নেপালত কলা

সংস্কৃতি, পৰ্যটন আৰু অসামৰিক বিমান পৰিবহণ মন্ত্ৰালয়ে মূল ৰাষ্ট্ৰীয় সাংস্কৃতিক কাঠামো প্ৰদান কৰে, আনহাতে বিভিন্ন প্ৰতিষ্ঠানে বিভিন্ন কলাৰূপৰ সেৱা আগবঢ়ায়। আনুষ্ঠানিক পথত প্ৰতিষ্ঠিত সংস্থা আৰু পদ্ধতি ব্যৱহাৰ কৰা হয়। অনানুষ্ঠানিক পথৰ ভিতৰত কৰ্মশালা, চমু পাঠ্যক্ৰম, মুকলি আহ্বান, উৎসৱ আৰু প্ৰদৰ্শনী আছে। অনানুষ্ঠানিক চৰ্চাৰ ভিতৰত পৰিয়ালৰ মাজত শিকা, গুৰু-শিষ্য শিক্ষা আৰু সমাজৰ পৰম্পৰা আছে। এই পথসমূহ সমান্তৰালভাৱে চলে; নেপালত সকলো কলাৰূপ সামৰি লোৱা সাধাৰণ ৰাষ্ট্ৰীয় শিল্পী অনুজ্ঞাপত্ৰ নাই। দৃশ্যশিল্পীয়ে নেপাল একাডেমী অৱ ফাইন আৰ্টছ (NAFA)ৰ জৰিয়তে কাম কৰিব পাৰে। ইয়াৰ ক্ষেত্ৰত পৰম্পৰাগত কলা, চিত্ৰকলা, ভাস্কৰ্য, স্থাপত্য আৰু লোককলা, হস্তশিল্প তথা আন্তঃশাখাগত সৃষ্টিশীল কাম অন্তৰ্ভুক্ত। NAFA-ই সংগ্ৰহালয় আৰু অৰণিকো গেলেৰী চলায় আৰু প্ৰদৰ্শনী, প্ৰকাশন আৰু গৱেষণা-ফেল’শ্বিপ আগবঢ়ায়। নেপাল আৰ্ট কাউন্সিলেও প্ৰদৰ্শনী, উৎসৱ, গেলেৰী, দোকান আৰু শিল্পী-সহায়তা কাৰ্যকলাপৰ বাবে মঞ্চ প্ৰদান কৰে। সুযোগ সাধাৰণতে প’ৰ্টফ’লিঅ’, মুকলি আহ্বান, অনুষ্ঠানৰ চৰ্ত বা প্ৰতিষ্ঠানৰ নিৰ্বাচনৰ ওপৰত নিৰ্ভৰ কৰে। NAFA-ৰ বাবে নামমাত্ৰ প্ৰদৰ্শনী মাচুলৰ উল্লেখ আছে, কিন্তু প্ৰদৰ্শনী, শিল্পকৰ্মৰ অৰ্ডাৰ বা গেলেৰী বিক্ৰীৰ বাবে নেপালত একক ৰাষ্ট্ৰীয় মাচুল-তালিকা নাই। নেপাল মিউজিক এণ্ড ড্ৰামা একাডেমী আৰু সাংস্কৃতিক সংস্থানে সংগীত, নৃত্য আৰু নাটকক সহায় কৰে। জামালৰ ৰাষ্ট্ৰীয় থিয়েটাৰ, ৰাষ্ট্ৰীয় নাচঘৰত সংগীত, নৃত্য, নাটক আৰু দৃশ্য-শ্ৰাব্য কাৰ্যকলাপ অনুষ্ঠিত হয়। প্ৰশিক্ষণ, কৰ্মশালা, পৰিৱেশন, অডিশ্যন, আমন্ত্ৰণ আৰু উৎসৱে বিভিন্ন প্ৰৱেশ-পথ প্ৰদান কৰে। লোক আৰু ধ্ৰুপদী চৰ্চাত গুৰু-শিষ্য শিক্ষা বা সমাজৰ পৰম্পৰাও থাকিব পাৰে। কিছুমান প্ৰতিষ্ঠানৰ শিল্পী চিনাক্তকৰণৰ প্ৰক্ৰিয়া আছে, কিন্তু পৰিৱেশনশিল্পীৰ বাবে একে ধৰণৰ ৰাষ্ট্ৰীয় ভৰ্তি-ব্যৱস্থা নাই। নেপাল একাডেমীয়ে গৱেষণা, মৌলিক ৰচনা, অনুবাদ, প্ৰকাশন, বক্তৃতা, প্ৰদৰ্শনী আৰু পুৰস্কাৰৰ জৰিয়তে ভাষা, সাহিত্য, সংস্কৃতি, সমাজবিজ্ঞান আৰু দৰ্শনক সহায় কৰে। ইয়াৰ কামত নেপালী, নেপাল ভাষা আৰু অন্যান্য নেপালী ভাষা অন্তৰ্ভুক্ত। লেখকসকলে সাধাৰণতে সাধাৰণ পেছাদাৰী অনুজ্ঞাপত্ৰৰ সলনি লেখা, গৱেষণা, অনুবাদ, প্ৰকাশন, পাঠ-অনুষ্ঠান, সন্মিলন বা আহ্বানৰ জৰিয়তে আগবাঢ়ে। গৱেষণা আৰু প্ৰকাশন-সহায়তা নিৰ্দিষ্ট কাৰ্যসূচী বা নিৰ্বাচনৰ ওপৰত নিৰ্ভৰ কৰিব পাৰে। চলচ্চিত্ৰৰ নিয়ন্ত্ৰণ-গাঁথনি অধিক আনুষ্ঠানিক। চলচ্চিত্ৰ উন্নয়ন ব’ৰ্ডে নিৰ্মাণৰ অনুমতি, প্ৰদৰ্শন আৰু বিতৰণৰ বিষয়, চলচ্চিত্ৰ পৰ্যালোচনা বা পৰামৰ্শ প্ৰক্ৰিয়া, উৎসৱ, বক্স-অফিচ তথ্য, কল্যাণমূলক কাম, বৃত্তি, শিল্পী চিনাক্তকৰণ, বীমা, ডিজিটাইজেচন আৰু পুনৰুদ্ধাৰ, আন্তঃৰাষ্ট্ৰীয় সহায় আৰু বিদেশী চলচ্চিত্ৰগ্ৰহণৰ বিষয় চায়। চলচ্চিত্ৰ (নিৰ্মাণ, প্ৰদৰ্শন আৰু বিতৰণ) আইন ২০২৬ আৰু বিধি ২০৫৭ (২০০০) এই কাঠামোৰ অংশ। অস্কাৰ ইণ্টাৰনেশ্যনেল কলেজ আৰু নেপাল ফিল্ম কেম্পাছত চাৰি বছৰীয়া চলচ্চিত্ৰ অধ্যয়ন স্নাতক কাৰ্যসূচীৰ উল্লেখ আছে; চমু পাঠ্যক্ৰম আৰু কৰ্মশালাও আন পথ। চলচ্চিত্ৰ বৃত্তি আৰু সম্পৰ্কিত সুযোগৰ বাবে প্ৰতিটো জাননীৰ যোগ্যতাৰ নিয়ম আৰু সময়সীমা প্ৰযোজ্য। স্থাপত্য শিল্পকৰ্ম আৰু নিয়ন্ত্ৰিত নিৰ্মাণৰ মাজৰ ক্ষেত্ৰ। NAFA-ত স্থাপত্য আৰু লোককলা অন্তৰ্ভুক্ত, আনহাতে নেপাল ইঞ্জিনিয়াৰিং কাউন্সিলে অভিযন্তাৰ পঞ্জীয়ন আৰু পেছাদাৰী চৰ্চা নিয়ন্ত্ৰণ কৰে। নিৰ্মাণ আইন ২০৫৫ আৰু নিৰ্মাণ বিধিত বিল্ডিং ক’ড মানি চলাৰ প্ৰয়োজন। পৌৰসভাই নিৰ্মাণৰ অনুমোদন দিয়ে; কিছুমান গ্ৰাম্য ক্ষেত্ৰত নগৰ উন্নয়ন কাৰ্যালয় জড়িত হ’ব পাৰে। কাঠমাণ্ডুৰ ইলেক্ট্ৰনিক বিল্ডিং পাৰ্মিট ছিষ্টেম (eBPS)-ত অনুমতি প্ৰমাণপত্ৰৰ বাবে প্ৰায় NPR 25,000ৰ পৰা 30,000লৈ স্থানীয় উদাহৰণ দিয়া হৈছে, কিন্তু পৌৰসভা আৰু প্ৰকল্পভেদে মাচুল বেলেগ। সংৰক্ষিত স্মৃতিসৌধ অঞ্চল আৰু স্থাপত্য ঐতিহ্যস্থলত পুৰাতত্ত্ব বিভাগ আৰু ঐতিহ্য সংৰক্ষণৰ নিয়ম অনুসৰি প্ৰকল্প-নিৰ্দিষ্ট চৰ্ত মানিব লাগে। বিভিন্ন পথেৰে নক্সা শিক্ষা আৰু বজাৰ বিকশিত হৈছে। কাঠমাণ্ডু বিশ্ববিদ্যালয় স্কুল অৱ আৰ্টছে ষ্টুডিঅ’ৰ কাম, সামগ্ৰী, শিক্ষানবিশি, কৰ্মক্ষেত্ৰত শিক্ষা আৰু ডিজিটেল নিৰ্মাণসহ চাৰি বছৰীয়া ক্ৰাফ্ট এণ্ড ডিজাইন স্নাতক পাঠ্যক্ৰম আগবঢ়ায়। ফেডাৰেশ্যন অৱ হেণ্ডিক্ৰাফ্ট এছ’চিয়েশ্যনছ অৱ নেপাল (FHAN) আৰু HANDECEN-এ হস্তশিল্প, নক্সা, সামগ্ৰীৰ নতুনত্ব, ঘৰুৱা বাণিজ্য আৰু ৰপ্তানিৰ কাম সংযোগ কৰে। সামগ্ৰী, আচবাব, ফেশ্বন, অভ্যন্তৰীণ সজ্জা, গহনা, প্ৰাকৃতিক আঁহ আৰু ডিজিটেলভাৱে নিৰ্মিত কাম শিক্ষা, কৰ্মশালা, দক্ষ কাৰিকৰৰ তত্ত্বাৱধান বা পোনপটীয়া অৰ্ডাৰৰ জৰিয়তে বজাৰত প্ৰৱেশ কৰিব পাৰে। পাঠ্যক্ৰমৰ মাচুল, অৰ্ডাৰ আৰু বিক্ৰীৰ চৰ্ত সেৱাদাতা, চুক্তি, সামগ্ৰী আৰু বজাৰৰ ওপৰত নিৰ্ভৰ কৰে। আলোকচিত্ৰ আৰু ডিজিটেল কলাৰ প্ৰতিষ্ঠানগত পৰিসৰ অধিক খণ্ডিত। উপলব্ধ তথ্যত নেপালত পৃথক ৰাষ্ট্ৰীয় আলোকচিত্ৰ একাডেমী স্থাপনৰ প্ৰমাণ নাই। নেপাল আৰ্ট কাউন্সিলে ফটো গেলেৰী আগবঢ়ায়, NAFA-ই আন্তঃশাখাগত সৃষ্টিশীল কলাৰ ভিতৰত আলোকচিত্ৰ-সম্পৰ্কিত কাম সামৰে, আৰু চলচ্চিত্ৰ উন্নয়ন ব’ৰ্ডে চলচ্চিত্ৰ-প্ৰেক্ষাপটত কিছু ফটো আৰু ভিডিঅ’ প্ৰশিক্ষণ দিয়ে। আলোকচিত্ৰশিল্পীয়ে সাধাৰণতে আহ্বান, উৎসৱ, কৰ্মশালা আৰু মুক্ত পেছাদাৰী কাম ব্যৱহাৰ কৰে। ডিজিটেল কলা NAFA-ৰ আন্তঃশাখাগত কাম আৰু নেপাল আৰ্ট কাউন্সিলৰ ডিজিটেল-কলাৰ প্ৰদৰ্শনী বা অনুষ্ঠানত দেখা যায়; ডিজিটেল চলচ্চিত্ৰ আৰু সম্পাদনো চলচ্চিত্ৰ উন্নয়ন ব’ৰ্ডৰ সৈতে জড়িত হ’ব পাৰে। মঞ্চৰ চৰ্ত, অৰ্ডাৰত ব্যৱহাৰৰ ধাৰা আৰু কপিৰাইট চুক্তি গেলেৰী বা ৱেবছাইটলৈ কাৰিকৰী প্ৰৱেশৰ পৰা পৃথক। নেপাল কপিৰাইট ৰেজিষ্ট্ৰাৰৰ কাৰ্যালয়ে কপিৰাইট আইন ২০৫৯ (২০০২) আৰু কপিৰাইট বিধি ২০৬১ (২০০৪)ৰ অধীনত কপিৰাইট পঞ্জীয়ন, প্ৰ-পত্ৰ, অনলাইন আবেদন আৰু ৰয়েল্টিৰ তথ্য প্ৰদান কৰে। এই নিয়মসমূহে শিল্পকৰ্ম, আলোকচিত্ৰ, সংগীত, সাহিত্য, চলচ্চিত্ৰ, নক্সা আৰু স্থাপত্য-সৃষ্টিক প্ৰভাৱিত কৰিব পাৰে। পঞ্জীয়ন, মালিকানাৰ নথি, অনুজ্ঞাপত্ৰ, অৰ্ডাৰ, পুনৰুৎপাদনৰ অধিকাৰ আৰু ৰয়েল্টিৰ চৰ্ত কাম আৰু লেনদেন অনুসৰি নথিভুক্ত কৰিব লাগে। পৰম্পৰাগত জ্ঞান আৰু ঐতিহ্য-ভিত্তিক বাণিজ্যিক ব্যৱহাৰত বিশেষ সাৱধানতা লাগে, কিয়নো কেৱল বিক্ৰী চুক্তিয়ে সাংস্কৃতিক তাৎপৰ্য, সমাজৰ স্বাৰ্থ আৰু বাণিজ্যিক অধিকাৰৰ প্ৰশ্ন মীমাংসা নকৰিবও পাৰে। নেপালত একত্ৰিত ৰাষ্ট্ৰীয় কলা-বজাৰ বা মানক মাচুল-তালিকা নাই। কাঠমাণ্ডুত বহু প্ৰতিষ্ঠান, গেলেৰী আৰু অনুষ্ঠান কেন্দ্ৰীভূত, আনহাতে প্ৰদেশ আৰু পৌৰসভাত সুযোগ অসমান। প্ৰদৰ্শনী, বিক্ৰী আৰু নিৰ্মাণৰ খৰচত সামগ্ৰী, ষ্টুডিঅ’ ব্যৱহাৰ, আয়োগ, যাতায়াত, সঁজুলি, বীমা, পৰিবহণ, শুল্ক আৰু স্থান-ব্যৱহাৰৰ মাচুল থাকিব পাৰে। NAFA, নেপাল মিউজিক এণ্ড ড্ৰামা একাডেমী, চলচ্চিত্ৰ উন্নয়ন ব’ৰ্ড বা অন্য সংস্থাৰ অনুদান আৰু বৃত্তি সুযোগ-নিৰ্ভৰ; প্ৰতিজন আবেদনকাৰীৰ বাবে স্বয়ংক্ৰিয়ভাৱে ধন নিশ্চিত নহয়। নিৰ্দিষ্ট প্ৰকল্পৰ বাবে বৰ্তমানৰ প্ৰতিষ্ঠানগত আহ্বান, পৌৰসভা বা ঐতিহ্য-অনুমতি, কপিৰাইটৰ অৱস্থা, চুক্তিৰ চৰ্ত আৰু মুঠ প্ৰদান-খৰচ পৃথকে পৰীক্ষা কৰক।