Ecuador ñawpa ruwaykunaqa kawsaspa ruwaykunam, ñawpa pachamanta kutichisqa rikuchiyllachu. Ayllukuna, llaqta ayllukuna munasqankuman, iñiyninkuman hina ruwaykunata waqaychanku, allichanku, kuskachanku, saqinkupas. Mingaqa huk kuska ruwaypaq kamachisqa ayllu llamk’aymi. Llaqtaman hina ñanta allichay, yaku sistema pichay, raymita wakichiy, imata ruwaspa utaq huk llaqta ruwayta hunt’ayta atin. Patron santo raymikunaqa achka llaqtakunapi, barrio nisqakunapi ancha chaniyuqmi. Iñiy tantakuy procesión, takiy, tusuy, mikhuy, pukllay, mercado, kamachiqkunapa ruwanan ruwaykunawan tinkunman. Ayllu runakunapa wata pacha raymikuna inti, cosecha, allpa, yaku, ñawpa tayta-mamakuna, ayllu musuq kawsayta yupaychayman atin. Inti Raymi hina sutiykuna riqsisqa kaptinpas, yuyayninkuna, rikch’ayninkuna sapaq llaqtapa ñawpa kawsayninmi. Wañusqakunata yuyariyqa achka kuti ayllukunata panteónman pusay utaq kuska mikhuyta apamun. Wakin urqu ayllu ruwaykunapi colada morada, guaguas de pan kay pachawan tinkisqa, ichaqa sapa llaqtapi ruwayqa hukniraymi. Sapa suyu ruwaykunaqa sapaq rikch’ayniyuqmi. Costa rodeos montubios, afroecuatoriano ayllupi marimba takiy raymikuna, Amazon raymikuna, Andes tusuykuna ima sapaq kikin kaykunata rikuchin. Raymipi mikhuy, p’acha, máscara, takiy, tusuy ima yuyayta apamunman. Kikin imaqa huk kitipi sagrado kanman, hukpitaq raymi imaman, hukpitaq rantikuy imaman hina. Turismoqa qollqeta, riqsichiyta apamunman, ichaqa ruwaykunata pisi yuyayman pisiyachiyta utaq ayllukunata rikuchiyta ñit’iyta atin. Yupaychaspa watukuqkuna local kamachiypi purinku, ruwayta waqaychaq runakunata riqsichinku.
Ecuadorpi ñawpa kawsay ruwaykuna
Ecuadorpi ñawpa kawsay ruwaykuna ayllu, llaqta, iñiy, mikhuy, takiy, tarpuy pacha, local ñawpa kawsayta tinkuchin. Ancha riqsisqa rikch’aykunaqa mingapi kuska llamk’ay, iñiy raymikuna, ayllu runakunapa pacha raymikuna, wañusqakunata yuyariy, suyuman hina raymikuna ima. Sapa ruwayqa kitiman hina tikran, chayrayku llaqtayuqpa yachachikuynin suyupa listanmanta aswan allinmi.
Tip
Ecuadorpi ñawpa ruwayman manaraq yaykuspa, piman kamachiy, llaqtapi ima yuyayniyuq, ima p’ata watukuq yaykuyta atin chayta yachay. Yaykuspa ñawpaqta qhawayta wakichikuy. Kamachisqa llamk’ay, allin chanipi rantiy, yupaychaspa watukuywan yanapay, ama yaykuyta mañaychu.