Emasiko aseSwatini ahlanganisa imicimbi yesive lehlobene nebukhosi kanye nemikhuba legcinwa yimindeni, tindvuna nemiphakatsi yendzawo. Bukhosi, iNgwenyama, iNdlovukazi, Tikhulu noma tindvuna, kanye nemiphakatsi yema-phakatsi banetindzima letehlukene. Litiko Letemidlalo, Emasiko Netebasha, i-Eswatini National Council of Arts and Culture, Tinqolobane Tavelonkhe, i-National Handicraft Training Centre kanye ne-Eswatini Tourism Authority tisekela tincenye letehlukene tekulondvolota emasiko, kuwabhala, kucecesha nekuwakhombisa emphakatsini. Alikho lihhovisi linye lemuso, irejista noma inchubo levamile lehlanganisa onkhe emasiko. Umjikeleto wemnyaka ufaka Incwala ngaDecember noma January, futsi tinsuku tayo tihambisana nekhalenda lenyanga nelebukhosi. I-Little Incwala ivame kwenteka cishe emavikini lamabili ngaphambi kwaloko. Ngesikhatsi se-Lusekwane, emadvodza langakashadi asika tihlahla letingcwele noma emagala ngaphansi kwekucondziswa yinkhosi. Umhlanga uvame kubanjwa ngaAugust noma September, uhlanganise bafati labangakashadi labalandza emhlanga, basebentele umphakatsi, bahlabela, bagidze futsi bahloniphe iNdlovukazi. Lwati lwahulumende luchaza kuhlanganyela njengentfo yekutikhetsela. Umcwasho bewunetinhlobo tasendzaweni temlandvo futsi wahlelwa esiveni kusukela nga-1935. Buganu, lovame kuba ngaFebruary noma March, umaka kuvulwa kwesikhatsi semarula yinkhosi; bafati babutsa baphindze bacubungule emarula, kantsi lomcimbi ufaka tingoma nemidanso. Imicimbi yetekuvakasha ingemukela tivakashi, futsi umcimbi losemtsetfweni weBuganu sewukhangiswe ngaphandle kwemali yekungena, kodvwa tinsuku nemitsetfo yetivakashi kufanele kuhlolwe njalo ngemnyaka. Emasiko etigaba temphilo afaka kutalwa nekucamba libito, kukhula ube mdzala, kushada nekulila. Imindeni, labadzala, bameleli betindvuna, emasontfo futsi kwesinye sikhatsi tinyanga tasentfweni bangaba nendzima. Umshado wesintfu ubitwa ngekutsi umtsimba. I-Lobola, lebuye ibitwe ngekutsi emalobolo, imayelana netingcoco temindeni futsi ayincumi yodvwa kutsi umshado unesimo semshado wasemshadweni noma ngaphansi kwemtsetfo nemasiko emaSwati. Kubhalisa ngaphansi kwemtsetfo nemasiko emaSwati kufaka ekhatsi labashadako, bofakazi kanye nemmeleli wendvuna. Imikhuba yemngcwabo nekulila ingafaka kungcwatjwa ekhaya noma emathuneni, sikhatsi sekulila nemikhuba yekuhlanjululwa, imininingwane yayo iyehluka ngemndeni, simo senhlalo nendzawo. Emakhaya, imindeni lebanzi, buhlobo besive nesindvuna, ligunya lalabadzala kanye netibopho tekusitana noma kwenta umsebenti ndzawonye kusabalulekile emiphakatsini leminyenti. Imikhuba yemasontfo ebuKhristu nemikhuba yemasiko emadlozi ingahlangana emicimbini yemphilo nasekulileni; timfundziso tenkholo tisihloko lesihlukile. Kudla kunendzima yesintfu emicimbini yetitselo tekucala, eBuganu nasemadzilini emphakatsi, kantsi tindlela tekupheka nekudla lokunemphilo kungaphansi kwelusito lwetindzaba tekudla. Timphahla temcimbi tifaka emahiya noma lihiya, buhlalu njenge-ligcebesha, netembatfo temabutfo letikhetsekile ngekwemicimbi noma simo. Umculo wesintfu usebentisa tingoma, tinkondlo tekudvumisa, kuphindzaphindza imigca yengoma, tigubhu nekushaya tandla, kanye nemidanso lefana ne-indlamu ne-sibhaca. Buciko bemisebenti yetandla buhlanganisa kuhlobisa ngebuhlalu, kuluka, tintfo tetjani, kubhasikidi, emacansi, tindvwangu, lubumba, ema-ceramics, kubaza ekhuni, kusebenta ngesikhumba nangemetali. I-National Handicraft Training Centre isekela kucecesha lokuhlelekile nematfuba ekutsengisa noma kutisebentela. Tinhlelo te-ENCAC netikhungo temasiko tisebenza eHhohho, eManzini, eLubombo naseShiselweni, netikhungo tebuciko nemisebenti yetandla etindzaweni letifaka ekhatsi Mbabane, Manzini, Pigg’s Peak, Nhlangano naseSiteki. Letifundza letine atiniketi luhlu lolwetsembekile lwekubeka kubaluleka kwemasiko; imikhuba, tinsuku, timphahla nemitsetfo kuyehluka etindvuna nasemiphakatsini. Kwakha emadolobha, emasontfo ebuKhristu, sikolo, kufuduka ngenxa yemsebenti, tindzaba temisakato, baklami bendzawo netekuvakasha kuletse kuchubeka lokukhetsiwe. Imiphakatsi ingagcina umcimbi kodvwa ishintje timphahla, imikhicito noma indlela yekuwukhombisa emphakatsini. Tivakashi temukelekile etincenyeni letivulekile, kodvwa imikhuba yangasese, imiyalelo yendzawo, imincele yekutsatsa titfombe, imitsetfo yekwemukelwa kwetigcoko netidzingo tetimphahla kusasebenta. Tindleko temndeni nemphakatsi tiyashiyana, futsi akukho mali yesive levamile yemasiko. Inchubomgomo ye-ENCAC yanga-2023 kuya ku-2028 igcizelela kulondvolota, kubhala, kucecesha lusha, imikhosi yetifundza kanye nekusungula kwesikhatsi salamuhla.
Emasiko eSwatini
Emasiko aseSwatini yimikhuba yelifa ledluliselwa emphakatsini nekumndeni lehlobene nemicimbi yemnyaka, imicimbi yemindeni, inkholo, timphahla, umculo, buciko kanye nemphilo yetifundza. Incwala, Umhlanga neBuganu yimicimbi lemikhulu yemphakatsi, kantsi umshado, kulila nemasiko emndeni kuvame kuhlelwa ngemakhaya, tindvuna, emasontfo nemindeni lebanzi. Kuhlanganyela, timphahla, sikhatsi nekufinyelela kuya ngemicimbi, mphakatsi nemiyalelo yetiphatsimandla letifanele.
Tip
Phatsa lisiko ngalinye eSwatini ngekwesimo salo kunekuncika enchubeni noma emalini yinye yavelonkhe. Ngemicimbi levulekile, cinisekisa lusuku lwanyalo, imitsetfo yekungena, timphahla, tigcoko netimfuno tekutsatsa titfombe; ngemcimbi wemndeni noma wesintfu, landzela umndeni, indvuna, libandla noma ligunya lemphakatsi lelifanele.

