ၵူတ်းမၢႆၵူၼ်းၶဝ်ႈမိူင်း ၼႂ်းမိူင်းမၢၼ်ႈ

ပၵ်းပိူင်ၵူတ်းမၢႆလမ်ႇလွင်ႈၼႂ်းမိူင်းမၢၼ်ႈ မီး Myanmar Immigration (Emergency Provisions) Act 1947၊ Foreigners Act 1864၊ Registration of Foreigners Act and Rules 1940၊ Burma Citizenship Law 1982 လႄႈ Permanent Residence of a Foreigner Rules 2014 ဢၼ်မႄးထႅမ်မိူဝ်ႈ 2017။ Ministry of Immigration and Population (MOIP) လႄႈ Department of National Registration and Citizenship ပဵၼ်ၸုမ်းလူင်။ Department of Immigration လႄႈ ႁွင်ႈၵၢၼ်ၵူၼ်းၶဝ်ႈမိူင်းၸၼ်ႉဝဵင်းၵွၼ်းၵူႈၸိူဝ်း ႁဵတ်းၵၢၼ်ၵူၼ်းၶဝ်ႈမိူင်းၼမ်။ တီႈတႃႈၵုင်ႈ မီးၽၵ်းတူၵၢင်ၸႂ်ယႂ်ႇ တွၼ်ႈတႃႇၵၢၼ်ယူႇလႄႈ FRC ၵမ်ႈၽွင်ႈ၊ ၸဝ်ႈၼႃႈတီႈၸႄႈမိူင်း/တိူင်း ဢาจပၼ်လိၵ်ႈၵမ်ႉထႅမ် ဢမ်ႇၼၼ် ၵူတ်ႇထတ်းတီႈပွင်ႇ။ ဢမ်ႇမီးၵူတ်းမၢႆၵူႈလွင်ႈသီးသန့် တႃႇၸႄႈမိူင်း၊ တိူင်း ဢမ်ႇၼၼ် ဝဵင်းၼိုင်ႈၸိူဝ်းၼႂ်းမိူင်းမၢၼ်ႈၼႆသေတႃႉ၊ ပွတ်းတီႈႁၢမ်ႈၶဝ်ႈ လႄႈ ၶေႃႈမၵ်းမၢႆလူင်းသဵၼ်ႈၸိုဝ်ႈတီႈတႃႈလွင်ႈၸၢင်ႈလႅၵ်ႈလၢႆႈတၢင်းႁဵတ်းၵၢၼ်။ မိူင်းမၢၼ်ႈၸႅၵ်ႇဝီႇသႃႇလၢႆမဵဝ်း။ တူဝ်ယၢင်ႇ ဝီႇသႃႇၵူၼ်းထွင်ႈတဵဝ်း eVisa ယူႇလႆႈတေႃႇ 28 ဝၼ်း ၵႃႈၶၢမ်ႇတမ်းဝႆႉ USD 50၊ business eVisa ယူႇလႆႈတေႃႇ 70 ဝၼ်း ၵႃႈၶၢမ်ႇ USD 70၊ ဝီႇသႃႇတူင်ႉၼိုင်တူင်ႇဝူင်း၊ သႃသၼႃ လႄႈ ႁဵတ်းၵၢၼ် ယူႇလႆႈတေႃႇ 70 ဝၼ်း၊ ဝီႇသႃႇပၢႆးပညာ တေႃႇ 90 ဝၼ်း၊ လႄႈ ဝီႇသႃႇၵူၼ်းႁေႃႈႁိူဝ်းမိၼ် တေႃႇ 90 ဝၼ်း။ ဝီႇသႃႇၽူႈသိုဝ်ႇၶၢဝ်ႇ၊ workshop၊ seminar၊ meeting လႄႈ research ၸၢင်ႈမီးၶၢဝ်းယူႇပွတ်း၊ ၵၢၼ်ၶၢမ်ႈမိူင်းဢาจၵုမ်းဝႆႉ 24 ၸူဝ်ႈမူင်း။ ဝီႇသႃႇၶဝ်ႈလၢႆပွၵ်ႈ ၸၢင်ႈမီးသက်တမ်းသၢမ်၊ ႁူၵ်း ဢမ်ႇၼၼ် သိပ်းသွင်လိူၼ် ၸွမ်းမဵဝ်းဝီႇသႃႇ လႄႈ ၵွၼ်ႇလၢႆး Ministry of Foreign Affairs။ ၶၢဝ်းယၢမ်းဝီႇသႃႇ လႄႈ ၵႃႈၶၢမ်ႇ ၸၢင်ႈပိူင်ႈၸွမ်းလၢႆးယိုၼ်ႈ၊ ၽႃႇသႃၸိုင်ႈမိူင်း လႄႈ သရိတ်ႈၵၢၼ်ၽွင်းတၢင်။ လွင်ႈမၢႆၵူတ်းမၢႆတၢင်းၵမ်ႈၽွင်ႈၵဝ်ႇယဝ်ႉ၊ ၵွပ်ႈၼၼ် ၸဝ်ႈၼႃႈတီႈဢွၵ်ႇဝီႇသႃႇ ဢမ်ႇၼၼ် သရိတ်ႈၽွင်းတၢင် တေလႆႈယိုၼ်ယၼ်ဢၼ်ယၢမ်းလဵဝ်မိူဝ်ႈၵွၼ်ႇၸၢႆႇ။ ဝီႇသႃႇၵူၼ်းထွင်ႈတဵဝ်း ဢမ်ႇပၼ်ၶႂၢင်ႉႁဵတ်းၵၢၼ်။ ဝီႇသႃႇ on arrival လႄႈ eVisa ၵေႃႈၶိုၼ်ႈၸွမ်းၽႃႇသႃၸိုင်ႈမိူင်း လႄႈ တႃႈၶဝ်ႈဢၼ်ပၼ်ၶႂၢင်ႉ။ ၸိုဝ်ႈတႃႈႁိူဝ်းမိၼ် on-arrival မီး တႃႈၵုင်ႈ၊ မၢၼ်းတလေး လႄႈ ၼေႇပျီႇတေႃႇ။ ၵၢၼ်ၶဝ်ႈမိူင်း ဢမ်ႇၸႂ်ႈလိူၵ်ႈၸိုဝ်ႈဝီႇသႃႇၵူၺ်း။ ၵူၼ်းၵႂႃႇတေလႆႈၵူတ်ႇၸိုင်ႈမိူင်းဢၼ်ၶဝ်ႈလႆႈ၊ မဵဝ်းဝီႇသႃႇ၊ တႃႈၶဝ်ႈမိူင်း/လၢၼ်ႇလႅၼ်လိၼ်၊ သက်တမ်း passport လႄႈ လိၵ်ႈၶႂၢင်ႉၵွၼ်ႈၼႃႈတႃႇပွတ်းတီႈႁၢမ်ႈ။ တေလႆႈတႅမ်ႈႁိူၼ်းယူႇ ဢမ်ႇၼၼ် တီႈယူႇၼႂ်းမိူင်းမၢၼ်ႈႁႂ်ႈမႅၼ်ႈၸႂ်၊ ႁွင်ႈၵၢၼ်ၵူၼ်းၶဝ်ႈမိူင်းၸၼ်ႉဝဵင်းၵွၼ်းၵူႈဢาจႁႂ်ႈလူင်းသဵၼ်ႈမၢႆ။ တႃႇယိုၼ်ႈ business eVisa ၸၢင်ႈလူဝ်ႇပုံစံယိုၼ်ႈ၊ ႁၢင်ႈထႆႇ၊ လိၵ်ႈမၢတ်ႈသၢင်ႈၶွမ်ႇပၼီႇ လႄႈ လိၵ်ႈၽိတ်ႈမွၵ်ႇ။ လိၵ်ႈၶႂၢင်ႉၵၢၼ်တမ်းဝႆႉဝႃႈသက်တမ်း 90 ဝၼ်း၊ ၵၢၼ်ၸတ်းႁဵတ်းယဝ်ႉၼႂ်းဢၼ်ဢေႇသုတ်း သၢမ်ဝၼ်းႁဵတ်းၵၢၼ် ၼပ်ႉတေႃႇၵွၼ်ႇယိုၼ်ယၼ် လႄႈ ၸၢႆႇငိုၼ်းယဝ်ႉ။ ၶေႃႈယိုၼ်ႈၸၢင်ႈထုၵ်ႇပႅတ်ႈ ဢမ်ႇလၢတ်ႈႁူဝ်ၶေႃႈ၊ ၵႃႈၶၢမ်ႇဢမ်ႇၶိုၼ်းပၼ်။ ပၼ်ၶႂၢင်ႉ business eVisa ဢမ်ႇၸႂ်ႈပၼ်သုၼ်ႇတီႈယူႇထႃဝရ ဢမ်ႇၼၼ် သုၼ်ႇႁဵတ်းၵၢၼ်။ ဝၢႆးၶဝ်ႈမိူင်း ၵူၼ်းတၢင်ႇမိူင်းၸၢင်ႈလူဝ်ႇ Stay Permit၊ ၵမ်ႈၼမ်ၼႂ်းၵၢၼ်ယူႇၵွင်ႉပၢႆးမၢၵ်ႈမီး။ ၶၢဝ်းတႄႇတေႃႇ 70 ဝၼ်း၊ ၵၢၼ်တေႃႇဢายุၸၢင်ႈလႆႈသၢမ်၊ ႁူၵ်း ဢမ်ႇၼၼ် သိပ်းသွင်လိူၼ် ၸွမ်းၵူၼ်းလႄႈၶေႃႈပၼ်ၶႂၢင်ႉ။ Re-entry Visa မီးမဵဝ်းၶဝ်ႈပွၵ်ႈလဵဝ် ဢမ်ႇၼၼ် ၶဝ်ႈလၢႆပွၵ်ႈ။ Foreigner Registration Certificate (FRC) ပဵၼ်လိၵ်ႈလူင်းသဵၼ်ႈမၢႆသီးသန့် လႄႈ ၵႃႈၶၢမ်ႇမၼ်းပိူင်ႈတၢင်း eStay။ Form C ဢမ်ႇၼၼ် လိၵ်ႈပၼ်ၶၢဝ်ႇၶဝ်ႈမိူင်းၸိူဝ်းၵွင်ႉၵၢၼ်မၢႆတီႈယူႇယၢမ်းလဵဝ်တီႈႁွင်ႈၵၢၼ်ၵူၼ်းၶဝ်ႈမိူင်းၸၼ်ႉဝဵင်းၵွၼ်းၵူႈ။ Passport တေလႆႈမီးသက်တမ်းၼႂ်းလိူၼ်ႁူၵ်းမိူဝ်ႈဢေႇသုတ်း။ ၽိုၼ်လိၵ်ႈၸၢင်ႈပႃး passport၊ တံဆိပ်ၶဝ်ႈမိူင်း၊ ႁၢင်ႈထႆႇမႂ်ႇ၊ ၽိုၼ်ၶွမ်ႇပၼီႇ၊ လိၵ်ႈၽိတ်ႈမွၵ်ႇ၊ Form C၊ FRC၊ လိၵ်ႈၵမ်ႉထႅမ်ၽွင်းယႂ်ႇ/ၸႄႈမိူင်း/တိူင်း၊ ၶႂၢင်ႉပၢႆးမၢၵ်ႈမီး လႄႈ လၵ်းထၢၼ်တၢင်ႇၸိူဝ်းၸွမ်းၵူၼ်းၼၼ်ႉ။ eStay ပဵၼ်ၵၢၼ်ယူႇလူၺ်ႈလၢႆးလႅင်ႉၾူၼ်းၵႆယၢဝ်းတီႈၸႅင်ႈလႅင်း။ ၶဝ်ႈၸႂ်ႉလႆႈတႃႇၵူၼ်းမီး business visa ၵူၺ်း၊ ၽူႈယိုၼ်ႈၵမ်ႈၼမ်ပဵၼ်ၽူႈၵွၼ်းၶွမ်ႇပၼီႇ ဢမ်ႇၼၼ် ၽူႈႁပ်ႉပုၼ်ႈၽွၼ်းၵွင်ႉၶွမ်ႇပၼီႇဢၼ်လူင်းသဵၼ်ႈမၢႆၼႂ်း MyCO (လၢႆးလူင်းသဵၼ်ႈမၢႆၶွမ်ႇပၼီႇမိူင်းမၢၼ်ႈ)။ ၸၢင်ႈလူဝ်ႇလိၵ်ႈၵမ်ႉထႅမ်တီႈၽွင်းယႂ်ႇဢၼ်ၵဵဝ်ႇၶွင် ဢမ်ႇၼၼ် ၸဝ်ႈၼႃႈတီႈၸႄႈမိူင်း/တိူင်း။ ၶွမ်ႇပၼီႇၶนาดၵၢင် ဢမ်ႇၼၼ် ၶၢၼ်းၵေႃႈၸၢင်ႈလူဝ်ႇၶႂၢင်ႉပၢႆးမၢၵ်ႈမီး လႄႈ လိၵ်ႈၵမ်ႉထႅမ်ဝၢႆးၵူတ်ႇထတ်းတီႈ။ ၵႃႈၶၢမ်ႇ eStay ဢၼ်မၢႆဝႆႉပဵၼ် USD 62၊ USD 114 လႄႈ USD 217 တႃႇသၢမ်၊ ႁူၵ်း လႄႈ သိပ်းသွင်လိူၼ်။ ၵႃႈၶၢမ်ႇ re-entry permission မီး USD 72 ဢမ်ႇၼၼ် USD 217 တႃႇၶဝ်ႈပွၵ်ႈလဵဝ် ဢမ်ႇၼၼ် လၢႆပွၵ်ႈ။ ၸတ်းႁဵတ်းၸၢင်ႈထိုင်ႁႃႈဝၼ်းႁဵတ်းၵၢၼ် ဝၢႆးႁပ်ႉၽိုၼ်လိၵ်ႈၶွတ်ႇယွတ်ႈ။ သင်ယွၼ်းၽိုၼ်လိၵ်ႈထႅင်ႈ ၶေႃႈမၵ်းမၢႆပၼ်တေႃႇပႅတ်ႇဝၼ်းႁဵတ်းၵၢၼ်တႃႇသူင်ႇၶိုၼ်းၽိုၼ်မႄးမႂ်ႇ။ Sticker ဢွၵ်ႇပၼ်တီႈတႃႈၵုင်ႈ၊ No. 122 Pansodan Street၊ လႄႈၽူႈယိုၼ်ႈထုၵ်ႇလီယူႇၼႂ်းမိူင်းမၢၼ်ႈ တေႃႇ sticker ဢွၵ်ႇ။ ၶေႃႈၸီႉသင်ႇတၢင်းၵၢၼ်လၢတ်ႈဝႆႉၶၢဝ်းတၢႆၸၢႆႇငိုၼ်းပိူင်ႈၵၼ် 3 လႄႈ 10 ဝၼ်း၊ ၵွပ်ႈၼၼ် ထုၵ်ႇယိုၼ်ယၼ်ၵမ်းသိုဝ်ႈ။ မီးၶေႃႈလၢတ်ႈဝႃႈ sticker တေလႆႈဢွၵ်ႇၼႂ်း 14 ဝၼ်းႁဵတ်းၵၢၼ်။ သုၼ်ႇႁဵတ်းၵၢၼ် လႄႈ သထၢၼ်ဝီႇသႃႇ ပဵၼ်ၶေႃႈထၢမ်သီးသန့်။ ၵူၼ်းတၢင်ႇမိူင်းဢမ်ႇထုၵ်ႇလီႁဵတ်းၵၢၼ်ဢၼ်ဢမ်ႇမၢႆၸိုဝ်ႈ—ပႃးတင်းၵၢၼ်ဢမ်ႇလႆႈငိုၼ်း—ၵွပ်ႈမီးဝီႇသႃႇ ဢမ်ႇၼၼ် Stay Permit ၵူၺ်း။ ၵၢၼ်ၸၢင်ႈၵွင်ႉၵၢၼ်လူင်းတိုၼ်း လႄႈ ၸတ်းၵၢၼ်ၶွမ်ႇပၼီႇ (DICA)၊ Investment Management System (IMS)၊ MIC permit ဢမ်ႇၼၼ် endorsement၊ Form-12A လႄႈ ၵႃႈၶၢမ်ႇမၢႆဝႆႉ 5,000 Myanmar kyat တႃႇၽူႈႁဵတ်းၵၢၼ်တၢင်ႇမိူင်းၵေႃႉၼိုင်ႈ။ ၽိုၼ်လိၵ်ႈၵမ်ႉထႅမ်ၸၢင်ႈပႃး passport၊ ဝႂ်ပၢႆးပညာ လႄႈ CV၊ သဵၼ်ႈၸိုဝ်ႈၽူႈႁဵတ်းၵၢၼ်ၼႂ်းမိူင်း/တၢင်ႇမိူင်း၊ သัญญႃၵၢၼ်၊ ၽိုၼ်ၶွၼ်ႇ ဢမ်ႇၼၼ် ငိုၼ်းတွင်း လႄႈ လိၵ်ႈႁပ်ႉပုၼ်ႈၽွၼ်းၽူႈၵွၼ်း။ တမ်းဝႆႉဝႃႈတေလႆႈယိုၼ်ႈၼႂ်း 30 ဝၼ်းဝၢႆးၶဝ်ႈမိူင်း၊ လႄႈၸၢင်ႈမီးၵၢၼ်ၵူတ်ႇသဵၼ်ႈမၢႆႁၢမ်ႈ၊ ၽိတ်းၵူတ်းမၢႆ၊ လႄႈၽွင်းယႂ်ႇ။ ၶွမ်ႇပၼီႇဢၼ်ဢမ်ႇၸႂ်ႈ MIC ၸၢင်ႈလူဝ်ႇလိၵ်ႈၵမ်ႉထႅမ်ၶွမ်ႇပၼီႇ လႄႈ ၽွင်းယႂ်ႇ၊ ၵူၺ်းၵႃႈ ဢမ်ႇမီးလၢႆးႁဵတ်းၵၢၼ်ၵူႈလွင်ႈဢၼ်ပိုတ်ႇၽၢႆႇတၢင်းၵၢၼ်ၵႂၢင်ႈၶႂၢင်ၵုမ်းထိင်းၵူႈလၢႆး။ တီႈယူႇပၢႆးပညာ၊ သႃသၼႃ လႄႈ တူင်ႇဝူင်း မီးၽိုၼ်လိၵ်ႈလႄႈၶေႃႈလူဝ်ႇၸုမ်းၽၢႆႇတူဝ်ၵဝ်ႇ။ ဝီႇသႃႇပၢႆးပညာၸၢင်ႈပၼ်ယူႇတေႃႇ 90 ဝၼ်း လႄႈၸၢင်ႈမီးသုၼ်ႇၶဝ်ႈလၢႆပွၵ်ႈ၊ ၵူၺ်းၵႃႈ ၽိုၼ်လိၵ်ႈမႅၼ်ႈတေလႆႈထၢမ်တီႈသถาบัน လႄႈ ၽွင်းယႂ်ႇ။ ဢမ်ႇမီးၶေႃႈမၵ်းမၢႆၵူႈလွင်ႈႁႂ်ႈလႆႈၽၢၼ်ႇၵၢၼ်ထတ်းၽႃႇသႃ ဢမ်ႇၼၼ် ၵၢၼ်ႁူမ်ႈမိူင်း တႃႇဝီႇသႃႇ၊ Stay Permit ဢမ်ႇၼၼ် တီႈယူႇထႃဝရ ၼႂ်းၶေႃႈမၵ်းမၢႆဢၼ်မီး။ သုၼ်ႇပဵၼ်ၵူၼ်းမိူင်းလူၺ်ႈၵၢၼ်ႁပ်ႉၶဝ်ႈ မီးၶေႃႈလူဝ်ႇသီးသန့်—ဢႃႇယု 18 ပီၶိုၼ်ႈ၊ တတ်းၽႃႇသႃၸိုင်ႈမိူင်းၼိုင်ႈလႆႈလီ၊ ၽူႈမီးတၢင်းယၢမ်ႈလီ၊ ၺၢၼ်ႇၸႂ်ၶိုၵ်ႉလီ လႄႈ ပဵၼ်ၸုမ်းဢၼ်ၵူတ်းမၢႆယွမ်းႁပ်ႉ။ တီႈယူႇထႃဝရပဵၼ်ၵၢၼ်လိူၵ်ႈၵေႃႉ၊ ဢမ်ႇၸႂ်ႈၽွၼ်းလႆႈဢတ်းတေႃႇမိူဝ်ႈယူႇႁိုင်။ ၸုမ်းဢၼ်ပိုတ်ႇၽၢႆႇၽၢႆႇၼႄ မီးၽူႈလူင်ႉလႅၼ်၊ ၽူႈလူင်းတိုၼ်း၊ ၵူၼ်းမိူင်းမၢၼ်ႈၵဝ်ႇ လႄႈ ၵူၼ်းၵွင်ႉႁိူၼ်းယေး/ၵူၼ်းၼႂ်းၶိူဝ်းၸိူဝ်းၵွင်ႉမိူင်းမၢၼ်ႈ။ ၽူႈယိုၼ်ႈၵမ်ႈၼမ် တေလႆႈယိုၼ်ႈႁင်းၵူၺ်းတီႈ Department ဢမ်ႇၼၼ် သရိတ်ႈၽွင်းတၢင်မိူင်းမၢၼ်ႈ လူၺ်ႈ A Ma Na Form-1။ ၽူႈလူင်ႉလႅၼ် လႄႈ ၽူႈလူင်းတိုၼ်းၸၢင်ႈလူဝ်ႇလၵ်းထၢၼ်ဝီႇသႃႇ လႄႈ Stay Permit ယၢမ်းသၢမ်ပီ။ ၸုမ်းၵွင်ႉၶိူဝ်းၸၢင်ႈလူဝ်ႇလၵ်းထၢၼ်ယူႇတႃႇ ၼႂ်းၶၢဝ်း 10 ပီပူၼ်ႉမႃး၊ ၶၢဝ်းယူႇႁူမ်ႈၵၼ် 2 ပီဢေႇသုတ်း၊ ၵၢၼ်ဢွၵ်ႇတႃႈလႂ်လႂ်ဢမ်ႇပူၼ်ႉ 90 ဝၼ်း၊ လႄႈ လိၵ်ႈၸႂ်ႉႁဵတ်းၵၢၼ်/ၽိတ်ႈမွၵ်ႇၼိုင်ႈပီ။ တီႈယူႇထႃဝရၸၼ်ႉတႄႇႁႃႈပီ၊ တေႃႇသက်တမ်းၵေႃႈႁႃႈပီ။ တေလႆႈယိုၼ်ယၼ်လူင်းသဵၼ်ႈၸိုဝ်ႈၵူႈပီ။ ၽူႈၶႂ်ႈယူႇၼွၵ်ႈမိူင်းမၢၼ်ႈပူၼ်ႉၼိုင်ႈပီ လူဝ်ႇၶႂၢင်ႉၵွၼ်ႈၼႃႈ။ ၵၢၼ်လႄႇတၢင်းလၢႆပွၵ်ႈၸၢင်ႈလူဝ်ႇတၢင်ႇလိၵ်ႈၶႂၢင်ႉယူႇထႃဝရၸွမ်း passport။ ၵေႃႈမေး၊ မႄႈပေႃႈ လႄႈ လုၵ်ႈ ၸၢင်ႈမီးတၢင်းယူႇၵွင်ႉၶိူဝ်း ၼႄၵေႃႈတီႈယူႇထႃဝရဢမ်ႇပၼ်ၵၢၼ်ပဵၼ်ၵူၼ်းမိူင်း ၵမ်းလဵဝ်။ ၶေႃႈမၵ်းမၢႆၵႃႈၶၢမ်ႇတၢင်းၵၢၼ်ပိူင်ႈၵၼ်တီႈၵူႈပွတ်း၊ ထုၵ်ႇယိုၼ်ယၼ်ၵမ်းသိုဝ်ႈ။ မိူင်းမၢၼ်ႈဢမ်ႇမီးၵၢၼ်ၸတ်းႁဵတ်းၵၢၼ်ယွမ်းႁပ်ႉၽူႈလี้ၽေး/ၽူႈယွၼ်းလွင်ႈၵႅတ်ႇၵင်ႈၸိုင်ႈမိူင်းၵူႈလွင်ႈ မိူၼ်ၸုမ်းၵူတ်းမၢႆၵူၼ်းၶဝ်ႈမိူင်း။ မိူင်းမၢၼ်ႈဢမ်ႇၸွမ်း 1951 Refugee Convention ဢမ်ႇၼၼ် 1967 Protocol။ သၢႆၸွႆႈ UNHCR Myanmar၊ ၵၢၼ်ၵႅတ်ႇၵင်ႈ လႄႈ ၸွႆႈထႅမ် ၸၢင်ႈပၼ်တၢင်းၸွႆႈတီႈၸႂ်ႉလႆႈ၊ ၵူၺ်းၵႃႈ လွင်ႈလူင်းသဵၼ်ႈမၢႆ UNHCR ဢမ်ႇတႅၼ်းဝီႇသႃႇ၊ FRC၊ Stay Permit ဢမ်ႇၼၼ် သုၼ်ႇႁဵတ်းၵၢၼ်။ ၸႂ်ႉမၼ်းမိူၼ်တၢင်းယူႇၼႂ်းမိူင်းမၢၼ်ႈ ဢမ်ႇၼၼ် ၶေႃႈႁပ်ႉပေႉၽူႈဢဝ်ၵူတ်းမၢႆဢမ်ႇလႆႈ။ ၵူၼ်းၶေႃႈၵႅတ်ႇၵင်ႈ လႄႈ ၵၢၼ်ၵႂႃႇတတိယမိူင်း ထုၵ်ႇလူဝ်ႇၶေႃႈၸီႉၼႄၽၢႆႇၽူႈလူင်ႉ၊ ၵွပ်ႈၽွၼ်းလႆႈသထၢၼ်၊ ၵၢၼ်ၶင်၊ ၵၢၼ်သူင်ႇဢွၵ်ႇ လႄႈ ၶဝ်ႈၶိုၼ်း ၸၢင်ႈႁႅင်းယႂ်ႇ။ ၵၢၼ်ပဵၼ်ၵူၼ်းမိူင်းမီးၵူတ်းမၢႆသီးသန့် ဢမ်ႇၸႂ်ႈတီႈယူႇၵူႈမိုဝ်း။ ၸုမ်းၵူတ်းမၢႆမီးၵူၼ်းမိူင်း၊ ၵူၼ်းမိူင်းၽၢၵ်ႈ၊ လႄႈ ၵူၼ်းမိူင်းဢၼ်ႁပ်ႉၶဝ်ႈ။ Central Body တႅပ်းတတ်းၶေႃႈယိုၼ်ႈ လႄႈ သထၢၼ်၊ ၵၢၼ်ႁပ်ႉၶဝ်ႈၵူၼ်းမိူင်းၵုမ်းဝႆႉၸွမ်းၸၢဝ်းတႄႇမူႇ၊ ၸိူဝ်ႉၶိူဝ်း ဢမ်ႇၼၼ် ပိုၼ်းတႄႇမူႇၸွမ်းၵူတ်းမၢႆ၊ ဢမ်ႇၸႂ်ႈတၢင်းလိူၵ်ႈပၵ်းပိူင်တႃႇၵူၼ်းတၢင်ႇမိူင်းၵူႈၵေႃႉ။ FRC ၵူၺ်းဢမ်ႇပၼ်သုၼ်ႇပဵၼ်ၵူၼ်းမိူင်း။ ၵူၼ်းမိူင်းႁပ်ႉၶဝ်ႈၵမ်ႈၼမ် တေလႆႈပွႆႇသၼ်ၸိုင်ႈမိူင်းတၢင်ႇဢၼ်၊ ၵူတ်းမၢႆဢၼ်ၼႄဢမ်ႇပၼ်ถือသၼ်ၸိုင်ႈမိူင်းတၢင်ႇဢၼ်။ Central Body ဢမ်ႇလူဝ်ႇပၼ်ႁူႉႁူဝ်ၶေႃႈတႃႇၶေႃႈတႅပ်းတတ်း၊ ၵူၺ်းၵႃႈ ၶေႃႈတႅပ်းတတ်းၵူၼ်းမိူင်းၸၢင်ႈတၢင်ႇဢุทธရณ์တီႈ Council of Ministers၊ ၶေႃႈတႅပ်းတတ်းၶဝ်ပဵၼ်ဢၼ်လိုၼ်းသုတ်း။ သုၼ်ႇၵႄႈၶႆၵၢၼ်ထုၵ်ႇပႅတ်ႈ လႄႈ ၵၢၼ်ၵုမ်းထိင်းၶိုၼ်ႈၸွမ်းပိူင်ၵၢၼ်။ eVisa ဢမ်ႇမီးၶေႃႈမၵ်းမၢႆပိုတ်ႇၽၢႆႇဝႃႈတေလႆႈပၼ်ႁူႉႁူဝ်ၶေႃႈ လႄႈ ၵႃႈၶၢမ်ႇပၵ်းပိူင်ဢမ်ႇၶိုၼ်းပၼ်။ ၶေႃႈတႅပ်းတတ်း eStay Department လၢတ်ႈဝႃႈပဵၼ်လိုၼ်းသုတ်း၊ ၽိုၼ်လိၵ်ႈပွမ်ၸၢင်ႈႁဵတ်းႁႂ်ႈထုၵ်ႇပႅတ်ႈ ဢမ်ႇၼၼ် ၶၢမ်ႇၶၵ်ႉၵူတ်းမၢႆ။ ၶဝ်ႈမိူင်းၽိတ်းၵူတ်းမၢႆ ဢမ်ႇၼၼ် ယူႇၽိတ်းၵူတ်းမၢႆ ၸၢင်ႈတၢင်းၵၢၼ်ၶင်၊ သူင်ႇဢွၵ်ႇ၊ ပၼ်ၶိုၼ်းၽူႈႁပ်ႉသူင်ႇ လႄႈ တၢမ်ႇၽိတ်းၵူတ်းမၢႆ ၸွမ်း Act 1947။ လွင်ႈၽိတ်းဝီႇသႃႇ/ၶႂၢင်ႉၸၢင်ႈၺႃးၶင်တေႃႇ 2 ပီ၊ တၢမ်ႇငိုၼ်း၊ သူင်ႇဢွၵ်ႇ ဢမ်ႇၼၼ် ၶင်။ ယူႇပူၼ်ႉ eStay 10 ဝၼ်းဢမ်ႇလႆႈ၊ ၶေႃႈယိုၼ်ႈလင်သက်တမ်းဢွၵ်ႇၸၢင်ႈၺႃး USD 3 တေႃႇဝၼ်း တႃႇဝၼ်း 1 ထိုင် 90 လႄႈ USD 5 တေႃႇဝၼ်း တႄႇဝၼ်း 91။ ၵၢၼ် FRC ၵေႃႈၸၢင်ႈလူဝ်ႇယဝ်ႉၵွၼ်ႇ ဢမ်ႇၼၼ် ဝၢႆးၵၢၼ်ၸတ်းႁဵတ်းယူႇပူၼ်ႉ။ ဢမ်ႇထုၵ်ႇလီမၢင်ၸႂ်ဝႃႈမီးလၢႆးဢุทธရณ์ဝီႇသႃႇၵူႈလွင်ႈ၊ သုၼ်ႇယူႇၸွမ်းၵူတ်းမၢႆဢတ်းတေႃႇ၊ ဢမ်ႇၼၼ် ၵၢၼ်တၢင်ႇဢุทธရณ์ႁႂ်ႈၵိုတ်းၵၢၼ်သူင်ႇဢွၵ်ႇ။