રાજકારણ નેપાળમાં

નેપાળની રાજકીય વ્યવસ્થામાં બંધારણીય સરકાર, ચૂંટાયેલી સંસ્થાઓ અને જાહેર વહીવટનો સમન્વય છે. 2015ના સુધારેલા નેપાળના બંધારણ (Constitution of Nepal 2015)માં સંઘીય લોકશાહી ગણરાજ્ય માટેનું માળખું આપવામાં આવ્યું છે અને નેપાળને સાર્વભૌમ, ધર્મનિરપેક્ષ, સમાવેશી તથા સમાજવાદમુખી તરીકે વર્ણવવામાં આવ્યું છે. સત્તા એક જ રાષ્ટ્રીય વહીવટમાં કેન્દ્રિત રહેવાને બદલે સંઘીય સરકાર, સાત પ્રાંતીય સરકારો અને 753 સ્થાનિક સ્તરોમાં વહેંચાયેલી છે. રાજ્ય સંસ્થાઓ જાહેર નિર્ણયો માટે કાનૂની અને વહીવટી માળખું પૂરું પાડે છે. અદાલતો ન્યાયિક કાર્યો સંભાળે છે, જાહેર સંસ્થાઓ સેવાઓ અને જાહેર નાણાંનું સંચાલન કરે છે, દેખરેખ સંસ્થાઓ સત્તાના ઉપયોગની તપાસ કરે છે અને સુરક્ષા સંગઠનો તેમને સોંપાયેલી જવાબદારીઓ નિભાવે છે. ચૂંટણીઓ એ લોકશાહી પ્રક્રિયા પૂરી પાડે છે જેના દ્વારા સંઘીય, પ્રાંતીય અને સ્થાનિક સ્તરે રાજકીય પ્રતિનિધિત્વનું આયોજન થાય છે. નેપાળ ચૂંટણી આયોગ (Election Commission Nepal), જેને સામાન્ય રીતે ECN કહેવામાં આવે છે, મતદાર નોંધણી, ઉમેદવાર તથા પક્ષની નોંધણી, મતદાન, મતગણતરી અને પરિણામોના પ્રકાશનનું સંચાલન કરે છે. મતદારોને સામાન્ય રીતે નેપાળી નાગરિકતા (Nepali citizenship) હોવી, ઓછામાં ઓછી 18 વર્ષની ઉંમર હોવી અને મતદાર યાદીમાં તેમનું નામ હોવું જરૂરી છે. તેથી રાજ્ય સંબંધિત પરિમાણ સત્તા અને સંસ્થાઓ કેવી રીતે ગોઠવાયેલી છે તે અંગે છે, જ્યારે ચૂંટણી સંબંધિત પરિમાણ ભાગીદારી, ઉમેદવારો, મતદાન અને પરિણામોની સ્થાપના અંગે છે.