တူဝ်လဵင်ႉတီႈမိူင်းမၢၼ်ႈ

ၽူႈလဵင်ႉတူဝ်လဵင်ႉထုၵ်ႇလီၸႅတ်ႈထၢမ်ပၢႆးယူႇလီသတ်း၊ မၢႆထႆႇသင်၊ ၶိူင်ႈမၢႆတူဝ်၊ ၵႃႈလဵင်ႉယၢဝ်းယၢဝ်း လႄႈလၢႆးလဵင်ႉတူဝ်ဢွၼ်တၢင်းႁပ်ႉဢဝ် ဢမ်ႇၼၼ်သိုဝ်ႉ။ မီးၵၢၼ်ႁပ်ႉလဵင်ႉလႄႈပၼ်ႁိူၼ်းၸူဝ်ႈၶၢဝ်းၽၢၼ်ႇ Yangon Animal Shelter လႄႈၸုမ်းၸွႆႈသတ်းပိုၼ်ႉတီႈ၊ ၵူၺ်းၵႃႈဢမ်ႇယိုၼ်ယၼ်မၢႆမၢၼ်ႈၸုမ်းၵူၼ်းပၢၼ်သတ်း/ဆိုင်ရောင်းတူဝ်လဵင်ႉတူဝ်ႈမိူင်း ဢမ်ႇၼၼ်ပိူင်ၶေႃႈလူင်းလၢႆးသိုဝ်ႉတူဝ်ႈမိူင်း။ Livestock Breeding and Veterinary Department (LBVD) ပဵၼ်ၽူႈမၵ်းမၢႆသတ်းၸၢတ်ႈၸိုင်ႈ ဢၼ်ၵွင်ႉၵၼ်ၵၢၼ်ပၢႆးယူႇလီသတ်း၊ ၵုမ်းၵၢၼ်ရေႃးၶႃႇ လႄႈလၢႆးၶဝ်ႈ/ဢွၵ်ႇမိူင်း။ Yangon City Development Committee (YCDC) ပၼ်ၵၢၼ်သတ်းၽၢႆႇၽွင်းငမ်းဝဵင်း ၽၢၼ်ႇ Veterinary and Production Department။ တီႈတႃႈၵုင်ႈ မႃလႄႈမႅဝ်းၸၢင်ႈလူဝ်ႇမၢႆပၢႆး၊ ၽွင်းငမ်းဝဵင်းၵေႃႈၵုမ်းမၢႆဝႂ်သတ်းၼမ်ႉ/ၶၢႆသတ်း၊ ထႆႇသင်၊ ယႃတီႈႁူင်းယႃသတ်းဢၼ်ပဵၼ်ၶွင်ၶွမ်ႇမတီႇ၊ လႄႈၵုမ်းမႃၸႃႉ။ ၽိုၼ်ၶၢဝ်ႇတၢင်းၵၢၼ်ပီ 2020 လၢတ်ႈဝႃႈလဵင်ႉ၊ ၶၢႆႉတီႈ ဢမ်ႇၼၼ်ၶၢႆသတ်းဢမ်ႇမီးမၢႆပၢႆးၼႂ်းပိုၼ်ႉတီႈၽွင်းငမ်းတႃႈၵုင်ႈပိၵ်ႉမၢႆမီႈ၊ ၶေႃႈတၢမ်ႇတႃႇၵမ်းဢွၼ်တၢင်း K100,000 ထိုင် K500,000 လႄႈၵၢၼ်ၶင်ထိုင် 6 လိူၼ် တႃႇၵမ်းထပ်းမႃး။ ၽူႈလဵင်ႉထုၵ်ႇလီယိုၼ်ယၼ်ၾွမ်ႇယၢမ်းလဵဝ်လႄႈၵၢၼ်ၸႂ်ႉမၢႆမီႈၸွမ်း YCDC ဢမ်ႇၼၼ် Township Veterinary and Prevention Office ယွၼ်ႉၶေႃႈမၢႆမီႈၽွင်းငမ်းဝဵင်းၸၢင်ႈလႅၵ်ႈလၢႆႈလႄႈဢမ်ႇၸႂ်ႉတူဝ်ႈမိူင်း။ ၵလိၼိၵ်ႉသတ်းသုၼ်ႇတူဝ်ပၼ်ၵၢၼ်ႁႄႉၵင်ႈ၊ ထႆႇသင်၊ ၵုမ်းသတ်းပရႃႇသိတ်ႉ၊ ၸႅတ်ႈထၢမ်၊ ၽႃႇတတ်း၊ ယႃသၢႆၶဵဝ်၊ တတ်းၵၢၼ်သိုပ်ႇၽႄႈလုၵ်ႈ လႄႈၽင်မိုက်ႇၶရူဝ်ႇၶျိပ်ႉ။ ၵၢၼ်ၸႅတ်ႈတူၺ်းတၢင်းၵၢၼ်ပီ 2026 မၢႆၵလိၼိၵ်ႉ 83 တီႈ၊ 65 တီႈယႃမႃ/မႅဝ်းၵူၺ်း၊ 18 တီႈယႃမႃ/မႅဝ်းလႄႈသတ်းတၢင်ႇမဵဝ်းၵမ်ႈၽွင်ႈ။ ၵၢၼ်ၸႅတ်ႈလပ်းလႄႈၽူႈၽိၼ်မီးၵမ်ႇၵတ်းၼမ်လိူဝ်တီႈၼွၵ်ႈတႃႈၵုင်ႈလႄႈမၢၼ်းတလေး။ ၵႃႈၸႅတ်ႈ၊ ယႃ၊ ၽႃႇတတ်း၊ ၶၢဝ်းတၢင်းလႄႈၵုမ်းထိင်းတႅၵ်ႈၵၼ်ၸွမ်းၽူႈပၼ်ၵၢၼ်၊ ဢမ်ႇမီးပၢႆးၵႃႈၸႂ်ႉတူဝ်ႈမိူင်းယၢမ်းလဵဝ်ဢၼ်ယုမ်ႇၸႂ်လႆႈ။ ၵၢၼ်ႁႄႉၵင်ႈ rabies လမ်ႇလွင်ႈၼမ် ယွၼ်ႉမႃပဵၼ်တူဝ်ပၼ်ၸိူဝ်ႉၵႃႇမတေႃႇၵူၼ်းပိူင်လူင်။ Rabies ပဵၼ်ရေႃးၶႃႇသတ်းဢၼ်လူဝ်ႇလၢတ်ႈတၢင်းၵၢၼ်ၸွမ်း Animal Health and Livestock Development Law 2020၊ လႄႈမီးၵၢၼ်ထႆႇသင်ၸၢတ်ႈၸိုင်ႈလႄႈၵၢၼ် One Health ႁူမ်ႈၵၼ်တင်းၽူႈမၵ်းမၢႆပိုၼ်ႉတီႈလႄႈၵၢၼ်ပၢႆးယူႇလီ။ ၶေႃႈမုၼ်း WHO လၢတ်ႈဝႃႈၵၢၼ်ယႃၽူႈထုၵ်ႇမႃၶူပ်း၊ မီးယႃထႆႇသင်လႄႈ immunoglobulin ၼႂ်းႁူင်းယႃၸၼ်ႉလၢႆလၢႆ၊ ပၼ်လွတ်ႈၵႃႈၼႂ်းလၢႆးပၼ်ၵၢၼ်ပၢႆးယူႇလီဢၼ်လၢတ်ႈဝႆႉ။ ၵၢၼ်ယႃၵူၼ်းၼၼ်ႉဢမ်ႇၸႂ်ႈဝႃႈၵၢၼ်ယႃသတ်းလွတ်ႈၵႃႈ။ ၽူႈလဵင်ႉထုၵ်ႇလီသိမ်းမၢႆထႆႇသင်၊ လႄႈၵႂႃႇႁႃယႃၵူၼ်းဝႆးဝႆးမိူဝ်ႈထုၵ်ႇၶူပ်း။ ၵၢၼ်မႄးထႅမ် Animal Health and Livestock Development Law ပီ 2025 ၸႂ်ႉပိူင်ဝႂ်လၢႆးလႄႈၸႅတ်ႈတူၺ်းတႃႇၵၢၼ်ၵဵပ်း ဢမ်ႇၼၼ်ၵႅတ်ႇၵင်ႈသတ်း။ ဢမ်ႇတႄႇမၢႆၶၢဝ်းတၢင်းတူဝ်လဵင်ႉတူဝ်ႈမိူင်း၊ ပိူင်မိုက်ႇၶရူဝ်ႇၶျိပ်ႉတင်းမိူင်း၊ ဢမ်ႇၼၼ်ပိူင်သူင်ႇတူဝ်လႄႈၵၢၼ်ၶႃႈသတ်းဢၼ်တူဝ်ႈမိူင်း။ သင်ၽူႈလဵင်ႉဢမ်ႇၸၢင်ႈလဵင်ႉသတ်းထႅင်ႈ ၵၢၼ်ပၼ်ၵူၼ်းတၢင်ႇၵေႃႉလဵင်ႉ၊ ႁပ်ႉဢဝ် Yangon Animal Shelter ဢမ်ႇၼၼ်ၵၢၼ်လဵင်ႉၸူဝ်ႈၶၢဝ်း၊ လႄႈၵၢၼ်ၸွႆႈတီႈၵလိၼိၵ်ႉသုၼ်ႇတူဝ် ဢမ်ႇၼၼ်ၸုမ်းၸွႆႈသတ်း ပဵၼ်တၢင်းလိူၵ်ႈဢၼ်ႁဵတ်းလႆႈ။ ပႅတ်ႈသတ်းၸၢင်ႈပၼ်ၽေးဢၼ်ဢမ်ႇလူဝ်ႇတေႃႇလွင်ႈယူႇသတ်းလႄႈၵူၼ်း။ ၶေႃႈမၢႆမီႈၶဝ်ႈ/ဢွၵ်ႇမိူင်းလူဝ်ႇၸႅတ်ႈထၢမ်ပႅၵ်ႇၵၼ်။ ပိူင် LBVD ၶဝ်ႈမိူင်းဢၼ်မီးဝႆႉတႃႇမႃလႄႈမႅဝ်း ၶႂ်ႈၸႂ်ႉတႃႇၽႄႈပၼ်လုၵ်ႈသတ်း (breeding) ၵူၺ်း။ လူဝ်ႇဝႂ်ၶဝ်ႈမိူင်း၊ မၢႆတူဝ်ပႅၵ်ႇၵၼ်၊ ၽိုၼ်ယိုၼ်ယၼ်ပၢႆးယူႇလီတူဝ်သတ်းဢၼ်မၵ်းမၢႆ၊ ဢမ်ႇမီးရေႃးၶႃႇတိတ်းတေႃႇလႄႈသတ်းပရႃႇသိတ်ႉ၊ လွတ်ႈၽေးတႃႇၶၢဝ်းတၢင်း၊ ၸွမ်းၵၢၼ်ႁႄႉ rabies၊ ထႆႇသင် distemper၊ hepatitis၊ leptospirosis လႄႈ parvovirus ဢွၼ်တၢင်းဢွၵ်ႇမိူင်းဢၼ်ဢမ်ႇယွမ်း 21 ဝၼ်း၊ လႄႈၵုမ်းထိင်းၼႂ်းတီႈဢၼ်မၵ်းမၢႆဢမ်ႇယွမ်း 30 ဝၼ်းဝၢႆးၶဝ်ႈမိူင်း။ ၵႃႈၸႂ်ႉဢၼ်လၢတ်ႈဝႆႉ 10,000 kyat တႃႇမႃ/မႅဝ်းၼိုင်ႈတူဝ်၊ ၽူႈၶဝ်ႈမိူင်း ဢမ်ႇၼၼ်ၽူႈၸဝ်ႈသတ်းၸၢႆႇၵႃႈတင်းမူတ်း။ ဢမ်ႇၸွမ်းၶေႃႈမၵ်းမၢႆ ၸၢင်ႈသူင်ႇၶိုၼ်း ဢမ်ႇၼၼ်ႁဵတ်းႁႂ်ႈတၢႆ ဢမ်ႇၸၢႆႇၶိုၼ်းၵႃႈၸႂ်ႉ။ ၶၢဝ်းတၢင်းသုၼ်ႇတူဝ်/ၶိုၼ်းမိူဝ်း ထုၵ်ႇလီယိုၼ်ယၼ်တေႃႇ LBVD၊ Customs လႄႈလေႃႇသၢႆၵၢၼ် ပႅၵ်ႇၵၼ်၊ ယွၼ်ႉပိူင်ဢၼ်ပိုၼ်ၼၼ်ႉမၵ်းမၢႆတႃႇ breeding၊ ဢႃယုၽိုၼ်လႄႈၶေႃႈတေႃႇလေႃႇသၢႆၵၢၼ်ၸၢင်ႈဢမ်ႇႁူမ်ႇၵူႈၵၢၼ်ယ้ายသုၼ်ႇတူဝ်။ တႃႇဢွၵ်ႇမိူင်းမၢၼ်ႈ ၸိုင်ႈမိူင်းပၢႆးတၢင်းၵွင်ႉပၢႆးမၢႆမီႈၶဝ်ႈမိူင်း၊ ထႆႇသင်၊ ၸႅတ်ႈၶိူင်ႈတူပ်း၊ မိုက်ႇၶရူဝ်ႇၶျိပ်ႉလႄႈၵုမ်းထိင်း။ ၵလိၼိၵ်ႉသုၼ်ႇတူဝ်တႃႈၵုင်ႈၸွႆႈၽိုၼ်ယိုၼ်ယၼ်ပၢႆးယူႇလီလႄႈလၢႆးယွၼ်းဝႂ်ဢွၵ်ႇမိူင်း LBVD၊ ၵူၺ်းၵႃႈဢမ်ႇၸၢင်ႈဢွၵ်ႇဝႂ်ဢွၵ်ႇမိူင်းႁင်းၵူၺ်း။ ၵလိၼိၵ်ႉၼိုင်ႈတီႈၸี้ၼမ်းၸႅတ်ႈတူဝ်မွၵ်ႈ 2 ဝူင်ႈဢွၼ်ၶၢဝ်းတၢင်း လႄႈယွၼ်းဝႂ်ဢွၵ်ႇမိူင်းဢွၼ်တၢင်းဢမ်ႇယွမ်း 10 ဝၼ်း၊ ၸႅတ်ႈၶိူင်ႈတူပ်းၸၢင်ႈလူဝ်ႇသူင်ႇတၢင်းၼွၵ်ႈမိူင်းလႄႈယืดၶၢဝ်းတေႃႇမွၵ်ႈ 2 လိူၼ်။ ၸႅတ်ႈတူၺ်းၶေႃႈမၵ်းမၢႆတၢင်းၵၢၼ်ၸိုင်ႈမိူင်းပၢႆးတၢင်းဢွၼ်တၢင်းၸွင်ႇတေၸองၶၢဝ်းတၢင်း။ တူဝ်ယၢင်ႇ၊ UK ၸႂ်ႉ EHC 7961 ဢၼ်တိုၵ်ႉၸႂ်ႉယူႇ တႃႇသူင်ႇမႃ/မႅဝ်းဢွၵ်ႇမိူင်းမၢၼ်ႈ။