Азербайджанри халӑхӑн нумайӑшӗ мусулман культуринчен тухнӑ. Вунӑ иккӗ имамлӑ шиит исламӗн ҫӑлкуҫӗсем тӗплӗ историллӗ, анчах суннит общинӑсем те ҫӗршывӑн дин пурнӑҫӗнче пулса тӑраҫҫӗ. Пӗр ҫынӑн мусулманлӑхне пӑхса вӑл мӗнле пурӑнать тесе пӗлме ҫук. Тӗслӗхрен, теприсем яланах молитва тата пост тытса пурӑнаҫҫӗ, теприсем уйрӑм йӗркесене ҫеҫ тытса пыраҫҫӗ, теприсем ислампа ҫемье, тӑванлӑх е ӗҫ-ӗмӗт пахалӑхӗсем хушшинчи ҫыхӑнӑва анлӑрах йышӑнаҫҫӗ. Азербайджанра Совет вӑхӑтӗн тата хальхи патшалӑх учрежденийӗсен вӑйӗпе тӑнӑ светлӑ общество традицийӗ ҫирӗп. Динпе патшалӑх формаллӑн уйрӑм пулса тӑраҫҫӗ, ҫӗршывӑн кунсеренхи ҫурӑмӗ динлӗ патшалӑхӑн пурнӑҫне тӗлӗшпе пӗр пекех мар. Мечетсене азербайджанла «мечеть (məscid)» тесе калаҫҫӗ; вӗсем молитва тата община ӗҫӗсемшӗн кирлӗ. Килсе курмаҫҫӗн уйрӑм молитва вырӑнӗсем, ҫӑмӑлӑхсӑр утнӑ чӗрӗксем, тӑван ҫӑмӑл тумтир тата шӑплӑх йӗркине тӗл пулма пулать, анчах йӗркесем вырӑнтан вырӑна уйрӑм. Христиан историйӗнче тӗрлӗ ӗлӗкхи регион традицийӗсемпе православи тата ытти церкви те пулса тӑраҫҫӗ. Христиан строенийӗсемпе общинӑсем тӗрлӗ чӗлхесем, куҫӑнусем тата историллӗ периодсемпе ҫыхӑннӑ. Еврей общинӑсен Азербайджанра нумай ҫуллӑн пурӑннӑ историйӗ пур, шӑтӑклӑ еврейсен наследийӗ те вӑрӑм. Синагогӑсем, пурӑнакан вырӑнсем, ҫемье йӗркисем тата уйрӑм чӗлхесем ҫӗршывӑн дин тӗрлӗлӗхӗн пайӗ пулса тӑраҫҫӗ. Ҫурални, ҫӗрӗкленӳ, вилӗм тата аса илӳ пек пурнӑҫӑн пысӑк ӗҫӗсем динпе ҫыхӑннӑ йӗркесене кӗртме пултараҫҫӗ, тӗпӗнче ҫемье питӗ динлӗ пулмасан та. Вырӑнти йӗрке тата ҫемье хӑйӗн йышӑнӑвӗ формаллӑ вӗрентӳпе пӗр танах практика тытӑнӑвне тӗпчӗрӗшӗпе пӗлтереҫҫӗ. Дин — хӑш чухне ҫыншӑн сӑмахпа ӗҫпе те ҫитеслӗ тӗлӗш. Хисеп — ҫынсене хӑйсен ӗненӗвӗ ҫинчен хӑйсене калама ирӗк парасси, ятран, тумтирӗнчен, районӗнчен е ҫемье ҫинчен шухӑшламасси.
Дин Азербайджанра
Азербайджанра дин мусулмансен нумайӑшӗн, светлӑ патшалӑх традицийӗн тата тӗрлӗ общинӑсемпе нумай ҫуллӑн хутшӑннӑ пулӑмсен вӑйӗпе формӑланать. Шиитсемпе суннитсем, христианӑсем, еврейсем тата динсӗр пурӑнакансем е динне тӑванлӑх, рухи пурнӑҫ, община ятӗпе яланах тытса пурӑнакансем ҫӗршывра пурӑнаҫҫӗ. Динпе ҫыхӑннӑ ӗненӳ культурӑллӑ, рухиллӗ, общиналлӑ е виҫӗ пӗрлешӗвӗ пулма пултарать.
Tip
Азербайджанра ҫын е вырӑн мӗнле дин йӗркине тытать тесе ыйт, ятран шутламастӑн. Дин вырӑнӗсенче хисеплӗ тумтир тӑхӑн, тата вырӑнти хуҫасен кӑтартӑвне итле. Светлӑ пурнӑҫне ӗненӳсӗрлӗх тесе, культурӑллӑ йӗркене ҫирӗп динлӗх тесе шутлама.