Ampiasao ny ariary malagasy (MGA na Ar) amin’ny fandrindrana eo an-toerana. Ahitana ny vokatra novokarin’ny tokantrano sy hofan-trano tombanana ho an’ny trano an’ny tompony ny fanadihadiana nasionaly momba ny fandaniana, ka tsy mitovy amin’ny vola ilain’ny tokantrano isam-bolana ny totalin’ny fanjifana. 4.2 ny isan’ny olona ao amin’ny tokantrano antonony, saingy miovaova arakaraka ny vondrona ara-toekarena izany: manodidina ny 5.5 ny olona ao amin’ny tokantrano mahantra indrindra, 4.5 amin’ny tokantrano mahantra, 3.9 amin’ny antonony fidiram-bola, 3.3 amin’ny manan-karena kokoa ary 2.7 amin’ny manan-karena indrindra. Miankina amin’ny tanàna na faritra, ny toetry ny trano sy ny fanaka ao anatiny, ny fiarovana, ny fahazoana rano sy herinaratra ary ny fifanarahana eo an-toerana ny saran’ny trano. Amin’ny firenena manontolo, 22.5% no manana trano misy taratasy fananan-tany, 36.7% no manana trano tsy misy taratasy fananan-tany, 12.5% no manofa, 22.9% no mipetraka maimaim-poana miaraka amin’ny fianakaviana na namana ary 1.5% no mipetraka amin’ny trano omen’ny mpampiasa. Fahita kokoa ny fanofana any an-tanàn-dehibe, manodidina ny 36.9%, noho ny any ambanivohitra, manodidina ny 6.2%. Tsy misy tondro ofisialy nasionaly momba ny hofan-trano eto Madagasikara, ka ilaina ny mampitaha ny vidiny ankehitriny eo an-toerana mba hahazoana tombana azo tanterahina. Ny JIRAMA no tena mpanome tolotra ara-dalàna momba ny rano sy herinaratra, na dia misy rafitra tsy miankina sy monisipaly miasa eo an-toerana koa aza. Tamin’ny 2021, nahatratra 48% teo ho eo ny mponina nanana loharanon-drano fisotro nohatsaraina manerana ny firenena, 86% tany an-tanàn-dehibe ary 38% tany ambanivohitra. Manodidina ny 33% ny fahazoana herinaratra nasionaly, 73% an-tanàn-dehibe ary 24% ambanivohitra. Mitanisa 415 Ar isaky ny metatra toratelo ambanin’ny 10 metatra toratelo isam-bolana sy 1,155 Ar ambonin’izany ny tarifan-drano JIRAMA navoaka, miaraka amin’ny saram-pamandrihana metatra raikitra isam-bolana manomboka amin’ny 2,985 ka hatramin’ny 160,415 Ar; tamin’ny 2017 ilay antontan-tarif ary tsy tokony horaisina ho vidiny ankehitriny mihatra amin’ny rehetra. Mitatitra ny drafitra JIRAMA 2025–2028 fa 631 Ar isaky ny kilowatt-ora ny salan’isan’ny vidin’ny varotra tamin’ny 2024 raha 729 Ar isaky ny kilowatt-ora teo ho eo ny sarany. Miankina amin’ny faritra, sokajin-tarifa, fanjifana ary saram-pamandrihana raikitra ny faktioran’ny herinaratra tena aloan’ny tokantrano. Mety hampitombo ny saran’ny jiro fanampiny, famahanana fitaovana ary fandrahoan-tsakafo ny fahatapahan-jiro. Matetika ny sakafo no fandaniana lehibe indrindra. Manana toerana lehibe amin’ny sakafo ny vary, ary tombanana ho 110 kilao isan’olona isan-taona ny fanjifana azy. Manodidina ny 12% ny fiakaran’ny vidin’ny vary antsinjarany tamin’ny Novambra 2025 raha oharina tamin’ny Novambra 2024. Miovaova arakaraka ny vanim-potoana sy ny faritra ny vidiny noho ny vokatra, ny rivo-doza, ny fitaterana ary ny fanafarana. Mividy eny amin’ny tsena eo an-toerana, PPN, mpivarotra madinika ary mampiasa ny vokatra novokariny ny tokantrano. Manana sanda eo amin’ny teti-bola ny sakafo novokarina tao an-trano na dia tsy fandoavam-bola aza. Tsy misy lisitra nasionaly ofisialy tokana momba ny sakafo ampiasain’ny tokantrano amin’ny teti-bola. Mety hahitana mandeha an-tongotra, taxi-be, taxi-brousse, bisy, pousse-pousse, môtô, fiara manokana na lakana ny fivezivezena, arakaraka ny faritra. Miovaova arakaraka ny tanàna, ny mpanome tolotra ary ny dia ny saran-dalana, ary tsy nahitana saram-pitaterana nasionaly ho an’ny tokantrano. Mampiasa rafitra mandeha ho azy isam-bolana amin’ny famaritana ny vidin-tsolika ny Office des Mines Nationales et des Industries Stratégiques (OMH) nanomboka tamin’ny Janoary 2025. Tamin’ny Novambra 2025, 5,060 Ar isaky ny litatra ny SP95, 4,550 Ar ny gazoala ary 3,400 Ar ny solitany. Mety ho ambony kokoa ny saran’ny tokantrano lavitra amin’ny ankapobeny satria lavidavitra kokoa ny tsena, sekoly, CSB ary hopitaly. Tsy mitovy ny fandaniana ara-pahasalamana isaky ny fotoana ka mila tahiry misaraka. Tafiditra amin’ny fitsaboana ara-dalàna ny CSB, CHRD, CHU ary mpanome tolotra tsy miankina. Araka ny paikady nasionaly momba ny fandrakofana ara-pahasalamana maneran-tany, maimaim-poana ny fizahana ao amin’ny CSB ho an’ny daholobe, fa tsy maimaim-poana ny fanafody. Mety ahitana fanafody, fitiliana, fitsaboana hopitaly, fitaterana ary fizahana tsy miankina ny tena fandaniana. Manodidina ny 3.5% amin’ny vokatra anatiny faobe ny fandaniana ara-pahasalamana tamin’ny 2021, ary 41.36% teo ho eo tamin’ny totalin’ny fandaniana ara-pahasalamana ny vola naloan’ny marary mivantana. Tamin’ireo tokantrano voaantoka voarakitry ny fanadihadiana nasionaly, 52.4% no nahazo famerenam-bola tamin’ny alalan’ny fandoavana mivantana, 28.3% no nandoa aloha dia nangataka famerenam-bola, ary 19.3% no nampiasa ireo fomba roa ireo. Tsy misy lisitra nasionaly ankehitriny momba ny vidin’ny fanafody sy tolotra ara-pahasalamana tsy miankina rehetra. Maimaim-poana ny fisoratana sy fanavaozana fisoratana anarana amin’ny sekolim-panjakana ho an’ny taom-pianarana 2025–2026 raha mbola misy toerana, araka ny toromarika avy amin’ny Ministeran’ny Fanabeazam-pirenena. Mety mbola handoavana fitaovam-pianarana, fanamiana, kiraro, fitaterana, sakafo ary latsakemboka miovaova eo an-toerana ny fianakaviana. Manome MGA 250,000 eo ho eo ho tombana amin’ny fiandohan’ny taona ho an’ny sekoly ambaratonga faharoa voalohany ho an’ny daholobe ny antontan-taratasy tetikasa iray, fa tsy saram-pirenena raikitra. Ny sekoly tsy miankina no mametra ny saram-pianarany eo an-toerana, ary miovaova be ny vidiny. Noho izany, ahitana fandoavana amin’ny fiandohan’ny taom-pianarana sy fandaniana mitohy ny saran’ny fanabeazana. Tsy miantoka toerana ny fisoratana maimaim-poana. Manova ny saran-tsakafo, fanabeazana, fahasalamana, fitaterana ary fanaraha-maso ny ankizy sy ny havana miankina amin’ny hafa ary ny filàna fikarakarana. Tsy misy porofo momba ny fanampiana ara-pianakaviana nasionaly maneran-tany na tarifan’ny fitaizana zaza manara-penitra manerana ny firenena azo ianteherana ho fidiram-bola na fampihenana fandaniana. Manome fanampiana kendrena isaky ny roa volana ho an’ny tokantrano marefo manana ankizy 0 ka hatramin’ny 14 taona ny fandaharan’asa FID Vatsin’Ankohonana sy Fiavota, arakaraka ny fepetra momba ny fanabeazana na fahasalamana. Voafetra ho an’ny sokajy kendrena ireo fanampiana ireo ka tsy tokony isaina ho fidiram-bola fototra azo antoka. Miparitaka ny tolotra finday aloavana mialoha. Manolotra famandrihana manomboka amin’ny 18,500 Ar isam-bolana, tolotra aloavana mialoha manomboka amin’ny 500 Ar ary angon-drakitra manomboka amin’ny 100 Ar ny Orange. Manolotra fonosana 1,000 Ar hahazoana 500 MB mandritra ny roa andro ary 15,000 Ar hahazoana 6 GB mandritra ny 30 andro ny Airtel. Mety ahitana finday, famahanana herinaratra, fidirana tambajotra, herinaratra na batterie famatsiana herinaratra koa ny teti-bola feno momba ny fifandraisana. Miankina be amin’ny toerana ny fahazoana telefaonina raikitra sy aterineto haingam-pandeha. Mametraha tahiry isam-bolana momba ny fifandraisana araka ny isan’ny mpampiasa sy ny tena fampiasany. Miankina amin’ny toerana sy vanim-potoana ary matetika ifotony na eo anivon’ny fiarahamonina ny saran’ny fialam-boly, kolontsaina ary fanatanjahantena. Mirakitra fandaniana amin’ny fialam-boly ny fanadihadiana momba ny tokantrano, nefa tsy nahitana tabilao nasionaly ankehitriny momba ny vidiny na vola mahazatra natokana amin’izany. Matetika ambany laharam-pahamehana noho ny sakafo, trano ary tambajotran’asa ilaina ireo fandaniana ireo, nefa mbola ilaina amin’ny tokantrano an-tanàn-dehibe sasany. Manampy ny trano, rano, herinaratra ary solika fandrahoan-tsakafo; ny ampahany aloa amin’ny sakafo; ny fivezivezena; ny tahiry ho an’ny fahasalamana; ny saran-taom-pianarana zaraina roa ambin’ny folo; ny fifandraisana; ny fialam-boly; ary ny tahiry ho an’ny vanim-potoana na rivo-doza ny modely isam-bolana azo ampiharina. Kajio misaraka ny mombamomba ny tanàn-dehibe sy ambanivohitra, ny faritra tsirairay, ny haben’ny tokantrano, ny fanofana na fananana, ny famatsian-jiro JIRAMA na tsy miankina, ny famokarana ao an-trano ary ny isan’ny ankizy na olona miankina. Hamarino amin’ny famoahan’ny INSTAT momba ny vidim-piainana, ny vaovao momba ny solika avy amin’ny OMH ary ny mpanome tolotra mifandraika amin’izany ny tarehimarika ankehitriny. Lohahevitra misaraka ny banky, trosa ary hetra; ampidirina eto ihany izy ireo raha misy fandoavana takina na fanampiana kendrena manova mivantana ny kajin’ny saran’ny fiainana.
Ny saran’ny fiainana eto Madagasikara
Miovaova be arakaraka ny faritra, ny toerana an-tanàn-dehibe na ambanivohitra, ny haben’ny tokantrano, ny fomba ipetrahana ary ny fahazoana tambajotran’asa ilaina ny saran’ny fiainana eto Madagasikara. Ahitana trano, sakafo, rano sy herinaratra, solika fandrahoan-tsakafo, fivezivezena, tahiry ho an’ny fahasalamana, fanabeazana, fifandraisana, fialam-boly ary fandaniana tampoka arakaraka ny vanim-potoana ny teti-bola tena izy. Tsy misy tondro nasionaly mahazatra momba ny vidim-piainana, ny hofan-trano na ny sara tokana amin’ny fitaterana eto an-toerana, ka tsy maintsy ampiarahina amin’ny vidiny ankehitriny eo an-toerana sy ny mombamomba ny tokantrano ny angon-drakitra nasionalin’ny fanadihadiana. Manodidina ny MGA 1,453,000 isan’olona isan-taona, na MGA 121,083 isam-bolana, ny mari-pandrefesana nasionaly momba ny fahantrana, saingy tsy teti-bola ankapobeny atolotra ho an’ny rehetra izany.
Tip
Raiso ho mari-pandrefesana fampitahana ny tarehimarika momba ny fahantrana nasionaly fa tsy vola azo antoka holaniana. Amboary avy amin’ny vidiny ankehitriny eo an-toerana, ny mombamomba ny tokantrano ary ny fahasamihafan’ny fividianana vola sy ny vokatra vokarina ao an-trano ny teti-bolanao eto Madagasikara. Ataovy laharam-pahamehana aloha ny sakafo, trano, tambajotran’asa ilaina, fivezivezena ary tahiry ho an’ny fahasalamana; zarao amin’ny taona ny saran’ny fanabeazana ary ampio ny fifandraisana, fialam-boly ary tahiry ho an’ny vanim-potoana na rivo-doza.