ਨੇਪਾਲ ਵਿੱਚ ਪੇਸ਼ਾਵਰ ਢਾਂਚਾ ਮਿਲਿਆ-ਜੁਲਿਆ ਹੈ। ਨੇਪਾਲ ਲੇਬਰ ਫੋਰਸ ਸਰਵੇ 2017/18 ਮੁਤਾਬਕ ਸੇਵਾ ਅਤੇ ਵਿਕਰੀ ਦਾ ਕੰਮ ਰੁਜ਼ਗਾਰ ਦਾ 23.8%, ਮੁੱਢਲਾ ਕੰਮ 20.3%, ਕਾਰੀਗਰੀ ਅਤੇ ਸੰਬੰਧਿਤ ਵਪਾਰ 19.6%, ਅਤੇ ਹੁਨਰਮੰਦ ਖੇਤੀਬਾੜੀ, ਜੰਗਲਾਤ ਅਤੇ ਮੱਛੀਪਾਲਣ 13.7% ਸੀ। ਪੇਸ਼ਾਵਰ 8.2%, ਪਲਾਂਟ ਅਤੇ ਮਸ਼ੀਨ ਆਪਰੇਟਰ ਅਤੇ ਅਸੈਂਬਲਰ 5.4%, ਤਕਨੀਸ਼ੀਅਨ ਅਤੇ ਸਹਾਇਕ ਪੇਸ਼ਾਵਰ 4.4%, ਦਫ਼ਤਰੀ ਸਹਾਇਤਾ 3.1%, ਪ੍ਰਬੰਧਕ 1.2% ਅਤੇ ਹੋਰ ਸਮੂਹ 0.3% ਸਨ। ਖੋਜ ਰਿਕਾਰਡ ਵਿੱਚ ਇਹ ਸਭ ਤੋਂ ਵਿਆਪਕ ਤੁਲਨਾਯੋਗ ਸਰਕਾਰੀ ਢਾਂਚਾ ਹੈ, ਪਰ ਮੌਜੂਦਾ ਖਾਲੀ ਅਸਾਮੀਆਂ, ਤਨਖਾਹਾਂ ਜਾਂ ਕਰੀਅਰ ਸੰਭਾਵਨਾਵਾਂ ਦੀ ਪੇਸ਼ੀਨਗੋਈ ਨਹੀਂ। ਔਰਤਾਂ ਖੇਤੀਬਾੜੀ, ਥੋਕ ਅਤੇ ਪ੍ਰਚੂਨ ਵਪਾਰ ਅਤੇ ਸਿੱਖਿਆ ਵਿੱਚ ਤੁਲਨਾਤਮਕ ਤੌਰ ’ਤੇ ਵੱਧ ਸਨ, ਜਦਕਿ ਪੁਰਸ਼ ਨਿਰਮਾਣ, ਉਤਪਾਦਨ ਅਤੇ ਆਵਾਜਾਈ ਵਿੱਚ ਵੱਧ ਸਨ; ਖੇਤਰ, ਲਿੰਗ ਅਤੇ ਰਸਮੀ ਰੁਜ਼ਗਾਰ ਦੀ ਸਥਿਤੀ ਪਹੁੰਚ ਅਤੇ ਕੰਮ ਦੀਆਂ ਹਾਲਤਾਂ ਪ੍ਰਭਾਵਿਤ ਕਰਦੇ ਹਨ। ਰਸਮੀ ਦਾਖਲਾ ਰਾਹ ਵਿੱਚ ਅਕਸਰ ਸਕੂਲ ਜਾਂ ਯੂਨੀਵਰਸਿਟੀ ਪੜ੍ਹਾਈ ਨਾਲ ਨਿਗਰਾਨੀ ਹੇਠ ਅਭਿਆਸ ਸ਼ਾਮਲ ਹੁੰਦਾ ਹੈ। ਤਕਨੀਕੀ ਸਿੱਖਿਆ ਅਤੇ ਵੋਕੇਸ਼ਨਲ ਸਿਖਲਾਈ ਪਰਿਸ਼ਦ (Council for Technical Education and Vocational Training, CTEVT) ਨੇਪਾਲ ਦੀ ਰਾਸ਼ਟਰੀ ਤਕਨੀਕੀ ਅਤੇ ਵੋਕੇਸ਼ਨਲ ਸਿਖਲਾਈ ਸੰਸਥਾ ਹੈ। ਇਹ ਯੋਗਤਾ-ਅਧਾਰਿਤ ਪਾਠਕ੍ਰਮ ਅਤੇ ਪੇਸ਼ਾਵਰ ਹੁਨਰ ਮਿਆਰ ਵਿਕਸਿਤ ਕਰਦੀ ਹੈ ਅਤੇ ਡਿਪਲੋਮਾ ਅਤੇ PCL, ਪ੍ਰੀ-ਡਿਪਲੋਮਾ ਜਾਂ TSLC ਅਤੇ ਖੇਤੀਬਾੜੀ, ਪਸ਼ੂ ਪਾਲਣ, ਸਿਵਲ ਅਤੇ ਇਲੈਕਟ੍ਰਿਕਲ ਕੰਮ, ਕੰਪਿਊਟਿੰਗ, ਭੋਜਨ ਅਤੇ ਡੇਅਰੀ ਅਤੇ ਰਸੋਈ ਕੰਮ ਵਰਗੇ ਛੋਟੇ ਕੋਰਸਾਂ ਨੂੰ ਸਹਾਇਤਾ ਦਿੰਦੀ ਹੈ। ਪ੍ਰੋਗਰਾਮ ਅਨੁਸਾਰ ਸਿਖਲਾਈ ਲਗਭਗ ਇੱਕ ਤੋਂ ਚਾਰ ਸਾਲ ਰਹਿੰਦੀ ਹੈ ਅਤੇ ਕੰਮ-ਥਾਂ ’ਤੇ ਸਿਖਲਾਈ ਸ਼ਾਮਲ ਹੋ ਸਕਦੀ ਹੈ। ਪਾਠਕ੍ਰਮ ਅਨੁਸਾਰ ਦਾਖਲਾ ਸ਼ਰਤਾਂ ਵਿੱਚ ਕਲਾਸ 8, SLC ਜਾਂ SEE, TSLC ਜਾਂ 10+2 ਹੋ ਸਕਦੇ ਹਨ। ਰਾਸ਼ਟਰੀ ਹੁਨਰ ਜਾਂਚ ਬੋਰਡ (National Skill Testing Board, NSTB) ਰਸਮੀ ਯੋਗਤਾ ਨਾ ਰੱਖਣ ਵਾਲੇ ਤਜਰਬੇਕਾਰ ਮਜ਼ਦੂਰਾਂ ਲਈ ਵਿਹਾਰਕ ਰਾਹ ਦਿੰਦਾ ਹੈ। ਰਾਸ਼ਟਰੀ ਹੁਨਰ ਸਰਟੀਫਿਕੇਟ ਸਾਬਤ ਕੀਤੀ ਯੋਗਤਾ ਦਰਜ ਕਰਦਾ ਹੈ, ਪਰ ਜਿੱਥੇ ਲਾਇਸੈਂਸ ਲੋੜੀਂਦਾ ਹੈ ਉੱਥੇ ਪੇਸ਼ਾਵਰ ਕੌਂਸਲ ਦੇ ਲਾਇਸੈਂਸ ਦੀ ਥਾਂ ਨਹੀਂ ਲੈਂਦਾ। ਘੱਟੋ-ਘੱਟ ਉਮਰ 16 ਸਾਲ ਹੈ। ਯੋਗਤਾ ਪੱਧਰ ਅਨੁਸਾਰ ਹੈ: ਮੁੱਢਲੀ ਜਾਂਚ ਲਈ ਸੰਬੰਧਿਤ 140 ਘੰਟੇ ਦੀ ਸਿਖਲਾਈ ਲੋੜੀਂਦੀ ਹੋ ਸਕਦੀ ਹੈ; ਪੱਧਰ 1 ਲਈ ਇੱਕ ਸਾਲ ਦਾ ਤਜਰਬਾ ਜਾਂ ਇੱਕ ਮਹੀਨੇ/160 ਘੰਟਿਆਂ ਦੀ ਸਿਖਲਾਈ; ਪੱਧਰ 2 ਲਈ ਤਿੰਨ ਸਾਲ ਦਾ ਤਜਰਬਾ, ਘੱਟੋ-ਘੱਟ 600 ਘੰਟੇ ਸਿਧਾਂਤ ਅਤੇ 800 ਘੰਟੇ ਅਭਿਆਸ ਵਾਲੀ ਇੱਕ ਸਾਲ ਦੀ ਸਿਖਲਾਈ, ਜਾਂ ਪੱਧਰ 1 ਦਾ ਤਜਰਬਾ; ਪੱਧਰ 3 ਲਈ ਆਮ ਤੌਰ ’ਤੇ ਘੱਟੋ-ਘੱਟ ਪੰਜ ਸਾਲ ਦਾ ਤਜਰਬਾ ਜਾਂ ਮਨਜ਼ੂਰਸ਼ੁਦਾ ਤਰੱਕੀ ਰਾਹ ਲੋੜੀਂਦਾ ਹੈ। NSTB ਨੇ 237 ਪੇਸ਼ਾਵਰ ਹੁਨਰ ਮਿਆਰ ਜਾਂ ਪ੍ਰੋਫ਼ਾਈਲ ਜਾਰੀ ਕੀਤੇ ਹਨ; ਦਰਜ ਅੰਕੜਿਆਂ ਵਿੱਚ 108,000 ਹੁਨਰ-ਜਾਂਚੇ ਅਤੇ 72,730 ਪ੍ਰਮਾਣਿਤ ਲੋਕ ਹਨ। ਕੁਝ ਪੇਸ਼ਿਆਂ ਵਿੱਚ ਦਾਖਲਾ, ਰਜਿਸਟ੍ਰੇਸ਼ਨ, ਨਵੀਨੀਕਰਨ ਅਤੇ ਪੇਸ਼ਾਵਰ ਆਚਰਨ ਨਿਯੰਤਰਿਤ ਕਰਨ ਵਾਲੀਆਂ ਕਾਨੂੰਨੀ ਕੌਂਸਲਾਂ ਹਨ। ਨੇਪਾਲ ਮੈਡੀਕਲ ਕੌਂਸਲ ਆਧੁਨਿਕ ਦਵਾਈ ਦੇ ਡਾਕਟਰਾਂ ਨੂੰ ਨਿਯੰਤਰਿਤ ਕਰਦੀ ਹੈ ਅਤੇ ਮਾਨਤਾ ਪ੍ਰਾਪਤ ਯੋਗਤਾ, ਲਾਇਸੈਂਸ ਪ੍ਰੀਖਿਆ ਅਤੇ ਰਜਿਸਟ੍ਰੇਸ਼ਨ ਲੋੜਦੀ ਹੈ। ਰਜਿਸਟ੍ਰੇਸ਼ਨ ਸਥਾਈ, ਅਸਥਾਈ, ਆਰਜ਼ੀ ਜਾਂ ਮਾਹਿਰ ਹੋ ਸਕਦੀ ਹੈ; ਵਿਦੇਸ਼ੀ ਡਾਕਟਰੀ ਯੋਗਤਾ ਲਈ ਮਾਨਤਾ ਜਾਂ ਯੋਗਤਾ ਪ੍ਰਕਿਰਿਆ ਲੋੜੀਂਦੀ ਹੈ। ਨੇਪਾਲ ਨਰਸਿੰਗ ਕੌਂਸਲ ਸਹਾਇਕ ਨਰਸ ਦਾਈਆਂ, ਰਜਿਸਟਰਡ ਨਰਸਾਂ, BMS ਅਤੇ ਮਾਹਿਰ ਵਰਗਾਂ—ਵਿਦੇਸ਼ੀ ਨਰਸਾਂ ਅਤੇ ਦਾਈਆਂ ਸਮੇਤ—ਨੂੰ ਅਕਾਦਮਿਕ ਸਬੂਤ, ਸੰਭਾਵੀ ਸਮਕੱਖਤਾ ਸਮੀਖਿਆ, ਲਾਇਸੈਂਸ ਪ੍ਰੀਖਿਆ, ਰਜਿਸਟ੍ਰੇਸ਼ਨ ਅਤੇ ਨਵੀਨੀਕਰਨ ਰਾਹੀਂ ਨਿਯੰਤਰਿਤ ਕਰਦੀ ਹੈ। ਨੇਪਾਲ ਸਿਹਤ ਪੇਸ਼ਾਵਰ ਕੌਂਸਲ ਡਾਕਟਰਾਂ, ਨਰਸਾਂ, ਫਾਰਮਾਸਿਸਟਾਂ ਅਤੇ ਆਯੁਰਵੇਦ ਪੇਸ਼ਾਵਰਾਂ ਤੋਂ ਇਲਾਵਾ ਲੈਬ, ਰੇਡੀਓਲੋਜੀ ਅਤੇ ਇਮੇਜਿੰਗ, ਫਿਜ਼ਿਓਥੈਰੇਪੀ ਅਤੇ ਪੁਨਰਵਾਸ, ਆਪਟੋਮੈਟਰੀ ਅਤੇ ਜਨ ਸਿਹਤ ਵਰਗੇ ਪੇਸ਼ਿਆਂ ਨੂੰ ਨਿਯੰਤਰਿਤ ਕਰਦੀ ਹੈ। ਨੇਪਾਲ ਫਾਰਮੇਸੀ ਕੌਂਸਲ ਫਾਰਮਾਸਿਸਟਾਂ ਅਤੇ ਫਾਰਮੇਸੀ ਸਹਾਇਕਾਂ ਦੀ ਨਾਮ ਰਜਿਸਟ੍ਰੇਸ਼ਨ, ਸਰਟੀਫਿਕੇਟ, ਨਵੀਨੀਕਰਨ ਅਤੇ ਵਿਦੇਸ਼ੀ ਪੇਸ਼ਾਵਰਾਂ ਦੇ ਨਿਯਮ ਸੰਭਾਲਦੀ ਹੈ। ਨੇਪਾਲ ਇੰਜੀਨੀਅਰਿੰਗ ਕੌਂਸਲ ਇੰਜੀਨੀਅਰਿੰਗ ਅਭਿਆਸ ਨਿਯੰਤਰਿਤ ਕਰਦੀ ਹੈ। ਮਾਨਤਾ ਪ੍ਰਾਪਤ ਇੰਜੀਨੀਅਰਿੰਗ ਬੈਚਲਰ ਡਿਗਰੀ, NEC ਰਜਿਸਟ੍ਰੇਸ਼ਨ ਜਾਂ ਪ੍ਰੀਖਿਆ ਅਤੇ ਜਿੱਥੇ ਲਾਗੂ ਹੋਵੇ ਵਿਦੇਸ਼ੀ ਪੜ੍ਹਾਈ ਦੀ ਸਮਕੱਖਤਾ ਲੋੜੀਂਦੀ ਹੋ ਸਕਦੀ ਹੈ। ਇੱਕ ਪ੍ਰਕਾਸ਼ਿਤ ਪੋਰਟਲ ਉਦਾਹਰਨ ਵਿੱਚ ਪ੍ਰੀਖਿਆ ਲਈ NRs 2,500, ਰਜਿਸਟ੍ਰੇਸ਼ਨ ਲਈ NRs 5,000 ਅਤੇ ਪਛਾਣ ਦਸਤਾਵੇਜ਼ ਲਈ NRs 200 ਹਨ, ਪਰ ਫੀਸ ਅਤੇ ਮਿਆਦ ਮੌਜੂਦਾ ਨੋਟਿਸ ’ਤੇ ਨਿਰਭਰ ਕਰਦੇ ਹਨ। ਨੇਪਾਲ ਵੈਟਰਨਰੀ ਕੌਂਸਲ ਵਿੱਚ ਵੈਟਰਨਰੀ ਯੋਗਤਾ ਤੋਂ ਬਾਅਦ ਪਸ਼ੂ-ਚਿਕਿਤਸਕਾਂ ਦੀ ਰਾਸ਼ਟਰੀ ਲਾਇਸੈਂਸ ਪ੍ਰੀਖਿਆ ਅਤੇ ਅੰਤਿਮ ਰਜਿਸਟ੍ਰੇਸ਼ਨ ਜਾਂ ਲਾਇਸੈਂਸ ਰਾਹ ਹੈ; ਸਥਾਈ, ਮਾਹਿਰ ਅਤੇ ਸਮੇਂ-ਸਮੇਂ ਦੀ ਰਜਿਸਟ੍ਰੇਸ਼ਨ ਸ਼੍ਰੇਣੀਆਂ ਹਨ ਅਤੇ ਵਿਦੇਸ਼ੀ ਪਸ਼ੂ-ਚਿਕਿਤਸਕਾਂ ਲਈ ਵੱਖਰੀ ਸਮੇਂ-ਸਮੇਂ ਦੀ ਰਜਿਸਟ੍ਰੇਸ਼ਨ ਹੈ। ਪੇਸ਼ਾਵਰ ਵਿਕਾਸ, ਨੈਤਿਕਤਾ ਅਤੇ ਗੁਣਵੱਤਾ ਨਿਗਰਾਨੀ ਵੀ ਲਾਗੂ ਹਨ। ਕਾਨੂੰਨੀ ਅਤੇ ਲੇਖਾਕਾਰੀ ਪੇਸ਼ਿਆਂ ਦੇ ਵੱਖਰੇ ਰਾਹ ਹਨ। ਨੇਪਾਲ ਬਾਰ ਕੌਂਸਲ ਵਕੀਲਾਂ ਲਈ ਕਾਨੂੰਨ ਡਿਗਰੀ, ਵਕੀਲ ਪੱਧਰ ਦੀ ਪ੍ਰੀਖਿਆ ਅਤੇ ਰਜਿਸਟ੍ਰੇਸ਼ਨ ਜਾਂ ਸਰਟੀਫਿਕੇਸ਼ਨ ਰਾਹੀਂ ਦਾਖਲਾ ਨਿਯੰਤਰਿਤ ਕਰਦੀ ਹੈ ਅਤੇ ਨੈਤਿਕਤਾ ਤੇ ਅਨੁਸ਼ਾਸਨ ਦੀ ਨਿਗਰਾਨੀ ਕਰਦੀ ਹੈ। ਕਾਨੂੰਨੀ ਪ੍ਰਣਾਲੀ ਵਿੱਚ ਅਧਿਵਕਤਾ ਅਤੇ ਸੀਨੀਅਰ ਅਧਿਵਕਤਾ (वरिष्ठ अधिवक्ता) ਸਿਰਲੇਖ ਵਰਤੇ ਜਾਂਦੇ ਹਨ। ਨੇਪਾਲ ਦੇ ਚਾਰਟਰਡ ਅਕਾਊਂਟੈਂਟਸ ਸੰਸਥਾਨ (ICAN) ਲਈ CA Final, ਘੱਟੋ-ਘੱਟ ਤਿੰਨ ਸਾਲ ਦੀ ਆਰਟੀਕਲਸ਼ਿਪ ਅਤੇ ਮੈਂਬਰਸ਼ਿਪ ਚਾਹੀਦੀ ਹੈ; ਅਭਿਆਸ ਕਰਦੇ ਲੇਖਾਕਾਰਾਂ ਲਈ ਪ੍ਰੈਕਟਿਸ ਸਰਟੀਫਿਕੇਟ, ਸਾਲਾਨਾ ਨਵੀਨੀਕਰਨ ਜਾਂ ਨਿਰੰਤਰ ਪੇਸ਼ਾਵਰ ਵਿਕਾਸ ਲਾਗੂ ਹੁੰਦਾ ਹੈ। ਵਿਦੇਸ਼ੀ ਰਾਹਾਂ ਲਈ ICAN ਪ੍ਰੀਖਿਆ ਜਾਂ ਸਮੀਖਿਆ ਲੋੜੀਂਦੀ ਹੋ ਸਕਦੀ ਹੈ। ਸਰਕਾਰੀ ਨੌਕਰੀਆਂ ਦੀ ਚੋਣ ਵੱਖਰੇ ਢੰਗ ਨਾਲ ਹੁੰਦੀ ਹੈ। ਲੋਕ ਸੇਵਾ ਆਯੋਗ (Lok Sewa Aayog) ਸੰਘੀ, ਸੂਬਾਈ ਅਤੇ ਸਥਾਨਕ ਤਕਨੀਕੀ ਜਾਂ ਗੈਰ-ਤਕਨੀਕੀ ਅਹੁਦਿਆਂ ਲਈ ਖਾਲੀ ਅਸਾਮੀਆਂ ਜਾਰੀ ਕਰਦਾ ਹੈ ਅਤੇ ਆਮ ਤੌਰ ’ਤੇ ਲਿਖਤੀ ਪ੍ਰੀਖਿਆਵਾਂ, ਇੰਟਰਵਿਊ ਅਤੇ ਸਿਫ਼ਾਰਸ਼ਾਂ ਵਰਤਦਾ ਹੈ। ਯੋਗਤਾ ਖਾਲੀ ਅਸਾਮੀ ਦੇ ਨੋਟਿਸ, ਯੋਗਤਾ, ਨਾਗਰਿਕਤਾ ਅਤੇ ਕਈ ਵਾਰ ਸਮਾਵੇਸ਼ੀ ਪ੍ਰਬੰਧਾਂ ’ਤੇ ਨਿਰਭਰ ਕਰਦੀ ਹੈ। ਚੋਣ ਪ੍ਰਕਿਰਿਆ ਪਾਸ ਕਰਨਾ ਉਸ ਖਾਸ ਅਸਾਮੀ ਦੀ ਪ੍ਰਕਿਰਿਆ ਤੋਂ ਬਾਹਰ ਨਿਯੁਕਤੀ ਦੀ ਆਮ ਗਾਰੰਟੀ ਨਹੀਂ। ਕਈ ਨਿੱਜੀ, ਸਵੈ-ਰੁਜ਼ਗਾਰ ਅਤੇ ਪਰਿਵਾਰਕ ਕਾਰੋਬਾਰੀ ਪੇਸ਼ਿਆਂ ਲਈ ਸਰਬਵਿਆਪੀ ਪੇਸ਼ਾਵਰ ਰਜਿਸਟਰ ਨਹੀਂ। ਦਾਖਲਾ ਅਪਰੈਂਟਿਸਸ਼ਿਪ, ਤਜਰਬੇ, ਛੋਟੀ ਸਿਖਲਾਈ, ਨਿਯੋਗਤਾ ਜਾਂ ਗਾਹਕ ਦੇ ਭਰੋਸੇ ਅਤੇ ਸਥਾਨਕ ਕਾਰੋਬਾਰੀ ਰੀਤ ’ਤੇ ਨਿਰਭਰ ਕਰ ਸਕਦਾ ਹੈ। ਕਾਰੀਗਰੀ, ਸੇਵਾਵਾਂ, ਵਪਾਰ ਅਤੇ ਖੇਤੀਬਾੜੀ ਦੇ ਕੁਝ ਹਿੱਸਿਆਂ ਵਿੱਚ ਇਹ ਆਮ ਹੈ। CTEVT ਸਿਖਲਾਈ ਅਤੇ NSTB ਪ੍ਰਮਾਣੀਕਰਨ ਯੋਗਤਾ ਦਾ ਸਬੂਤ ਮਜ਼ਬੂਤ ਕਰ ਸਕਦੇ ਹਨ, ਪਰ ਹਰ ਪੇਸ਼ੇ ਨੂੰ ਨਹੀਂ ਢੱਕਦੇ ਅਤੇ ਆਪਣੇ ਆਪ ਕਾਨੂੰਨੀ ਲਾਇਸੈਂਸ ਨਹੀਂ ਬਣਾਉਂਦੇ। ਕਿਉਂਕਿ 2017/18 ਸਰਵੇ ਵਿੱਚ ਰੁਜ਼ਗਾਰ ਦਾ 84.6% ਗੈਰ-ਰਸਮੀ ਅਤੇ 15.4% ਰਸਮੀ ਸੀ, ਕੰਮ ਦੀਆਂ ਹਾਲਤਾਂ ਵਿੱਚ ਵੱਡੇ ਫ਼ਰਕ ਹਨ। ਗੈਰ-ਰਸਮੀ ਕੰਮ ਦਾ ਅਰਥ ਇਹ ਨਹੀਂ ਕਿ ਪੇਸ਼ਾ ਮੌਜੂਦ ਨਹੀਂ, ਪਰ ਰਜਿਸਟ੍ਰੇਸ਼ਨ, ਲਿਖਤੀ ਠੇਕੇ, ਸਮਾਜਿਕ ਸੁਰੱਖਿਆ ਅਤੇ ਕਾਨੂੰਨ ਲਾਗੂ ਹੋਣਾ ਘੱਟ ਇਕਸਾਰ ਹਨ। ਔਰਤਾਂ ਦਾ ਗੈਰ-ਰਸਮੀ ਰੁਜ਼ਗਾਰ ਪੁਰਸ਼ਾਂ ਨਾਲੋਂ ਵੱਧ ਦਰਜ ਸੀ: 90.5% ਮੁਕਾਬਲੇ 81.1%। ਲੇਬਰ ਐਕਟ 2074 ਨਿਯੋਗਤਾਵਾਂ ’ਤੇ ਸੁਰੱਖਿਅਤ ਆਉਣ-ਜਾਣ, ਸੁਰੱਖਿਆ ਜਾਣਕਾਰੀ ਅਤੇ ਸਿਖਲਾਈ, ਅਤੇ ਬਿਨਾਂ ਮਜ਼ਦੂਰ ਤੋਂ ਪੈਸਾ ਲਏ ਨਿੱਜੀ ਸੁਰੱਖਿਆ ਉਪਕਰਨ ਦੇਣ ਦੀਆਂ ਜ਼ਿੰਮੇਵਾਰੀਆਂ ਰੱਖਦਾ ਹੈ। ਘੱਟੋ-ਘੱਟ ਮਿਹਨਤਾਨਾ ਜ਼ਿੰਮੇਵਾਰ ਮੰਤਰਾਲੇ ਜਾਂ ਕਮੇਟੀ ਤੈਅ ਕਰਦੀ ਹੈ ਅਤੇ ਕਾਨੂੰਨੀ ਢਾਂਚੇ ਅਧੀਨ ਘੱਟੋ-ਘੱਟ ਹਰ ਦੋ ਸਾਲ ਸਮੀਖਿਆ ਹੁੰਦੀ ਹੈ; ਲਾਗੂ ਹੋਣਾ ਅਤੇ ਕਵਰੇਜ ਰੁਜ਼ਗਾਰ ਪ੍ਰਬੰਧ ’ਤੇ ਨਿਰਭਰ ਕਰਦੇ ਹਨ। ਨਿਰਮਾਣ, ਉਤਪਾਦਨ, ਆਵਾਜਾਈ, ਖੇਤੀਬਾੜੀ, ਘਰੇਲੂ ਕੰਮ ਅਤੇ ਪਰਵਾਸ ਨਾਲ ਜੁੜੇ ਕੰਮਾਂ ਵਿੱਚ ਸੁਰੱਖਿਆ ਜਾਂ ਰੱਖਿਆ ਦੇ ਵੱਧ ਜੋਖਮ ਹੋ ਸਕਦੇ ਹਨ। ਪਰਵਾਸ ਇੱਕ ਹੋਰ ਪੇਸ਼ਾਵਰ ਰਾਹ ਹੈ, ਪਰ ਨੇਪਾਲ ਦੀ ਯੋਗਤਾ ਆਪਣੇ ਆਪ ਕਿਸੇ ਹੋਰ ਦੇਸ਼ ਵਿੱਚ ਤਬਦੀਲ ਨਹੀਂ ਹੁੰਦੀ। ਵਿਦੇਸ਼ ਰੁਜ਼ਗਾਰ ਵਿਭਾਗ FEIMS ਅਤੇ ਲੇਬਰ ਮਨਜ਼ੂਰੀ, ਜਿਸ ਨੂੰ ਸ਼੍ਰਮ ਸਵੀਕ੍ਰਿਤੀ (Shram Swikriti) ਕਿਹਾ ਜਾਂਦਾ ਹੈ, ਸਮੇਤ ਪ੍ਰਣਾਲੀਆਂ ਚਲਾਉਂਦਾ ਹੈ। ਮਜ਼ਦੂਰ ਨੂੰ ਲਾਇਸੈਂਸਸ਼ੁਦਾ ਭਰਤੀ ਏਜੰਸੀ, ਡਾਕਟਰੀ ਜਾਂਚ, ਰਵਾਨਗੀ ਤੋਂ ਪਹਿਲਾਂ ਦੀਆਂ ਸ਼ਰਤਾਂ ਅਤੇ ਮੰਜ਼ਿਲ-ਵਿਸ਼ੇਸ਼ ਠੇਕਾ ਲੋੜੀਂਦਾ ਹੋ ਸਕਦਾ ਹੈ। ਮੰਜ਼ਿਲ ਦੇਸ਼ ਵੱਖਰੇ ਤੌਰ ’ਤੇ ਵੀਜ਼ਾ, ਲਾਇਸੈਂਸ, ਮਾਨਤਾ ਜਾਂ ਹੁਨਰ ਮੁਲਾਂਕਣ ਲਾਜ਼ਮੀ ਕਰ ਸਕਦਾ ਹੈ; ਇਸ ਲਈ ਨੇਪਾਲੀ ਕੌਂਸਲ ਨਾਲ ਰਜਿਸਟ੍ਰੇਸ਼ਨ ਵਿਦੇਸ਼ ਵਿੱਚ ਅਭਿਆਸ ਦੀ ਆਪਣੇ ਆਪ ਇਜਾਜ਼ਤ ਨਹੀਂ। ਕਰੀਅਰ ਦਾ ਵਿਕਾਸ ਸਿਖਲਾਈ ਜਾਂ ਡਿਗਰੀ ਤੋਂ ਹੁਨਰ ਸਰਟੀਫਿਕੇਟ ਜਾਂ ਪੇਸ਼ਾਵਰ ਰਜਿਸਟ੍ਰੇਸ਼ਨ, ਨਿਗਰਾਨੀ ਹੇਠ ਅਭਿਆਸ, ਮਾਹਿਰ ਜਾਂ ਸੀਨੀਅਰ ਕੰਮ, ਪ੍ਰਬੰਧਨ, ਸਰਕਾਰੀ ਸੇਵਾ, ਸਵੈ-ਰੁਜ਼ਗਾਰ, ਪਰਵਾਸ, ਅਧਿਆਪਨ ਜਾਂ ਖੋਜ ਵੱਲ ਜਾ ਸਕਦਾ ਹੈ। ਨਿਯੰਤਰਿਤ ਕਰੀਅਰਾਂ ਵਿੱਚ ਨਵੀਨੀਕਰਨ, ਨਿਰੰਤਰ ਪੇਸ਼ਾਵਰ ਵਿਕਾਸ ਅਤੇ ਨੈਤਿਕ ਫ਼ਰਜ਼ ਆਮ ਹਨ। ਸਿਖਲਾਈ ਦੀ ਮਿਆਦ, ਪ੍ਰੀਖਿਆਵਾਂ, ਰਜਿਸਟ੍ਰੇਸ਼ਨ, ਨਵੀਨੀਕਰਨ, ਸਮਕੱਖਤਾ ਸਮੀਖਿਆ, ਦਸਤਾਵੇਜ਼ ਜਾਂਚ ਅਤੇ ਕੰਮ-ਥਾਂ ਸਿਖਲਾਈ ਵੱਖਰੇ ਕਦਮ ਹਨ; ਖਰਚ ਅਤੇ ਮਿਆਦ ਸੰਸਥਾ ਅਤੇ ਉਸਦੇ ਮੌਜੂਦਾ ਨੋਟਿਸ ’ਤੇ ਨਿਰਭਰ ਕਰਦੇ ਹਨ।
ਨੇਪਾਲ ਵਿੱਚ ਪੇਸ਼ੇ
ਨੇਪਾਲ ਵਿੱਚ ਪੇਸ਼ਿਆਂ ਵਿੱਚ ਖੇਤੀਬਾੜੀ, ਨਿਰਮਾਣ ਅਤੇ ਹੁਨਰਮੰਦ ਕਾਰੀਗਰੀ ਤੋਂ ਲੈ ਕੇ ਸਿਹਤ, ਸਿੱਖਿਆ, ਵਿੱਤ, ICT, ਸੈਰ-ਸਪਾਟਾ, ਸਰਕਾਰੀ ਸੇਵਾ ਅਤੇ ਰਚਨਾਤਮਕ ਕੰਮ ਸ਼ਾਮਲ ਹਨ। ਦਾਖਲਾ ਸਕੂਲ ਜਾਂ ਯੂਨੀਵਰਸਿਟੀ ਯੋਗਤਾ, ਤਕਨੀਕੀ ਸਿਖਲਾਈ ਅਤੇ ਹੁਨਰ ਜਾਂਚ, ਪੇਸ਼ਾਵਰ ਰਜਿਸਟ੍ਰੇਸ਼ਨ, ਨਿਯੋਗਤਾ ਦਾ ਤਜਰਬਾ ਜਾਂ ਲੋਕ ਸੇਵਾ ਆਯੋਗ ਦੀ ਚੋਣ ’ਤੇ ਨਿਰਭਰ ਕਰ ਸਕਦਾ ਹੈ। ਨੇਪਾਲ ਲੇਬਰ ਫੋਰਸ ਸਰਵੇ 2017/18 ਵਿੱਚ ਰੁਜ਼ਗਾਰ ਦਾ 84.6% ਗੈਰ-ਰਸਮੀ ਦਰਜ ਕੀਤਾ ਗਿਆ ਸੀ, ਇਸ ਲਈ ਠੇਕੇ, ਰਜਿਸਟ੍ਰੇਸ਼ਨ ਅਤੇ ਸਮਾਜਿਕ ਸੁਰੱਖਿਆ ਪੇਸ਼ੇ ਅਤੇ ਨਿਯੋਗਤਾ ਅਨੁਸਾਰ ਬਹੁਤ ਬਦਲਦੇ ਹਨ। ਨਿਯੰਤਰਿਤ ਪੇਸ਼ਿਆਂ ਲਈ ਮਾਨਤਾ ਪ੍ਰਾਪਤ ਯੋਗਤਾ ਅਤੇ ਜ਼ਿੰਮੇਵਾਰ ਕੌਂਸਲ ਨਾਲ ਰਜਿਸਟ੍ਰੇਸ਼ਨ ਲੋੜੀਂਦੀ ਹੈ; ਕਈ ਨਿੱਜੀ ਅਤੇ ਸਵੈ-ਰੁਜ਼ਗਾਰ ਪੇਸ਼ਿਆਂ ਲਈ ਕੋਈ ਸਰਬਵਿਆਪੀ ਰਜਿਸਟਰ ਨਹੀਂ।
Tip
ਪੇਸ਼ੇ ਅਤੇ ਕੰਮ ਦੇ ਮਾਹੌਲ ਅਨੁਸਾਰ ਦਾਖਲਾ ਰਾਹ ਚੁਣੋ: ਪੇਸ਼ਾਵਰ ਕੌਂਸਲ ਰਜਿਸਟ੍ਰੇਸ਼ਨ, CTEVT ਜਾਂ NSTB ਪ੍ਰਮਾਣੀਕਰਨ, ਸਰਕਾਰੀ ਸੇਵਾ ਚੋਣ, ਨਿੱਜੀ ਰੁਜ਼ਗਾਰ ਜਾਂ ਵਿਦੇਸ਼ੀ ਕੰਮ। ਮੁੱਖ ਜੋਖਮ ਹਨ—ਅਜਿਹੀ ਸਿਖਲਾਈ ਲਈ ਭੁਗਤਾਨ ਕਰਨਾ ਜੋ ਲੋੜੀਂਦੇ ਮਿਆਰ ’ਤੇ ਖਰੀ ਨਾ ਉਤਰੇ, ਹੁਨਰ ਸਰਟੀਫਿਕੇਟ ਨੂੰ ਪੇਸ਼ਾਵਰ ਲਾਇਸੈਂਸ ਸਮਝਣਾ, ਅਤੇ ਸੁਰੱਖਿਆ, ਠੇਕੇ ਅਤੇ ਰਜਿਸਟ੍ਰੇਸ਼ਨ ਦੀਆਂ ਸ਼ਰਤਾਂ ਜਾਂਚੇ ਬਿਨਾਂ ਕੰਮ ਸਵੀਕਾਰਨਾ।

