Pirú-pi runapa muyuriq pachanqa natural, runa ruwasqa ima imakunawan ruwasqa. Wayra, yaku, allpa, yurakuna, uywakuna, wasi, ñankuna, qhatu, yachay wasi, llamk'ay wasi, drenaje, público llaqta, yanapakuyninkuna ima chaypi kachkan. Litoral, Andes, Amazonapi muyuriq pachakuna sinchita t'aqakun. Litoral llaqtaqa ñutu, tráfico, yaku pisi kay, sinchi para qhipaman unu yaykuy ima sasachakuykunayuq kanman; Andespim comunidadqa sayay allpa, chiri, llasaq allpa urmay, ñan pisi kay ima sasachakuykunayuq kanman. Amazonapi mayukuna, sach'akuna, unu pampakuna, mit'a unu junt'ay kawsaypachapa hatun partenkuna. Viaje, mikhuy, llamk'ay, basura apay, servicio taripay ima mayu imayna kasqanman, wasi llaqtakuna chawpi karu kayman hina kanman. Muyuriq pacha allin kayqa salud, seguridadta imaynamanta yuyachin. Qhillichasqa yaku, q'osñi, mana allin basura churasqa, qapariy, mana wayra yaykuy, mana sayaq wasikuna, qatayasqa drenajekuna, peligro ñankuna sapa p'unchaw sasachakuyta paqarichinman. Comunidadesqa vecindad huñunakuy, yachay wasi, municipalidad, yaku comité, chakra autoridad, indígena organización, local institucionkunawan muyuriq pachata kamachinku. Sapa lugarman hina imayna kasqan t'aqakun; askha sasachakuyqa llapaqta chayaptin yanapanakuyta munan. Plaza, parque, qhatu, vereda, mayu patakuna, ñankuna ima llapaqpa imaynanmi. Runakuna ch'uyanchaspa, allinta llamk'achispa, huk runakunapa yaykuyta respetaspa, allinchayta yanapaspaqa allin llamk'anku. Pachata allinchayqa sapa kuti qhawariywan qallarin. Runaqa qhillichayta, sayaq yaku, p'akisqa luz, mana allin chakatakuna, mana llant'a sach'a, allpa t'uñiy, basura huñusqa lugarkunata mapa ruwanman. Sut'i qhawariykunaqa ruray atinakuq kutichiyta akllayta yanapan. Wakin sasachakuyta huk wasi sapallanqa mana allichayta atinchu. Wasi ruwasqa, q'upa yaku, minería, transporte, fábrica llamk'ay, unu junt'ay, allpa llamk'ay tinkuykunaqa municipal planificación, técnico yanapay, utaq oficial llaqta decisiónta munanman. Allin planqa kunan ruwana imakunata, hatun necesitaykunamanta t'aqan. Huñusqa llaqta pichay, waqaychasqa yakuta tapay, allin llant'a sach'ata tarpuy, basura t'aqay utqay yanapayta atin; drenaje, ñan seguridad, yaku sistema, qhillichayta hark'ayqa unay coordinaciónta munanman.
Muyuriq pachakuna Pirú-pi
Pirú-pi muyuriq pachakunaqa runapa, wasipa, yachay wasipa, llamk'ay wasipa, comunidadpa muyuriqninpi kachkan: ñankuna, yaku, wayra, wasi, parque, qaylla sach'a ima. Kay muyuriq pachamanta yachayqa sasachakuyta riqsiyta, local imakunata allin llamk'achiyta, sapa p'unchaw kawsayta allinchayta yanapan.
Tip
Pirú-pi muyuriq pachaykiqa samay, salud, seguridad, sapa p'unchaw necesitaykunaman yaykuyta imaynamanta yuyachin. Huk huñusqa lugarmanta qallariy, allinta qhaway, pachamanta qhawarina allinchayta akllay.