၼ်းလႄႈ တီႈတႅမ်ႇတႅမ်ႇၼႂ်းပိုၼ်ႉတီႈၵၢင်လႄႈၽၢႆႇၸၢၼ်းမိူင်းလၢဝ်း။ မုၼ်းလူမ်းပိုၼ်ႉမိူင်းလႄႈ လူမ်းၵႂ်ႈယႂ်ႇၵေႃႈ ၸၢင်ႈႁဵတ်းႁႂ်ႈမီးၾူၼ်ၼမ်။ လိၼ်ၵႂ်ႈ၊ ႁႅင်ႈႁႅင်ႈ၊ ၵူတ်ႉမႆႈလႄႈ ငၢၼ်းလိၼ်လူႉ ႁဵတ်းႁႂ်ႈမီးၽေးတၢင်းတၢင်ႇမဵဝ်း ၸွမ်းပိုၼ်ႉတီႈလႄႈ ငဝ်းလၢႆး။ ၸိူဝ်ႉမႆႈ၊ ၽႆးတီႈဢၢၵ်ႈသၢင်ႈလႄႈ ၽေးၽၢႆ၊ ၶေမီႇၶႄႇ သို့မဟုတ် ၵၢၼ်ၵပ်းၵၢႆႇၶွင်ႇသၢင်ႈၵေႃႈ ပႃးၼႂ်းၵၢၼ်ၵူတ်ႇထတ်းလွင်ႈလွတ်ႈၽေး ဢၼ်တဵမ်ထူၼ်ႈ။ မိူင်းလၢဝ်းမီးမူႇပိူင်ၸတ်းၵၢၼ်ၽေးသဘာဝၸၢတ်ႈၸိုင်ႈ၊ ၵူၺ်းၵႃႈ ၵၢၼ်ၸႂ်ႉတိုဝ်း၊ ၶွပ်ႇၶၢဝ်ႇၽၢႆႇသတိပၼ်လႄႈ ၵႃႈၼမ်ႉၵႅၼ်ႇၶွင်ၵၢၼ်တုမ်ႉတွပ်ႇ ယင်းဢမ်ႇမိူၼ်ၵၼ်။ ၼႆႉၸၢင်ႈတုမ်ႉတိူဝ်ႉတေႃႇၶၢဝ်းယၢမ်းဢၼ်ၵူၼ်းလႆႈႁပ်ႉၶၢဝ်ႇသတိ၊ ၵႂႃႇႁႃတၢင်းၸွႆႈထႅမ် ဢမ်ႇၼၼ် ဢွၵ်ႇပၢႆႈတီႈဢၼ်တုမ်ႉတိူဝ်ႉ။ ၵွပ်ႈၼၼ် ငဝ်းလၢႆးပိုၼ်ႉတီႈၵိုင်ႇလီႁူႉၼမ်လိူဝ်သေ ၶေႃႈထၢင်ႇႁၼ်ၸၢတ်ႈၸိုင်ႈတင်းမူတ်းဝႃႈ လွတ်ႈၽေး။ ၽေးၶၢႆႇၶွင်ၵူၼ်း တင်ႈတႄႇၵၢၼ်လၵ်ႉဢၼ်ဢမ်ႇမီးၵၢၼ်ဝၢင်းၽႅၼ်၊ ၵၢၼ်ၶဝ်ႈၵမ်ႈၼႂ်းထူင်လႄႈ ၵၢၼ်ၶဝ်ႈလၵ်ႉႁိူၼ်း တေႃႇထိုင်ၵၢၼ်လွၵ်ႇလႄႈၵၢၼ်လႅၼ်၊ ၵၢၼ်ၶၢႆၵူၼ်းလႄႈ ၵၢၼ်ၸႂ်ႉတိုဝ်းၵူၼ်းၼိူဝ်ဢွၼ်ႇလၢႆး။ တီႈၵူၼ်းၵႂႃႇဢႅဝ်ႇတႄႇ၊ တီႈထွၵ်ႈငိုၼ်း၊ တီႈၵၢင်ၶိုၼ်းလႄႈ ဝၼ်းပွႆးလၢဝ်းယႂ်ႇ ၸၢင်ႈႁဵတ်းႁႂ်ႈၽေးၵၢၼ်လၵ်ႉ ဢမ်ႇၼၼ် ၵၢၼ်လႅၼ် ၼမ်ၶိုၼ်ႈ။ ၶဵတ်ႇပၢႆးမၢၵ်ႈမီးလႄႈ ၶဵတ်ႇၶွပ်ႇမိူင်းဢၼ်ၵႆၵူၼ်းၼမ် လူဝ်ႇႁႂ်ႈၾၢင်ႉတူဝ်လိူဝ်ၵဝ်ႇ၊ ယွၼ်ႉငဝ်းလၢႆးပိုၼ်ႉတီႈလႄႈ တၢင်းၶဝ်ႈႁႃၵၢၼ်ၸွႆႈထႅမ် ၸၢင်ႈပႅၵ်ႇပိူင်ႈၵၼ်ယႂ်ႇ။ ၶေႃႈမုၼ်းၵူၼ်းၼမ်ဢၼ်လႆႈၵူတ်ႇထတ်း ဢမ်ႇၼႄၶေႃႈမုၼ်းၵၢၼ်ၵိူတ်ႇၽေးၶၢႆႇၶွင်ၵူၼ်းၸၢတ်ႈၸိုင်ႈဢၼ်တႅၵ်ႈၵၼ်လႆႈလႄႈ ပဵၼ်ၵၢၼ်ယၢမ်းလဵဝ် ၵွပ်ႈၼၼ် ဢัตรၵၢၼ်ၶၢႆႇၶွင်ၵူၼ်းၸၢတ်ႈၸိုင်ႈၼိုင်ႈဢၼ် ဢမ်ႇၸၢင်ႈၼႄႁၢင်ႈတႄႉၶွင်ၽေးပုၵ်ႉၵူဝ်ႇ။