Inona ny fiarovana momba ny angon-drakitra momba ny trosa mihatra amin’ny mpindrana mampiasa mpampindram-bola voafehin-dalàna eto Madagasikara?

Araka ny Lalàna 2017-045 dia mitaky fanekena sy tsiambaratelo ny fanodinana angon-drakitra momba ny trosa, ary afaka mangataka hijery, hanitsy ary hanavao vaovao tsy marina ny mpindrana. Ny BFM no mampandeha ny Centrale des Risques; manome tatitra kosa ny biraon’ny angon-drakitra momba ny trosa toy ny CRIF Madagascar, izay milaza amin’izao fotoana izao fa misy tatitra iray momba ny fahamendrehana ara-bola maimaim-poana isan-taona.

Inona no azon’ny mpindrana atao rehefa sarotra ny mamerina vola eto Madagasikara?

Tokony hifandray an-tsoratra mialoha amin’ny mpampindram-bola ilay mpindrana, mangataka fifanarahana momba ny fanemorana, fanoloana trosa na fandaminana, ary mitahiry porofon’ny fifandraisana rehetra. Afaka mitaraina any amin’ny andrim-bola madinika ihany koa ny mpanjifa, ary mandefa kopia miaraka amin’ny porofo fa voaray any amin’ny CSBF.

Inona avy ireo dingana ara-pitsarana azo ampiasaina amin’ny trosan’ny orinasa eto Madagasikara?

Ny Lalàna 2003-042, nasiam-panitsiana tamin’ny Lalàna 2007-018, dia mametraka fandaminana mialoha ny fampitsaharana fandoavana, fanavaozana ara-pitsarana ny trosa ary fanafoanana amin’ny alalan’ny Tribunal de commerce. Mihatra amin’ny mpivarotra voafaritra, fikambanana manana sata ara-dalàna, fikambanana tsy miankina tsy manao varotra sasany ary orinasam-panjakana sasany ireo; tsy dingana ankapobeny hanafoanana trosan’ny mpanjifa tsy miankina izany.

Trosa eto Madagasikara

Q: Iza avy ireo fantsona fampindramam-bola miteraka trosa an-tokantrano eto Madagasikara?

Mety ho avy amin’ny banky, andrim-bola madinika fehezin’ny CSBF, tolotra nomerika fampindramam-bola madinika, fampindramam-bola amin’ny fianakaviana na namana ary vondrona mpitahiry sy mampindrana toy ny VOAMAMI na AVEC ny trosan-tokantrano eto Madagasikara. Samy hafa ny fifanarahana, fanaraha-maso ary fiarovana ny mpanjifa omen’ireo.

Ny trosa eto Madagasikara dia vola tokony haloana amin’ny banky, andrim-bola madinika, mpampindram-bola nomerika, olona tsotra na vondrona mpitahiry. Miankina amin’ny fanamarinana fahafahana mamerina vola, fifanarahana ary fitsipika momba ny angon-drakitra fampindramam-bola ny fampindramam-bola ara-dalàna, fa ny fampindramam-bola tsy ara-dalàna kosa miankina indrindra amin’ny fifanarahana eo amin’ny fianakaviana na vondrom-piarahamonina. Mety hitarika fitakiana fandoavana, firaketana ratsy momba ny trosa, fahaverezan’ny antoka na raharaham-pitsarana ny tsy fandoavana ara-potoana.

Tip

Raiso ho adidy famerenam-bola voarakitra an-tsoratra ny fampindramam-bola eto Madagasikara fa tsy vola azo ampiasaina fotsiny. Manome fifanarahana mazava kokoa, fantsona fitarainana ary fiarovana momba ny angon-drakitra ny mpampindram-bola voafehin-dalàna; mety mora idirana kokoa ny fampindramam-bola amin’ny fianakaviana sy vondrona mpitahiry, saingy miankina amin’ny fitsipika manokana sy adidy ara-tsosialy. Raha efa sarotra ny mamerina vola, mifandraisa an-tsoratra amin’ny mpampindram-bola dieny mbola aloha ary saraho ny antontan-taratasy momba ny trosa manokana, orinasa ary fanjakana.

mpanoratra:Voahangy&Faly

Misy fomba ara-dalàna sy tsy ara-dalàna ahafahana mindrana vola eto Madagasikara. Manome fampindramam-bola ara-dalàna ny banky, andrim-bola madinika nahazo fahazoan-dalana ary tolotra nomerika momba ny fampindramam-bola madinika. Ny Commission de Supervision Bancaire et Financière (CSBF) no manara-maso na manome fahazoan-dalana ireo andrim-bola madinika. Matetika ny mpampindram-bola no manombana ny fahafahana mamerina, mijery ny vaovao momba ny trosa misy ary manoratra ny fifanarahana amin’ny teny malagasy sy/na frantsay. Tokony hanome fanekena na fandavana an-tsoratra azo hamarinina ny mpampindram-bola. Mety hampiasa mpandraharaha ankoatra ny tolotra an-tserasera ny fantsona nomerika. Anisan’ny fampindramam-bola tsy ara-dalàna ny fampindramam-bola avy amin’ny fianakaviana na namana ary vondrona mpitahiry sy mampindrana. Modelin’ny vondrona mpitahiry iombonana ny VOAMAMI, antsoina koa hoe AVEC, izay matetika ahitana mpikambana 15 ka hatramin’ny 25 mitahiry vola isan-kerinandro sy mampindrana vola madinika avy amin’ny tahirim-bola iombonana mandritra ny tsingerina iray maharitra herintaona eo ho eo. Voarakitry ny Fonds d'Intervention pour le Développement fa misy vondrona AVEC 600 eo ho eo any amin’ny toerana iasany nanomboka tamin’ny 2018. Anaran’ny vondrona mpitahiry voarakitra any Analanjirofo ny Lakile telo, ary tsy tokony horaisina ho anarana nasionaly izany. Manaraka ny fitsipiny manokana ny vondrona tsy ara-dalàna ary tsy manome rafitra fiarovana ny mpanjifa tahaka ny mpampindram-bola fehezin’ny CSBF. Noho izany dia mety hiteraka adidy ara-tsosialy na andraikitra amin’ny vondrona ankoatra ny trosa ara-bola ny tsy fandoavana latsakemboka na famerenam-bola. Manan-jo hahazo vokatra mifanaraka amin’ny fahafahany mamerina vola, safidy mazava, fitondrana ara-drariny, vidiny sy fepetran’ny fifanarahana mazava, fomba fitarainana mangarahara ary tsiambaratelon’ny angon-drakitra ny mpanjifan’ny andrim-bola madinika voafehin-dalàna. Afaka mangataka hijery sy hanitsy vaovao tsy marina momba ny trosa izy ireo. Amin’ny fampindramam-bola nomerika dia matetika manana adiny valo hieritreretana indray sy fito andro hialana tsy andoavam-bola afa-tsy ny fandaniana nifanarahana ny mpanjifa; maningana amin’izany ny tolotra nomerika omena amin’ny fotoana tena izy. Azo atao am-bava na an-tsoratra ny fitarainana. Tokony haka porofon’ny fitarainana ny mpanjifa ary afaka mandefa kopia any amin’ny CSBF. Amin’ny ankapobeny dia maimaim-poana ny fitarainana, ary tsy mametraka fitakiana misaraka momba ny valifaty ny fitsipika. Ny Banky Foiben'i Madagasikara (BFM) no mampandeha ny Centrale des Risques, fanafohezana azy CdR. Mandefa vaovao momba ny fampindramam-bola, antoka ary vola mbola tokony haloana isam-bolana any ny mpampindram-bola. Miasa araka ny Lalàna 2017-045 ny birao misahana ny angon-drakitra momba ny trosa; mitaky fanekena, tsiambaratelo, fahazoana mijery, fanitsiana ary fanavaozana angon-drakitra izany. Milaza amin’izao fotoana izao ny CRIF Madagascar fa misy tatitra iray momba ny fahamendrehana ara-bola maimaim-poana isan-taona. Tokony hijery ny tatitra alohan’ny hangatahana trosa vaovao ny mpindrana ary hanitsy haingana ny hadisoana. Rehefa sarotra ny mamerina vola, mety hanampy amin’ny fifampiraharahana fanemorana fandoavana, fanoloana trosa na fifanarahana handaminana izany ny fifandraisana an-tsoratra mialoha amin’ny mpampindram-bola. Miankina amin’ny vokatra sy fifanarahana ny fe-potoana sy sarany noho ny fahataran’ny fandoavana. Mety hiteraka fampahatsiahivana, fitakiana fandoavana, firaketana ratsy momba ny trosa, fanatanterahana antoka na raharaham-pitsarana ny fahatarana. Tsy misy tolotra nasionaly voaporofo momba ny torohevitra trosan’ny daholobe na fandaminana trosa eto Madagasikara, ka tokony hiaraka tehirizina ny fifanarahana, firaketana fandoavam-bola, porofon’ny fitarainana ary taratasy momba ny angon-drakitra momba ny trosa. Manaraka lalana ara-dalàna hafa amin’ny trosan’ny mpanjifa tsotra ny trosan’ny orinasa. Ny Lalàna 2003-042, nasiam-panitsiana tamin’ny Lalàna 2007-018, dia mametraka fandaminana mialoha ny fampitsaharana fandoavana, fanavaozana ara-pitsarana ny trosa ary fanafoanana ny fananana amin’ny alalan’ny Tribunal de commerce. Mihatra amin’ny olon-tsotra manao varotra sy fikambanana manana sata ara-dalàna, fikambanana tsy miankina tsy manao varotra sasany ary orinasam-panjakana voafaritra ireo dingana ireo. Tsy mametraka dingana ankapobeny hanafoanana trosan’ny mpanjifa tsy miankina ny rafitra misy; mifandray indrindra amin’ny raharaham-barotra sy fitantanana ny vokatry ny fatiantoka ara-bola manokana. Tsy tokony horaisina ho lalàna mivantana eto Madagasikara ny fitsipika momba ny fatiantoka ara-bola an’ny OHADA satria tsy ao anatin’ny lisitra ofisialin’ireo firenena mpikambana 17 ao amin’ny OHADA i Madagasikara. Misaraka amin’ny trosa an-tokantrano sy orinasa ny trosam-panjakana. Araka ny tatitry ny Ministry of Economy and Finance tamin’ny faran’ny 2024 dia MGA 31,109.45 lavitrisa ny trosam-panjakana, ka 83.19% trosa ivelany ary 16.81% trosa anatiny. Nosokajian’ny fanombanana ny faharetan’ny trosa nataon’ny IMF sy World Bank tamin’ny 2024 ho antonony ny loza ateraky ny fahasahiranana amin’ny trosa ivelany sy ankapobeny. Nampiasa 90 andro ho fetran’ny trosa anatiny tsy voaloa ara-potoana izany, ary nahitana trosa anatiny tsy voaloa tamin’ny faran’ny 2023 mitentina MGA 762 lavitrisa eo ho eo, na manodidina ny 1.08% amin’ny harinkarena faobe. Tsy mamaritra ny fahazoan’ny olona iray mindrana na hiatrika fitakiana fandoavana ireo tarehimarika nasionaly ireo.