নেপালত নিবনুৱা অৱস্থা

নেপালৰ নিবনুৱা সমস্যাৰ আনুষ্ঠানিক প্ৰতিক্ৰিয়াত নিয়োগ সেৱা কেন্দ্ৰ, স্থানীয় চৰকাৰৰ যাচাই আৰু ৰাষ্ট্ৰীয় নিয়োগ প্ৰসাৰ কাৰ্যসূচী আছে; এই কাৰ্যসূচী আগতে প্ৰধানমন্ত্ৰী নিয়োগ কাৰ্যসূচী নামেৰে জনা গৈছিল। শ্ৰম, নিয়োগ আৰু সামাজিক সুৰক্ষা মন্ত্ৰালয়ে ৰাষ্ট্ৰীয় কাঠামো সমন্বয় কৰে; স্থানীয় স্তৰ আৰু ৱাৰ্ড কাৰ্যালয়ে আবেদন, যাচাই আৰু মৰ্যাদাৰ সিদ্ধান্ত চম্ভালে। সামাজিক সুৰক্ষা পুঁজিয়ে আনুষ্ঠানিক, অনানুষ্ঠানিক, বিদেশী আৰু স্বনিয়োজিত কৰ্মচাৰীৰ বাবে অৱদানভিত্তিক আঁচনি চলায়, কিন্তু ইয়াৰ বৰ্তমানৰ আঁচনি-তালিকাত পৃথকে চলি থকা নিবনুৱা বীমা সুবিধা দেখা নাযায়। সাধাৰণতে স্থায়ী বাসস্থানৰ ৱাৰ্ড কাৰ্যালয় বা নিয়োগ সেৱা কেন্দ্ৰৰ জৰিয়তে আবেদন কৰা হয়। মূল যোগ্যতা কাঠামোত 18ৰ পৰা 59 বছৰ বয়সৰ, সংশ্লিষ্ট বিত্তীয় বৰ্ষত 100 দিনতকৈ কম চাকৰি বা স্বনিয়োগৰ আয় থকা আৰু চৰকাৰী সীমাতকৈ কম আয়ৰ লোক অন্তৰ্ভুক্ত। পৰিয়ালৰ চৰ্তো আছে: পৰিয়ালত নিৰ্দিষ্ট চাকৰি, নিয়মীয়া স্বনিয়োগ, বিদেশী চাকৰি বা নিয়মীয়া পেঞ্চন/সুবিধা পোৱা সদস্য থাকিব নালাগে। স্থানীয় কৰ্তৃপক্ষই অংশগ্ৰহণকাৰী বাছনিৰ আগতে তথ্য যাচাই কৰে। ঘোষিত মানদণ্ড অনুসৰি মহিলা, দলিত লোক, আৰ্থিকভাৱে দৰিদ্ৰ পৰিয়াল আৰু মৃত বা নিৰুদ্দেশ ব্যক্তিৰ পৰিয়ালে অগ্ৰাধিকাৰ পায়। নিয়োগ ব্যৱস্থাপনা তথ্য প্ৰণালী, সাধাৰণতে EMIS বা NEMIS নামেৰে জনাজাত, চাকৰি-প্ৰাৰ্থী, নিয়োগকৰ্তা আৰু প্ৰকল্পৰ তথ্য ৰাখে। নিৰ্দেশনাত ফাল্গুন মাহলৈ বছৰি আবেদন-সময়সীমাৰ কথা আছে; বাস্তৱ পঞ্জীয়ন সময় প্ৰায় ফেব্ৰুৱাৰী আৰু মাৰ্চৰ দুমাহমান চলিব পাৰে। নিয়োগ সেৱা কেন্দ্ৰই গোটেই বছৰ আবেদন লোৱাৰ কথা, যদিও স্থানীয় প্ৰৱেশ আৰু কাৰ্যকৰীকৰণ বেলেগ। স্থানীয় যাচাইৰ পিছত 15 দিনৰ ভিতৰত ৰেকৰ্ড আপডেট কৰিব লাগে। কাম আবণ্টনৰ আগতে হিতাধিকাৰীৰ চিনাক্তকৰণ নম্বৰ আৰু বেংক একাউণ্ট লাগে; একাউণ্টটো মাচুলবিহীন বা শূন্য-বেলেঞ্চৰ হ’ব লাগে। আইনী নিয়োগ-সহায় কাঠামোত স্থানীয় সাময়িক প্ৰকল্পৰ জৰিয়তে বিত্তীয় বৰ্ষত কমেও 100 দিন শ্ৰম-নিবিড় কামৰ ব্যৱস্থা আছে; প্ৰকল্প আৰু বাজেট উপলব্ধ থকাৰ চৰ্ত প্ৰযোজ্য। ন্যূনতম কাম দিব নোৱাৰিলে 100 দিনৰ বাবে জীৱিকা ভাট্টা বিধিবদ্ধ ন্যূনতম মজুৰিৰ 50% ধাৰ্য কৰা হয়। অংশগ্ৰহণকাৰীয়ে 100 দিনতকৈ কম কাম পালে প্ৰযোজ্য নিয়ম অনুসৰি বাকী দিনৰ ভাট্টা পাব পাৰে। সেয়ে ধনৰাশি বৰ্তমানৰ মন্ত্ৰালয়ৰ ন্যূনতম মজুৰি আৰু বিত্তীয় বৰ্ষ অনুসৰি সলনি হয়। স্থানীয় যাচাই, প্ৰকল্পৰ সামৰ্থ্য, বছৰি ঘোষণা আৰু উপলব্ধ ধনৰ ওপৰত বাছনি, কামৰ আবণ্টন আৰু ধন পৰিশোধ নিৰ্ভৰ কৰে; এইবোৰ আপোনা-আপুনি নহয়। আবণ্টিত কাম বা প্ৰশিক্ষণ নাকচ কৰা, বা প্ৰতিবেদনৰ দায়িত্ব পূৰণ নকৰিলে তালিকাৰ পৰা বাদ পৰি ভাট্টা হেৰুৱাব পাৰে। প্ৰাসংগিক আইন অনুসৰি অভিযোগ উপযুক্ত শ্ৰম বা নিয়োগ কাৰ্যালয়ত 35 দিনৰ ভিতৰত দাখিল কৰিব পাৰি। কাৰ্যসূচীটো সাধাৰণ চাকৰি-মিলোৱা সেৱাৰ সমান নহয়। নিয়োগ সেৱা কেন্দ্ৰই খালী পদৰ তথ্য, মিলোৱা আৰু নিযুক্তি-সহায় দিয়ে; ৰাষ্ট্ৰীয় নিয়োগ প্ৰসাৰ কাৰ্যসূচীক কেন্দ্ৰীয়, প্ৰাদেশিক আৰু স্থানীয় কৰ্তৃপক্ষৰ লগতে ব্যক্তিগত, সমবায় আৰু বেচৰকাৰী সেৱা-প্ৰদানকাৰীক সামৰি নিয়োগ, দক্ষতা আৰু উদ্যোগ সেৱাৰ একত্ৰিত ব্যৱস্থা হিচাপে বিকশিত কৰা হৈছে। বিদেশী চাকৰিৰ পৰা ঘূৰি অহা লোকে স্থানীয় নিয়োগ সেৱা আৰু EMIS ব্যৱহাৰ কৰিব পাৰে। বিদেশী নিয়োগ বিভাগ, FEIMS আৰু foreignjob-ৰ জৰিয়তে বিদেশী চাকৰি পৃথক পথ; ই নিবনুৱা সুবিধা সৃষ্টি নকৰে। পৰিয়ালৰ কোনো সদস্যৰ বিদেশী চাকৰি জীৱিকা ভাট্টাৰ যোগ্যতাত প্ৰভাৱ পেলাব পাৰে। প্ৰকাশিত নিবনুৱা পৰিসংখ্যা ব্যৱহৃত জৰীপ আৰু সংজ্ঞাৰ ওপৰত নিৰ্ভৰ কৰে। নেপাল শ্ৰম-শক্তি জৰীপ 2017/18-ত প্ৰায় 908,000 নিবনুৱা লোক আৰু 11.4% নিবনুৱা হাৰ নথিভুক্ত হৈছিল। 2022/23-ৰ নেপাল জীৱন-ধাৰণ মান জৰীপ IV-ত 12.6%, দৰিদ্ৰ লোকৰ মাজত 17.3% আৰু অদৰিদ্ৰৰ মাজত 11.7% প্ৰকাশ পাইছিল। প্ৰাদেশিক হাৰ মধেশৰ 5.5%ৰ পৰা কৰ্ণালীৰ 23.8%লৈ আছিল। জৰীপ আৰু সংজ্ঞা পৃথক বাবে এই সংখ্যাক বছৰৰ পিছত বছৰৰ পোনপটীয়া ধাৰা হিচাপে নল’ব; নেপালত বৰ্তমানৰ মাহেকীয়া নিবনুৱা পঞ্জী নাই।