નેપાળમાં ઇમિગ્રેશન કાયદો

ગૃહ મંત્રાલય હેઠળનો ઇમિગ્રેશન વિભાગ નેપાળમાં મોટા ભાગના ઇમિગ્રેશન મામલાઓ સંભાળે છે. કામ, રોકાણ, અભ્યાસ, કુટુંબના પુરાવા અથવા સ્થાનિક નોંધણી ધરાવતા કેસમાં નેપાળી રાજદ્વારી મિશન, ઇમિગ્રેશન કચેરીઓ અને પ્રવેશ બિંદુઓ, શ્રમ વિભાગ, ઉદ્યોગ વિભાગ, શિક્ષણ મંત્રાલય અને સ્થાનિક સત્તાઓ પણ કાર્ય કરે છે. મુખ્ય કાનૂની માળખામાં ઇમિગ્રેશન અધિનિયમ 2049 અને ઇમિગ્રેશન નિયમો 2051 આવે છે. વિદેશી નાગરિકે મંજૂર હેતુ માટે વિઝા લેવો અને તેની શરતોનું પાલન કરવું જરૂરી છે. પ્રવાસી વિઝા મુલાકાત માટે છે, પરંતુ પગારવાળું કે પગાર વિનાનું કામ કરવાની મંજૂરી આપતો નથી. ઇમિગ્રેશન વિભાગની હાલની ફી યાદીમાં 15 દિવસ માટે USD 30, 30 દિવસ માટે USD 50 અને 90 દિવસ માટે USD 125 છે; મુદતવધારો દરરોજ USD 3 છે અને મોડા ચૂકવવામાં દરરોજ વધારાના USD 5 લાગી શકે છે. વિઝા વર્ષમાં મુદતવધારા સહિત પ્રવાસી રોકાણની મર્યાદા 150 દિવસ છે. અભ્યાસ, કામ, વ્યવસાય, કુટુંબ અને અન્ય લાંબા ગાળાના હેતુ માટે સામાન્ય રીતે બિન-પ્રવાસી વિઝા અથવા બીજી ચોક્કસ શ્રેણી જોઈએ. અભ્યાસ વિઝા માટે પ્રવેશ દસ્તાવેજ અને શિક્ષણ મંત્રાલયની ભલામણ જરૂરી છે. નિયમોમાં અરજદાર માટે વાર્ષિક USD 3,000 અને દરેક આશ્રિત માટે USD 2,000ની બેંક નાણાકીય સાબિતીનો ઉલ્લેખ છે. નવીનીકરણ માટે સામાન્ય રીતે પ્રગતિ અહેવાલ જોઈએ. ડિગ્રી અભ્યાસની માસિક ફી અંગે સ્રોતોમાં અલગ આંકડા છે, તેથી અરજી પહેલાં હાલની કાર્યકારી ફી પુષ્ટિ કરો. કામના વિઝા માટે સંબંધિત મંત્રાલયની ભલામણ, શ્રમ પરમિટ અને ગૃહ મંત્રાલય સાથે કામનો કરાર જરૂરી છે. નિમણૂક અથવા કરાર, કર ચૂકવણીની પુષ્ટિ અને કેટલીક સંસ્થાઓ માટે સમાજ કલ્યાણ પરિષદનો કરાર પણ મહત્વનો છે. કામ મંજૂર હેતુ સુધી મર્યાદિત રહે છે. હાલની માસિક ફી સરકાર સાથે જોડાયેલા કામ માટે USD 30, દાતા ભંડોળવાળા કામ માટે USD 50 અને અન્ય સંસ્થાઓ માટે USD 75 છે. ફરી પ્રવેશ માટે એકલ પરમિટમાં USD 20 અથવા બહુપ્રવેશ પરમિટમાં USD 60 ઉમેરાય છે. વ્યવસાય વિઝા રોકાણ અથવા વ્યવસાયિક પ્રવૃત્તિ સાથે જોડાયેલો છે. હાલના ફી સ્તરો રોકાણ પર આધારિત છે: NRS 10 મિલિયનથી ઓછા રોકાણ માટે દર મહિને USD 30, વર્ષે USD 300 અથવા પાંચ વર્ષ માટે USD 1,000; NRS 10 મિલિયનથી વધુ રોકાણ માટે દર મહિને USD 10, વર્ષે USD 100 અથવા પાંચ વર્ષ માટે USD 300; NRS 100 મિલિયનથી વધુ રોકાણ માટે હાલની યાદીમાં ફી નથી. લાગુ મંજૂરી અને શરતોને આધીન એક વખતની મંજૂરી પાંચ વર્ષ સુધી માન્ય હોઈ શકે છે. લગ્ન અને સંબંધ વિઝામાં લગ્ન નોંધણી પ્રમાણપત્ર, નેપાળી જીવનસાથીનો નાગરિકતા દસ્તાવેજ અથવા સ્થાનિક સંસ્થાએ આપેલું સંબંધ પ્રમાણપત્ર જેવા પુરાવા વપરાય છે. શારીરિક હાજરી જરૂરી હોઈ શકે છે. કુટુંબનો સંબંધ નિવાસને ટેકો આપી શકે છે, પરંતુ તેનાથી નેપાળી નાગરિકતા અથવા કામ કરવાનો અધિકાર આપમેળે મળતો નથી. કામ માટે શ્રમ પરમિટ હજુ પણ જરૂરી છે. નેપાળી મૂળના વિદેશી નાગરિકને સંબંધિત NRN કાર્ડ અથવા NRN નાગરિકતા હોય તો NRN વિઝા મળી શકે છે. NRNનો અર્થ બિનનિવાસી નેપાળી છે. નિયમો હેઠળ આ વિઝા નિવાસ, વ્યવસાય, અભ્યાસ, શિક્ષણ અથવા સંશોધન માટે મદદરૂપ થઈ શકે છે અને દસ વર્ષ સુધી આપી શકાય છે. ઇમિગ્રેશન વિભાગની હાલની માહિતી મુજબ NRN કાર્ડ અથવા NRN નાગરિકતા ધરાવતા હોવા છતાં વિઝા જરૂરી છે; NRN કાર્ડ માન્ય રહે ત્યાં સુધી ફી નથી. નિવાસી વિઝા નવીનીકરણીય અસ્થાયી દરજ્જો છે, સામાન્ય કાયમી નિવાસ નહીં. સંભવિત આધારોમાં માન્ય આંતરરાષ્ટ્રીય પ્રતિષ્ઠા, નોંધપાત્ર આર્થિક, સામાજિક અથવા સાંસ્કૃતિક યોગદાન, ઓછામાં ઓછા USD 100,000નું એક વખતનું ઔદ્યોગિક રોકાણ અથવા વ્યવસાય ચલાવ્યા વિના નેપાળમાં રહેવું આવે છે. બિનવ્યવસાય આધાર માટે વાર્ષિક આવક અથવા USD 20,000ની બેંક રકમ, ચારિત્ર્ય પ્રમાણપત્ર, દૂતાવાસની વાંધો નહીં પુષ્ટિ, આરોગ્ય પ્રમાણપત્ર અને નિવૃત્તિ આધાર માટે 60 કે તેથી વધુ વય જેવા પુરાવા જરૂરી છે. પ્રથમ વર્ષ માટે ગૃહ મંત્રાલયની મંજૂરી જરૂરી છે અને નવીનીકરણ ઇમિગ્રેશન વિભાગ સંભાળે છે. હાલની ફી આધાર પ્રમાણે જુદી છે; રોકાણકાર માટે મંજૂરી USD 200 અને દરેક નવીનીકરણ વર્ષ USD 100, જ્યારે બિનવ્યવસાય આધાર માટે મંજૂરી USD 700 અને નવીનીકરણ USD 1,200 છે. અરજીઓમાં સામાન્ય રીતે માન્ય પાસપોર્ટ અને વિઝા, લાગુ પડે ત્યાં ઑનલાઇન ફોર્મ અથવા ઇલેક્ટ્રોનિક પ્રવાસ અધિકૃતતા, સહાયક ભલામણો તથા હેતુ પ્રમાણેના પરમિટ જરૂરી છે. સમીક્ષિત માહિતી અનુસાર ભલામણ અંગેનો નિર્ણય સાત દિવસ સુધી લઈ શકે છે. છ મહિનાથી વધુ બિનપ્રવાસી રોકાણ માટે હાજરી નોંધણી પ્રમાણપત્ર અને નવીનીકરણ જરૂરી છે. સરનામું બદલાય તો જાણ કરવી જરૂરી છે. 120 દિવસથી વધુ રોકાણ પછી ત્રણ દિવસથી વધુ બીજા સ્થળે જવાથી સ્થાનિક પોલીસ નોંધણીની શરત લાગુ પડી શકે છે. દસ્તાવેજો અને પરમિટ તરત રજૂ કરી શકાય તે રીતે રાખવા જોઈએ. સમીક્ષિત ઇમિગ્રેશન સ્રોતોમાં સામાન્ય એકીકરણ પરીક્ષાનો સીધો વિકલ્પ નથી. પાલન ચોક્કસ વિઝા અથવા કાનૂની દરજ્જા સાથે જોડાયેલું છે. રક્ષણની વ્યવસ્થા વિખરાયેલી છે: નેપાળ 1951ના શરણાર્થી સંમેલન અથવા 1967ના પ્રોટોકોલનો પક્ષકાર નથી અને વ્યાપક રાષ્ટ્રીય આશ્રય તથા શરણાર્થી કાયદાનો પુરાવો મળ્યો નથી. UNHCR નોંધણી અને દરજ્જા નિર્ધારણ સરકાર તથા વહીવટી વ્યવસ્થાઓની સાથે ચાલે છે; ભૂટાની, તિબેટી અને શહેરી કેસોની પરિસ્થિતિ અલગ છે. આ વ્યવસ્થાઓ નિવાસ, કામની મંજૂરી અથવા સામાન્ય અપીલ અધિકારની ખાતરી આપતી નથી. દસ્તાવેજ વિનાના લોકોને અટકાયત, દંડ અથવા દેશનિકાલનો સામનો કરવો પડી શકે છે. સમીક્ષિત ઇમિગ્રેશન વિભાગની માહિતીમાં સામાન્ય કાયમી નિવાસ પરમિટ અથવા વર્ષો સુધી નિવાસ પર આધારિત વ્યવસ્થા પણ નથી. નાગરિકતા અલગ કાનૂની દરજ્જો છે. વંશના આધારે નાગરિકતા નેપાળી પિતા અથવા માતા મારફતે મળી શકે છે. નેપાળી નાગરિક સાથે લગ્ન કરેલી વિદેશી મહિલા લાગુ પુરાવા અને પ્રક્રિયાઓને આધીન રહી નાગરિકીકરણ માગી શકે છે. સામાન્ય નાગરિકીકરણની શરતોમાં નેપાળી અથવા અન્ય સ્થાનિક ભાષાનું જ્ઞાન, નેપાળ સાથેનો વ્યવસાયિક સંબંધ, અન્ય નાગરિકતાનો ત્યાગ અથવા તેના અંગે ઘોષણા, ઓછામાં ઓછા 15 વર્ષનો નિવાસ, પારસ્પરિકતા, સારો ચારિત્ર્ય અને માનસિક સ્વસ્થતા આવે છે. વિદેશી નાગરિકીકરણથી હાલની નેપાળી નાગરિકતા અસરગ્રસ્ત થઈ શકે છે; ઉલ્લેખિત નિયમો હેઠળ વિદેશી નાગરિકતા મેળવનાર વ્યક્તિ નેપાળી નાગરિકતા ગુમાવે છે. ભૂતપૂર્વ નાગરિકો અથવા તેમના વંશજોને NRN નાગરિકતા મળી શકે છે; તે આર્થિક, સામાજિક અને સાંસ્કૃતિક અધિકારો આપે છે, પરંતુ સંપૂર્ણ નાગરિકતા સમાન નથી. ઇમિગ્રેશન અધિનિયમ હેઠળ આવતાં કેસમાં ઇમિગ્રેશન અધિકારીઓ તપાસ, ધરપકડ, શોધ અને દસ્તાવેજ જપ્ત કરી શકે છે. કોર્ટની મંજૂરી સાથે અટકાયત 25 દિવસ સુધી ચાલે શકે છે. મહાનિર્દેશક સરકારની મંજૂરીથી હકાલપટ્ટીનો આદેશ આપી શકે છે અને ફરી પ્રવેશ પર પ્રતિબંધ લાગુ પડી શકે છે. કલમ 10(4) હેઠળની સજામાં સમીક્ષિત સામગ્રી મુજબ અન્ય ચૂકવવાપાત્ર રકમ ઉપરાંત NRS 50,000 સુધીનો દંડ થઈ શકે છે. આ સજા સામે 35 દિવસમાં અપીલ અદાલતમાં અપીલ થઈ શકે છે. નાગરિકતા રદ થવાને નેપાળ સરકાર સમક્ષ 35 દિવસમાં અરજીથી પડકારી શકાય છે. દરેક ઇમિગ્રેશન નિર્ણય માટે સામાન્ય વહીવટી અપીલ પ્રક્રિયાનો પુરાવો મળ્યો નથી; ઉપલબ્ધ ઉપાય નિર્ણય અને કાનૂની આધાર પર આધારિત છે.