ၵၢၼ်ၽိတ်းမၢႆ ၼႂ်းမိူင်းလၢဝ်း

Lao People's Public Security Force ဢၼ်ယူႇတႂ်ႈ Ministry of Public Security ၵုမ်းၵၢၼ်ၽူႈပႂ်ႉမိူင်းပုံမှန်။ Tourist Police ပဵၼ်ၽၢႆႇၵပ်းသၢၼ်တၢင်းၵၢၼ်ၵမ်ႈၽွင်ႈ၊ ႁူမ်ႈတင်းວຽງຈັນ။ ၵၢၼ်တၢင်းၵၢၼ်မီး၊ ၵူၺ်းၵႃႈၶဝ်ႈထိုင်ပႅၵ်ႇၸွမ်းၸႄႈတွၼ်ႈ၊ ၸုမ်း၊ ၽႃႇသႃႇ၊ ၶၢဝ်းပိုတ်ႇလႄႈတၢင်းၵႂႃႇ။ မၢႆၽူၼ်းၶိုၵ်ႉၶၵ်ႉၽူႈပႂ်ႉမိူင်း 1191 လႄႈသႃႇၽူႈပႂ်ႉမိူင်းႁိမ်းႁွမ်း ပဵၼ်လၢႆးႁၢႆးငၢၼ်းပိူင်လူင်။ Tourist Police ວຽງຈັນ 021-251-128။ ၵၢၼ်ၸွႆႈဢိင်းၵလဵတ်ႈၸၢင်ႈမီးဢမ်ႇၼမ်၊ ၶေႃႈၸီႉၼမ်းတၢင်းၵၢၼ်ၸၢင်ႈလူဝ်ႇၶေႃႈၶႂၢင်ႇ။ ၵၢၼ်တုမ်ႉတွပ်ႇယၢမ်းၶမ်ႈၸၢင်ႈလူတ်းယွမ်း ယွၼ်ႉသႃႇ/ၽူၼ်းပိတ်း ဢမ်ႇၼၼ်ဢမ်ႇမီးတၢင်းၵႂႃႇ။ ၸုမ်းႁႃႁိူၼ်းၸၢင်ႈၸတ်းတၢင်းၸွႆႈ၊ ၵူၺ်းၵႃႈၵူၼ်းယင်းၸၢင်ႈၸၢႆႇၼမ်ႉမၼ်း/ၽူၼ်း၊ ဢမ်ႇမီးၵႃႈၸၢႆႇၽူႈပႂ်ႉမိူင်းၵူႈတီႈၽၢဝ်ႇ။ ၵၢၼ်ၽိတ်းမၢႆပုံမှန်မီးလၵ်ႉၵွင်ႈ၊ ၸၵ်းထူင်မိုဝ်းထိုဝ်ၼိူဝ်လူတ်ႉၶိူင်ႈ၊ လၵ်ႉႁိမ်းတီႈၵူၼ်းလႄႇလဵၼ်ႈ/ATM လႄႈလၵ်ႉႁိူၼ်း။ ၵၢၼ်ႁုၵ်းႁႅင်းမီးၽၢဝ်ႇ၊ ၵူၺ်းၵႃႈၵၢၼ်သႅၼ်းသႅတ်ႇၼႄဝႃႈဢမ်ႇၼမ်။ ၽေးၸၢင်ႈသုင်ၼႂ်းပွႆးလူင်လၢဝ်း။ ၵၢၼ်လႅၼ်ငိုၼ်း/ၵေႃႉႁၵ်ႉ၊ ၶေႃႈယွၼ်းၵၢၼ်/ဝီႇၸႃႇပွမ်၊ ၵၢၼ်ၼတ်ႉၵေႃႉလႄႈလၵ်ႉ/ႁုၵ်း၊ ၵၢၼ်ယႃႈၼႂ်းၶဝ်ႈ/ၼမ်ႉ၊ လၵ်ႉလူတ်ႉၶိူင်ႈၶၢတ်ႈလႄႈၵၢၼ်ၶၢမ်ႇၵႃႈၸႂ်ႉၶႂ်ႈသတိႁႅင်း။ ယႃႇပၼ် passport ပဵၼ်ၶွင်တူၵ်း။ ၸႂ်ႉသဵၼ်ႈတၢင်းၵူၼ်းၵႂႃႇ၊ မီးၾႆးယၢမ်းၶမ်ႈ၊ သိမ်းၶွင်မီးၵႃႈ၊ ၽႄငိုၼ်း/ၵတ်ႉ၊ သိမ်းသမ်ႇၼႃႈ passport၊ ၵူတ်ႇထတ်းၸိုဝ်ႈ/မၢႆလူတ်ႉၵူၼ်းႁေႃႈ taxi/app၊ သူင်ႇသဵၼ်ႈတၢင်းတေႃႇၵူၼ်းယုမ်ႇယမ်၊ ႁူပ်ႉၵူၼ်းဢမ်ႇႁူႉတီႈၵူၼ်း။ ယႃႇႁပ်ႉၶဝ်ႈ/ၼမ်ႉပႅတ်ႈဝႆႉ၊ ၶေႃႈၸွႆႈမႆႈလႆႈသျႃႇ၊ ပႅၵ်ႈဢမ်ႇႁူႉ၊ ငိုၼ်းမႃးဢမ်ႇထၢင်ႇ၊ ဢမ်ႇၼၼ်ၵၢၼ်ဢမ်ႇယိုၼ်ယၼ်။ Bokeo လႄႈ Golden Triangle Special Economic Zone (SEZ) ၵဵဝ်ႇၶွင်ၸုမ်း scam၊ ၵၢၼ်ၽိတ်းမၢႆၶၢမ်ႈမိူင်း၊ ၵၢၼ်ၵူတ်းၵူၼ်းလႄႈၵၢၼ်တဵၵ်းၶၢႆႉ။ Boten SEZ မီးၽေးပုံတူၵၼ်။ ပွတ်းဝေးႁိမ်းလႅၼ်လိၼ်လၢဝ်း-မၢၼ်ႈ လူဝ်ႇသတိယွၼ်ႉၵၢၼ်ၸၵ်းလႄႈၵႃႉယႃႈ။ သတိထႅင်ႈၸၢင်ႈလူဝ်ႇၼိူဝ်တၢင်းလူင် 7၊ 9၊ 20 လႄႈၸႄႈတွၼ်ႈဢၼ်လၢႆးၼမ်းပိုၼ်ႉတီႈၼႄ။ မိူင်းလၢဝ်းပဵၼ်တီႈတႄႇ၊ တီႈၶၢမ်ႈလႄႈတီႈမၢႆၵၢၼ်ၵႃႉၵူၼ်း၊ ၵၢၼ်ႁဵတ်းၵၢၼ်ၶၢမ်ႇတၢင်းၵၢၼ်၊ ၵၢၼ်ၵႃႉလိင်။ ၵၢၼ်ႁႃၵူၼ်းႁဵတ်းၵၢၼ်ၸၢင်ႈမႃးတင်း social media/ၵၢၼ်ပွမ်၊ တုမ်ႉတေႃႇလုၵ်ႈၼုမ်ႇဝၢၼ်ႈ၊ ၵူၼ်းႁဵတ်းၵၢၼ်လၢဝ်း/တၢင်ႇမိူင်း၊ မႄႈယိင်း/လုၵ်ႈယိင်း၊ ၵူၼ်းယၢႆႈ၊ ၵူၼ်းႁဵတ်းၵၢၼ်ၼႂ်း SEZ၊ casino၊ ၼႃးပၢၵ်ႈ ဢမ်ႇၼၼ်ၵေႃႇသၢင်ႈ။ Golden Triangle ႁဵတ်းႁႂ်ႈမိူင်းလၢဝ်းယူႇၼိူဝ်သဵၼ်ႈတၢင်းသူင်ႇ methamphetamine ထိုင်ထႆး၊ ကမ္ဘောဒီးယား၊ ဗီယက်နမ်; ၵႃႈတၢမ်ႇၵူတ်းမၢႆယႃႈပဵၼ်ႁူဝ်ၶေႃႈ criminal law သႅၼ်းတၢင်ႇ။ ၵၢၼ်ၽၢဝ်ႇ trafficking ၸၢင်ႈလၢတ်ႈ ဢမ်ႇၼၼ်တႅမ်ႈ။ ၽူႈထုၵ်ႇၵူတ်းၵူၼ်း၊ ၼႃႈႁိူၼ်း၊ ၵူၼ်းၵဵဝ်ႇ၊ ၽူႈႁိမ်းႁွမ်း ဢမ်ႇၼၼ်ၸုမ်းၸၢင်ႈၽၢဝ်ႇ၊ ၽူႈပႂ်ႉမိူင်းလူဝ်ႇႁပ်ႉလႄႈလူင်းမၢႆၵၢၼ်။ တႅမ်ႈဝၼ်း၊ တီႈ၊ သၢၵ်ႈသေႇ၊ ၶေႃႈၵႂၢမ်း၊ ၶႅပ်းႁၢင်ႈ၊ ၶၼ်ငိုၼ်းလႄႈသိမ်းသမ်ႇမိူဝ်ႈႁဵတ်းလႆႈ။ ၸွမ်း Anti-Trafficking Law ၽူႈပွႆႇလွတ်ႈၵူတ်းၵူၼ်းပုံမှန်မီးသုၼ်ႇၽၢဝ်ႇ၊ ယွၼ်းတႅၵ်ႈ၊ ပၼ်သၢၵ်ႈသေႇ၊ ယွၼ်းၵႃႈၸၢႆႇၶိုၼ်း၊ ၵႅတ်ႇၶႄ၊ လပ်ႉၸိုဝ်ႈ၊ ၽူႈပိၼ်ႇၽႃႇသႃႇ၊ ၼေႇၶၢႆ၊ ၽူႈၵုမ်းၵူၼ်းငဝ်ႈ။ ၸၢင်ႈလႆႈၵၢၼ်ၵႄႈၵူၼ်း၊ သူင်ႇထိုင်ႁွင်ႈယူႇလွတ်ႈၽေးၵမ်းၸူဝ်ႈ၊ ၵူတ်းမၢႆၸွႆႈ၊ ယႃႈယႃ၊ ပၢႆးပညာ/ၵၢၼ်ၽီလိၵ်ႈ၊ ၵၢၼ်ၸွႆႈငိုၼ်းလႄႈၶိုၼ်းပွၵ်ႈၶဝ်ႈၸုမ်း။ ၶဝ်ႈထိုင်တႄႉပႅၵ်ႇပိူင်ႈ၊ ၶိုၵ်ႉၶႅၼ်းၽူႈၸၢႆး၊ LGBTQI+ လႄႈၵၢၼ်ၵဵဝ်ႇၶွင် SEZ။ ငဝ်ႈငႃႈဢၼ်ၵူတ်ႇထတ်းဢမ်ႇၼႄၽႅၼ်ငိုၼ်းၵႃႈၸၢႆႇၶိုၼ်းၵူႈမိူင်း။ Lao Women's Union (LWU) မီး hotline 1362 လႄႈ Counselling and Protection Centers ၼႂ်းວຽງຈັນ Capital လႄႈ Luang Namtha၊ ပၼ်ၵူတ်းမၢႆၸွႆႈ၊ ၵၢၼ်ၼမ်း၊ referral၊ ၵၢၼ်ၶိုၼ်းပွၵ်ႈၸုမ်း။ Lao People's Revolutionary Youth Union (LYU) ၸႂ်ႉ 1554 မႆႈၵႃႈ တႃႇတူဝ်ၸွႆႈပၢႆးၸႂ်လုၵ်ႈၼုမ်ႇလႄႈ referral။ hotline တႃႇတႅတ်ႈၵၢၼ်ၵူတ်းၵူၼ်း 1300၊ WhatsApp +85620 2288 1300။ ၽေးလုၵ်ႈဢွၼ်ႇၼိူဝ်ဢွၼ်ႇလၢႆးမီး grooming၊ bullying online၊ ပုံလိင်လုၵ်ႈဢွၼ်ႇလႄႈ exploit တၢင်ႇၸိူဝ်း။ ၽႅၼ်လွတ်ႈၽေးလုၵ်ႈဢွၼ်ႇ 2026–2030 မီးၸုမ်းတၢင်းၵၢၼ်၊ Ministry of Technology and Communications လႄႈ UNICEF၊ ၵူၺ်းၵႃႈၽွၼ်းတုမ်ႉပိုၼ်ႉတီႈ/ၶဝ်ႈထိုင်ယင်းပႅၵ်ႇပိူင်ႈ။ LaoCERT (Lao Computer Emergency Response Team) ႁပ်ႉၽၢဝ်ႇၽေး digital တင်း incident form၊ email [email protected]၊ ၽူၼ်း +856-30-5764222။ Cyber Crime Law ပၼ်ၽၢဝ်ႇတင်းၾွမ်း၊ ၽူၼ်း၊ fax ဢမ်ႇၼၼ် email။ တုမ်ႉတွပ်ႇတၢင်းၵၢၼ်ပုံမှန်ထိုင် 5 ဝၼ်းႁဵတ်းၵၢၼ်၊ ၵၢၼ်ၸွႆႈနည်းပညာၽႂ်းၸၢင်ႈတႄႇၵမ်းလဵဝ်။ သိမ်းၶေႃႈၵႂၢမ်း၊ ၶေႃႈမုၼ်းအကောင့်၊ URLs၊ မၢႆငိုၼ်း၊ ၶႅပ်းႁၢင်ႈ၊ ၵႅတ်ႇၶႄအကောင့်၊ ယႃႇၸႂ်ႉ link သၢၵ်ႈသေႇမႆႈယိုၼ်ယၼ်။ ၵၢၼ်လႅၼ် online ပုံမှန်မီး Facebook warning ပွမ်၊ ယွၼ်းယိုၼ်ယၼ်အကောင့်ပွမ်၊ phishing လႄႈလၵ်ႉ credential။ ၵပ်းၽူႈပႂ်ႉမိူင်း၊ ၸုမ်းၸွႆႈ ဢမ်ႇၼၼ် LaoCERT ပၼ်ၵၢၼ်ၵႄႈမိူၼ်ၵၼ်ဢမ်ႇလႆႈ၊ ၸၢင်ႈလူဝ်ႇၽၢဝ်ႇလိူဝ်ၼိုင်ႈတီႈ။