Ìmòye nípa ọ̀ràn ìṣèlú máa ń bẹ̀rẹ̀ pẹ̀lú ìpele ìjọba tí ó kan. Àwọn ilé-iṣẹ́ ìjọba àpapọ̀ ń bójú tó àwọn ojúṣe orílẹ̀-èdè nípasẹ̀ Ààrẹ àti Àjọ Aṣòfin Orílẹ̀-èdè (National Assembly). Àwọn ìjọba ìpínlẹ̀ ń ṣàkóso àwọn ojúṣe tí ó wà láàárín ìpínlẹ̀ wọn nípasẹ̀ àwọn gómìnà, àwọn ẹ̀ka iṣẹ́ ìjọba àti Àjọ Aṣòfin Ìpínlẹ̀ (State House of Assembly). Àwọn ìgbìmọ̀ agbègbè ń bójú tó ìṣàkóso agbègbè, bí ó tilẹ̀ jẹ́ pé àwọn aláṣẹ ìpínlẹ̀ sábà máa ń kópa nínú ètò àti ìṣe ìdìbò wọn. Ètò ìṣèlú Nàìjíríà ní àwọn apá méjì tí ó so pọ̀. Ìjọba ìpínlẹ̀ ló ń pinnu bí a ṣe ń ṣàkóso àwọn ìpinnu àti iṣẹ́ ìjọba nínú ìpínlẹ̀ kọ̀ọ̀kan, nígbà tí ìdìbò ń pinnu ẹni tí yóò gba àṣẹ nípasẹ̀ ààrẹ, àwọn ọmọ Àjọ Aṣòfin Orílẹ̀-èdè, àwọn gómìnà àti àwọn ọmọ Àjọ Aṣòfin Ìpínlẹ̀. Ìbéèrè nípa aṣáájú, òfin, ìṣúná, iṣẹ́ ìjọba tàbí ìdìbò gbọ́dọ̀ bá ipele àti ilé-iṣẹ́ tí ó ní ojúṣe mu. Agbègbè Olú Ìlú Àpapọ̀ (Federal Capital Territory) nílò àfiyèsí ọ̀tọ̀ nítorí pé kò ní ètò ìpínlẹ̀ kan náà.
Ìṣèlú ní Nàìjíríà
Ìṣèlú ní Nàìjíríà kan bí a ṣe ṣètò, ń lò àti ń díje lórí agbára ìjọba nípasẹ̀ àwọn ilé-iṣẹ́ ìjọba àpapọ̀, àwọn ìjọba ìpínlẹ̀ àti ìdìbò. Nàìjíríà ní eto ìjọba àpapọ̀: àwọn ilé-iṣẹ́ orílẹ̀-èdè ń ṣiṣẹ́ káàkiri orílẹ̀-èdè náà, nígbà tí ìpínlẹ̀ 36 ní àwọn gómìnà, àwọn minisítà, àwọn ilé-ẹjọ́, àwọn ìṣúná àti àwọn aṣòfin ìpínlẹ̀ tí a dìbò yàn; Agbègbè Olú Ìlú Àpapọ̀ ní ipo àkànṣe dípò jíjẹ́ ìpínlẹ̀. Ìdìbò ń so àwọn aráàlú pọ̀ mọ́ aṣáájú ní ipele àpapọ̀ àti ìpínlẹ̀, nígbà tí ìdìbò ìgbìmọ̀ agbègbè sábà máa ń jẹ́ ètò tí a ń ṣe ní ipele ìpínlẹ̀.
Tip
Fọwọ́ sí ìbéèrè ìṣèlú kọ̀ọ̀kan ní Nàìjíríà pẹ̀lú ipele ìjọba tó tọ́ kí o tó wá ìpinnu tàbí iṣẹ́ kan. Kọ́kọ́ yà àwọn ọ̀ràn àpapọ̀, ìpínlẹ̀ àti agbègbè sílẹ̀, lẹ́yìn náà ṣàyẹ̀wò bóyá ibi náà jẹ́ ọ̀kan lára ìpínlẹ̀ 36 tàbí Agbègbè Olú Ìlú Àpapọ̀. Èyí ń dènà kí a má ṣe darí àwọn ìbéèrè, ẹ̀dùn tàbí ọ̀ràn ìdìbò sí ilé-iṣẹ́ tí kò tọ́.