Kí ni ìjọba ìpínlẹ̀ ní Nàìjíríà?

Ìjọba ìpínlẹ̀ ní Nàìjíríà ni ìjọba agbègbè tí gómìnà tí a yàn ń darí, tí Ilé Aṣòfin Ìpínlẹ̀ sì ń ṣàyẹ̀wò.

Ìpínlẹ̀ mélòó ni Nàìjíríà ní, ṣé Abuja jẹ́ ìpínlẹ̀?

Nàìjíríà ní ìpínlẹ̀ 36, Abuja sì wà nínú Agbègbè Olú-ìlú Àpapọ̀, tó ní ipò pàtàkì lábẹ́ òfin orílẹ̀-èdè, kì í sì í ṣe ìpínlẹ̀.

Kí ni LGA ní Nàìjíríà, báwo ló sì yàtọ̀ sí ìpínlẹ̀?

LGA, tàbí agbègbè ìjọba ìbílẹ̀, ni agbègbè ìṣàkóso kékeré tó wà nínú ìpínlẹ̀, tó ń bójú tó àwọn iṣẹ́ agbègbè kan àti ọ̀ràn àwùjọ.

Kí ni aráàlú lè ṣe nípa ìṣòro iṣẹ́ ìpínlẹ̀ ní Nàìjíríà?

Aráàlú lè kọ ọ̀ràn náà sílẹ̀, kàn sí ọ́fíìsì ìpínlẹ̀ tàbí LGA tó ní ojúṣe, béèrè fún ìdáhùn ní kíkọ, kí o sì wá ìrànlọ́wọ́ tó bá òfin mu lọ́dọ̀ àwùjọ tàbí ẹgbẹ́ ìrànlọ́wọ́ òfin.

Ìpínlẹ̀ ní Nàìjíríà

Ìpínlẹ̀ kan ní Nàìjíríà jẹ́ apá pàtàkì nínú ètò àpapọ̀ orílẹ̀-èdè, ó ní gómìnà, àwọn ẹ̀ka iṣẹ́ ìjọba, ilé-ẹjọ́, ìnáwó ìjọba àti Ilé Aṣòfin Ìpínlẹ̀ tí a yàn. Nàìjíríà ní ìpínlẹ̀ 36, nígbà tí Agbègbè Olú-ìlú Àpapọ̀ ní ipò pàtàkì, kì í sì í ṣe ìpínlẹ̀. Àkótán yìí ṣàlàyé ohun tí ìjọba ìpínlẹ̀ ní Nàìjíríà ń ṣe àti bí àwọn ènìyàn ṣe lè lóye tàbí lò ó.

Tip

Nígbà tí ìṣòro ìjọba kan bá kan àwùjọ rẹ, kọ́kọ́ mọ ìpele ìjọba tó ní ojúṣe ní Nàìjíríà. Pa àkọsílẹ̀ kedere nípa ọ̀ràn náà mọ́, kàn sí ọ́fíìsì ìpínlẹ̀ tàbí ìjọba ìbílẹ̀ tó yẹ, kí o sì tẹ̀lé e nípasẹ̀ ẹ̀dùn-ọkàn tí a kọ tàbí aṣojú àwùjọ.

láti ọwọ́Funke&Uche

Nàìjíríà jẹ́ orílẹ̀-èdè àpapọ̀. Èyí túmọ̀ sí pé ìjọba orílẹ̀-èdè, àwọn ìpínlẹ̀ àti àwọn agbègbè ìjọba ìbílẹ̀ ń pín agbára. Ìpínlẹ̀ ní ojúṣe fún ọ̀pọ̀ iṣẹ́ ìjọba tó sún mọ́ àwọn ènìyàn tó ń gbé ibẹ̀. Ìpínlẹ̀ kọ̀ọ̀kan ní gómìnà tó ń darí ẹ̀ka aláṣẹ. Gómìnà ń yan àwọn kọmíṣọ́nà, ó sì ń darí àwọn ẹ̀ka iṣẹ́ ìjọba, ẹ̀ka àti àjọ ìpínlẹ̀. Gómìnà tún ń dábàá ètò ìnáwó ìpínlẹ̀, ó sì ń mú ìlànà ìpínlẹ̀ ṣẹ. Ilé Aṣòfin Ìpínlẹ̀ ń ṣe òfin ìpínlẹ̀, ó sì ń ṣàyẹ̀wò iṣẹ́ gómìnà. Àwọn ọmọ ẹgbẹ́ rẹ̀ ń ṣojú fún àwọn agbègbè ìdìbò inú ìpínlẹ̀ náà. Òfin ìpínlẹ̀ gbọ́dọ̀ bá Òfin Orílẹ̀-èdè Nàìjíríà àti àwọn òfin gíga mìíràn mu. Ojúṣe ìpínlẹ̀ sábà ní ilé-ẹ̀kọ́, ilé ìwòsàn, ọ̀nà, iṣẹ́ omi, ìtìlẹ́yìn iṣẹ́ àgbẹ̀, ìlànà ìrìnàjò gbogbogbò àti ìdàgbàsókè àwùjọ. Pínpín ojúṣe pàtó lè ní ìbáṣepọ̀ pẹ̀lú ìjọba àpapọ̀ àti ìjọba ìbílẹ̀. A pín ìpínlẹ̀ sí àwọn agbègbè ìjọba ìbílẹ̀, tí a sábà ń pè ní LGA. Àwọn ìgbìmọ̀ ìbílẹ̀ ń bójú tó àwọn iṣẹ́ agbègbè kan àti ọ̀ràn àwùjọ, ṣùgbọ́n agbára àti ohun ìní wọn gidi lè yàtọ̀. Nítorí náà, ìjọba ìpínlẹ̀ àti àwọn ìgbìmọ̀ ìbílẹ̀ nílò láti ṣiṣẹ́ pọ̀. Àwọn ìpínlẹ̀ ń gba owó nípasẹ̀ owó tí a pín láti ìjọba àpapọ̀, wọ́n sì tún lè gba àwọn orí, owó iṣẹ́ àti owó mìíràn. Wọ́n ń lo ètò ìnáwó wọn fún owó-oṣù, iṣẹ́ gbogbogbò, iṣẹ́ ìjọba, ìṣàkóso àti àwọn iṣẹ́ ìdàgbàsókè. Nàìjíríà tún ní àwọn ọba ìbílẹ̀, bíi àwọn amìrù, ọba àti olórí ní ọ̀pọ̀ àwùjọ. Wọ́n lè ní ipa àṣà àti ìlaja pàtàkì, ṣùgbọ́n wọn kì í ṣe ohun kan náà pẹ̀lú àwọn òṣìṣẹ́ ìpínlẹ̀ tí a yàn ní ìdìbò. Àwọn aráàlú lè ní ipa lórí ìjọba ìpínlẹ̀ nípasẹ̀ ìdìbò, ẹ̀bẹ̀, ìpàdé gbogbogbò, ẹgbẹ́ àwùjọ, ilé-ẹjọ́, àwọn oníròyìn àti ìṣe aráàlú tó bá òfin mu. Ìgbésẹ̀ àkọ́kọ́ tó wúlò ni láti mọ bóyá ọ̀ràn kan jẹ́ ti ìpínlẹ̀, LGA tàbí ìjọba àpapọ̀.