নেপালৰ পৰম্পৰা

নেপালী পৰম্পৰাক প্ৰায়ে parampara, sanskriti আৰু riti-riwajৰ দৰে স্থানীয় শব্দেৰে বৰ্ণনা কৰা হয়। Chadparva আৰু jatra উৎসৱ আৰু শোভাযাত্ৰাৰ পৰম্পৰাৰ নাম; guthi হৈছে সম্প্ৰদায়ভিত্তিক প্ৰতিষ্ঠান, যিয়ে বিশেষকৈ কাঠমাণ্ডু উপত্যকাত ধৰ্মীয়, সামাজিক আৰু উৎসৱৰ কাম সংগঠিত কৰিব পাৰে। পৰিয়াল, মন্দিৰ আৰু বিহাৰৰ সমিতি, সম্প্ৰদায়ৰ গুঠি, গোত্ৰ আৰু জাতিগত সংঘ, গুৰু আৰু শিল্পীসকলেই মুখ্য সংৰক্ষক। সংস্কৃতি, পৰ্যটন আৰু অসামৰিক বিমান পৰিবহণ মন্ত্ৰালয়ে ৰাষ্ট্ৰীয় স্তৰত সমন্বয় কৰে; স্থানীয় চৰকাৰে সাংস্কৃতিক কাৰ্যকলাপ, উৎসৱৰ ব্যৱস্থা আৰু কিছুমান পঞ্জীয়নৰ কাম চম্ভালে। পুৰাতত্ত্ব বিভাগ, NFDIN, নেপাল একাডেমী আৰু গুঠি সংস্থানৰ সংৰক্ষণ, গৱেষণা বা প্ৰতিষ্ঠানিক কাম অধিক নিৰ্দিষ্ট। বাৰ্ষিক পৰম্পৰাত দশৈঁ আছে; ইয়াত পৰিয়ালৰ পুনৰ্মিলন, টিকা, আশীৰ্বাদ, পূজা আৰু শস্য চপোৱাৰ সম্পৰ্ক আছে। তিহাৰত কাক তিহাৰ, কুকুৰ তিহাৰ, গাই তিহাৰ, লক্ষ্মী পূজা, म्ह পূজা, ভাই টিকা, বন্তি আৰু গীত অন্তৰ্ভুক্ত। তীজত সাধাৰণতে মহিলাৰ গান-নৃত্য, ব্ৰত আৰু মাকৰ ঘৰলৈ যোৱা থাকে। কাঠমাণ্ডু উপত্যকাৰ ইন্দ্ৰ জাত্ৰাত কুমাৰীৰ ৰথ, লাখে নৃত্য, ঢোল আৰু গুঠিৰ সংগঠন একেলগে থাকে। ছঠ মধেশ আৰু তৰাইৰ সূৰ্য আৰু জল-উপাসনাৰ সৈতে বিশেষভাৱে জড়িত। জনাই পূৰ্ণিমা, গাই জাত্ৰা, বুদ্ধ জয়ন্তী, ল्होसार, সাকেলা, উদৌলি-উভৌলি, বিবাহ পঞ্চমী আৰু যমৰী পূৰ্ণিমাৰ আঞ্চলিক, সম্প্ৰদায়গত বা ধৰ্মীয় তাৎপৰ্য পৃথক। জীৱন-চক্ৰৰ ৰীতিত জন্ম আৰু নামকৰণৰ অনুষ্ঠান, পাসনি, বয়ঃসন্ধি বা দীক্ষাৰ ব্ৰতবন্ধৰ দৰে সংস্কাৰ অথবা সম্প্ৰদায়ৰ সমতুল্য ৰীতি, বিবাহ, অন্ত্যেষ্টি আৰু পূৰ্বপুৰুষৰ অনুষ্ঠান থাকিব পাৰে। কোনো একক ৰাষ্ট্ৰীয় ক্ৰম নাই। ধৰ্মীয় কৰ্তৃত্ব, ভাষা, পোছাক, খাদ্য আৰু সংগীত সম্প্ৰদায় আৰু অঞ্চলভেদে সলনি হয়। বিবাহৰ পৰম্পৰাত পৰিয়ালৰ ব্যৱস্থা থাকিব পাৰে, কিন্তু নেপালৰ আইনী ন্যূনতম বিবাহৰ বয়স ২০ বছৰ। জন্ম, বিবাহ আৰু মৃত্যুৰ অনুষ্ঠানৰ স্থানীয় পঞ্জীয়নৰ নিয়মো আছে; সংশ্লিষ্ট স্থানীয় স্তৰে সেইবোৰ চম্ভালে। আঞ্চলিক আচাৰ বিশেষভাৱে বৈচিত্ৰ্যপূৰ্ণ। হিমালয়ৰ সম্প্ৰদায়ত শ্বেৰ্পা, লোপা, মানাং, তিব্বতী-বৌদ্ধ বা বন-সম্পৰ্কীয় পৰম্পৰা আৰু ল्हোসार বা বিহাৰৰ ধৰ্মীয় চক্ৰ থাকিব পাৰে। পাহাৰীয়া সম্প্ৰদায়ত গুৰুং, মগৰ, তামাং, ৰাই, লিম্বু আৰু থামীৰ পৰম্পৰা আছে। কাঠমাণ্ডু উপত্যকা নেৱাৰ হিন্দু-বৌদ্ধ আচাৰ, গুঠি প্ৰতিষ্ঠান, জাত্ৰা, পৌভা চিত্ৰকলা আৰু ধাতু-কাঠৰ কামৰ বাবে জনাজাত। তৰাই আৰু মধেশৰ পৰম্পৰাত থাৰু, মৈথিল, ভোজপুৰী আৰু অৱধী আচাৰ আছে; ছঠ, জিতিয়া, হোলী আৰু মিথিলা শিল্প তাৰ উদাহৰণ। সংগীত আৰু নৃত্য উৎসৱ, শস্য চপোৱা, ধৰ্মীয় পালন, জীৱন-চক্ৰৰ অনুষ্ঠান আৰু সম্প্ৰদায়ৰ মিলনৰ সৈতে জড়িত। পূবত মাৰুনি, চ্যাব্ৰুং, ধান, দিশ্কা, হুৰ্ৰা আৰু সাকেলা; পশ্চিমত দেউড়া, ময়ূৰ, ঘাটু আৰু চোৰঠী; তৰাইত ঝিঝিয়া, জাত-জাতিন, বালান আৰু লাঠী তাৰ উদাহৰণ। মাদল, ঝ্যামটা আৰু ঢোলৰ দৰে বাদ্যযন্ত্ৰই এই পৰিৱেশনত সহায় কৰে। পোছাক আৰু অলংকাৰো অঞ্চল, জলবায়ু, জাতিগত পৰিচয় আৰু আচাৰগত ব্যৱহাৰ অনুসৰি বেলেগ; শাৰী-চোলো, দৌৰা-সুৰোৱাল, টিকা, সিন্দূৰ, প’তে আৰু সম্প্ৰদায়ভিত্তিক পোছাক তাৰ উদাহৰণ। হস্তশিল্পৰ পৰম্পৰাত কাঠ, শিল আৰু ধাতুৰ খোদাই, পৌভা আৰু থাংকা চিত্ৰকলা, মৃৎশিল্প, হস্ততাঁত বস্ত্ৰ, পাস্মিনা আৰু ঊণ, হাতেৰে তৈয়াৰী কাগজ, পাচি, বাঁহৰ কাম, গহনা, মিথিলা দেৱাল-চিত্ৰ আৰু জাতিগত পোছাক আছে। পৰিয়ালৰ শিক্ষা, গুৰু বা শিক্ষানবিশিৰ জৰিয়তে এই জ্ঞান আগবঢ়ে। বাণিজ্যিকভাৱে বিক্ৰী হোৱা শিল্পবস্তুৱেই জীৱন্ত পৰম্পৰাৰ প্ৰমাণ নহয়; সাংস্কৃতিক জ্ঞান, সামাজিক ব্যৱহাৰ আৰু প্ৰজন্মগত হস্তান্তৰৰ পদ্ধতিও গুৰুত্বপূৰ্ণ। পৰ্যটন আৰু বজাৰে পৰম্পৰা আগবঢ়োৱাত সহায় কৰাৰ লগতে নক্সা, সামগ্ৰী আৰু ব্যৱহাৰ সলনি কৰিব পাৰে। সাধাৰণতে পৰিয়াল, সম্প্ৰদায়ৰ নিমন্ত্ৰণ, গুঠি, মন্দিৰ বা বিহাৰ, অথবা স্থানীয় উৎসৱ সমিতিৰ জৰিয়তে অংশ লোৱা হয়। ৰাজহুৱা জাত্ৰা সাধাৰণতে মুকলি, কিন্তু মন্দিৰৰ ভিতৰ, আচাৰগত ভূমিকা বা পৱিত্ৰ কাৰ্যত সম্প্ৰদায় বা ধৰ্মীয় নিয়মে বাধা দিব পাৰে। ফটো তোলা, জোতা খোলা, খাদ্য স্পৰ্শ আৰু ঘড়ীৰ কাঁটাৰ দিশত প্ৰদক্ষিণ স্থান-নিৰ্দিষ্ট নিৰ্দেশ অনুসৰি হয়। উপহাৰ, দক্ষিণা, নৈবেদ্য, পোছাক, ভোজ, যাতায়াত আৰু হস্তশিল্পৰ সামগ্ৰীৰ খৰচ সলনি হয়। ৰাজহুৱা উৎসৱৰ সাধাৰণতে একক প্ৰৱেশ মাচুল নাথাকে, যদিও ঐতিহ্যস্থলত পৃথক মাচুল লাগিব পাৰে। তাৰিখ নেপালী বা চন্দ্ৰ-সৌৰ কেলেণ্ডাৰ অনুসৰি হয়, সেয়ে বছৰে বছৰে সময় সলনি হয়; পৌৰসভাই নিৰ্দিষ্ট অনুষ্ঠানত যাতায়াত বা নিৰাপত্তাৰ ব্যৱস্থা কৰিব পাৰে। নেপালৰ সংবিধানে ভাষা ব্যৱহাৰ, সাংস্কৃতিক জীৱনত অংশগ্ৰহণ আৰু ভাষা, লিপি, সংস্কৃতি আৰু ঐতিহ্যৰ সংৰক্ষণ সুৰক্ষিত কৰে। সাংস্কৃতিক আচাৰে সমতা, সন্মতি, মহিলাৰ সুৰক্ষা, হিংসা নিষিদ্ধকৰণ বা জাতিভিত্তিক বঞ্চনা আৰু বৈষম্য নিষিদ্ধকৰণক অতিক্ৰম কৰিব নোৱাৰে। নেপালে ২০১০ চনত UNESCOৰ ২০০৩ চনৰ চুক্তি অনুমোদন কৰিছিল; ২০২৬–২০২৮ৰ বাবে ৰাষ্ট্ৰীয় অমূৰ্ত সাংস্কৃতিক ঐতিহ্য তালিকা প্ৰকল্প উল্লেখ কৰা হৈছে। প্ৰব্ৰজন, বিদ্যালয় শিক্ষা, নগৰীয়া জীৱন, পৰ্যটন, সংবাদমাধ্যম আৰু দুৰ্যোগে পৰম্পৰা আগবঢ়োৱা দুৰ্বল কৰিব পাৰে; পৰিয়ালৰ শিক্ষা, গুৰুৰ প্ৰশিক্ষণ, বিদ্যালয়, অনানুষ্ঠানিক শিক্ষা, সম্প্ৰদায়ৰ তালিকা আৰু স্থানীয় চৰকাৰৰ সহায়ে ইয়াক টিকাই ৰাখিব পাৰে। ধৰ্মীয় মতবাদ ধৰ্ম বিষয়ৰ, ৰেচিপি আৰু পুষ্টি খাদ্য বিষয়ৰ, আৰু ঐতিহাসিক ব্যাখ্যা ইতিহাস বিষয়ৰ; পুনৰাবৃত্ত সামাজিক আচাৰ বুজাবলৈহে পৰম্পৰাত সেইবোৰ উল্লেখ হ’ব পাৰে।