कानुनी व्यवस्था बंगलादेशमा

बंगलादेशको कानुनमा फरक स्रोत र संस्थासहितका धेरै छुट्टाछुट्टै क्षेत्र छन्। श्रम कानुनले रोजगारी सम्झौता, ज्याला, काम गर्ने समय, कार्यस्थल सुरक्षा, प्रतिनिधित्व, विवाद र सेवासमापन समेट्छ। यो मुख्यतः बंगलादेश श्रम ऐन २००६ (Bangladesh Labour Act 2006), बंगलादेश श्रम नियमावली २०१५ (Bangladesh Labour Rules 2015), पछिल्ला संशोधन र क्षेत्रगत ज्याला राजपत्रमार्फत लागू हुन्छ; सरकारी सेवा, निर्यात प्रशोधन क्षेत्र (EPZ) को रोजगारी र कानुनद्वारा छुट्याइएका अपवादका लागि अलग व्यवस्था हुन्छ। आप्रवासनसम्बन्धी नियमले प्रवेश, भिसा, अनुमत गतिविधि, बसोबास, काम, अध्ययन, पारिवारिक बसोबास, संरक्षणसम्बन्धी विषय, स्थायी बसोबास र राष्ट्रियता नियमन गर्छ। विषयअनुसार आप्रवासन तथा राहदानी विभाग (Department of Immigration and Passports), गृह मन्त्रालय, कूटनीतिक नियोग, सीमा आप्रवासन निकाय वा प्रहरीको विशेष शाखा (Special Branch) संलग्न हुन सक्छन्। फौजदारी कानुनले कसुर, अनुसन्धान, सुनुवाइ, प्रमाण, जमानत र सजाय परिभाषित गर्छ। लागू कानुनअनुसार बंगलादेश प्रहरी, न्यायिक मजिस्ट्रेट, सेसन अदालत र विशेष न्यायाधिकरणले कारबाही गर्न सक्छन्। उपभोक्ता संरक्षणले असुरक्षित सामान, झुटो विज्ञापन, बढी मूल्य असुली, सामान नदिने अवस्था र भुक्तानी गरिएका दोषपूर्ण सेवासम्बन्धी विषय समेट्छ। राष्ट्रिय उपभोक्ता अधिकार संरक्षण निर्देशनालय (Directorate of National Consumers’ Right Protection) ले धेरै उजुरी सम्हाल्छ, जबकि क्षेत्रगत नियामकहरूले बैंकिङ, ऊर्जा, खाद्य, औषधि, दूरसञ्चार, पर्यटन र उड्डयनसम्बन्धी विषय हेर्न सक्छन्। देवानी कानुनले सम्झौता, सम्पत्ति, पारिवारिक विषय, उत्तराधिकार र दायित्वजस्ता निजी सम्बन्ध नियमन गर्छ। भूमि विवादमा देवानी अदालत, भूमि कार्यालय र खतियान, अर्थात् भूमि सम्बन्धी स्वामित्व वा अभिलेखित विवरण लेख्न प्रयोग हुने स्थानीय भूमि अभिलेख (Khatian), संलग्न हुन सक्छन्। परिवार र उत्तराधिकारसम्बन्धी प्रश्न धार्मिक व्यक्तिगत कानुनमा पनि निर्भर हुन सक्छन्। एउटै विवादमा एकभन्दा बढी क्षेत्र जोडिन सक्छन्, तर जिम्मेवार निकाय, प्रमाण, समयसीमा र उपलब्ध उपचार विशिष्ट तथ्यमा निर्भर हुन्छ।