प्रकृति र दैनिक वरपरको वातावरण एकअर्कासँग जोडिएका भए पनि नेपालको वातावरणका फरक पक्षहरूलाई जनाउँछन्। प्रकृतिमा तराई (Terai) र चुरे पहाड (Churia) देखि मध्य पहाड, उच्च पहाड र उच्च हिमाली क्षेत्र (High Himal) सम्मका पारिस्थितिक प्रणाली, वनस्पति, जनावर, पानी र माटोका प्रक्रियाहरू पर्छन्। संरक्षित क्षेत्रहरूले जैविक विविधताको संरक्षण गर्छन् र पानी तथा माटो संरक्षण, जीविकोपार्जन, अनुसन्धान तथा प्रकृतिमा आधारित गतिविधिमा पनि सहयोग गर्न सक्छन्। दैनिक वरपरको वातावरणमा सडक, जलनिकास, पानी सेवा, हावा, सार्वजनिक स्थान र फोहोर सङ्कलनको गुणस्तर तथा मर्मतसम्भार पर्छ। सहरी उपत्यका र तराईमा वायु प्रदूषण, फोहोर तथा बाढीको दबाब प्रायः देखिन सक्छ। दुर्गम पहाडी तथा हिमाली क्षेत्रमा मर्मतसम्भार र सार्वजनिक सेवामा पहुँचका लागि लामो यात्रा दूरी तथा कमजोर पहुँचको समस्या हुन सक्छ। जिम्मेवारी संघीय निकाय, प्रदेश, नगरपालिका, गाउँपालिका र वडाबीच बाँडिएको हुन्छ। त्यसैले जिम्मेवार कार्यालय र उपलब्ध गुनासो माध्यम स्थान तथा समस्याको प्रकारअनुसार फरक हुन्छ। वन्यजन्तुको बासस्थान वा संरक्षित क्षेत्रसम्बन्धी चिन्ताका लागि अवरुद्ध नाला, अव्यवस्थित फोहोर वा असुरक्षित सार्वजनिक स्थानभन्दा फरक निकाय आवश्यक पर्न सक्छ। वातावरणीय अवस्थाले स्वास्थ्य, खेती, पानीको उपलब्धता, यातायात र जीविकोपार्जनमा पनि असर गर्छ, त्यसैले स्थानीय भूगोल र मौसमले व्यावहारिक प्रतिक्रियालाई परिवर्तन गर्न सक्छ।
नेपालको वातावरण
नेपालको वातावरणमा प्राकृतिक प्रणाली र मानिसहरू बसोबास गर्ने अवस्थाहरू दुवै पर्छन्। यसमा हिमाली भू-दृश्य, वन, सिमसार, वन्यजन्तु, हावा, पानी, जलनिकास, फोहोर व्यवस्थापन सेवा, सार्वजनिक स्थान र स्थानीय जोखिमहरू समावेश हुन्छन्। नेपालको फरक-फरक उचाइ र बस्तीको स्वरूपका कारण देशका विभिन्न भागमा वातावरणीय दबाब र सेवाको आवश्यकता फरक हुन्छ।
Tip
नेपालको वातावरणलाई प्राकृतिक प्रणाली र दैनिक जीवनका अवस्थाहरू दुवैका लागि व्यावहारिक जाँचसूचीका रूपमा प्रयोग गर्नुहोस्। पहिले चिन्ताको विषय वर्गीकरण गर्नुहोस्, त्यसपछि प्रभावित स्थान र सरकारको जिम्मेवार तहसँग मिलाउनुहोस्; संयुक्त समस्याहरूलाई दुवै दृष्टिकोणबाट अभिलेख गर्नुहोस्।

