Zvematongerwo enyika muZimbabwe

Zvematongerwo enyika muZimbabwe anosanganisira masangano anoshandisa masimba eruzhinji nemaitiro anosarudzwa kana kukanganiswa nawo masangano iwayo nevanhu. Zimbabwe iRepublic ine bumbiro remitemo, umo hurumende yepamusoro, Paramende, matare, masangano esarudzo nemasangano emunharaunda zvinoshanda pasi peBumbiro remitemo. Saka nyaya iyi inosanganisira kurongwa kwehurumende pamwe nesarudzo dzemahofisi enyika, ematunhu, emadhorobha nemunharaunda.

Tip

Shandisa musiyano uripo pakati pemasangano ehurumende nesarudzo kuona kuti mubvunzo wezvematongerwo enyika ndewei uye ruzivo rwaunoda kuwana. Kana sarudzo kana chirevo zvichitsamira pashanduko dzebumbiro remitemo dzakabudiswa muna 2026, simbisa mutemo nenguva yesarudzo zvinoshanda usati wavimba netsananguro dzekare. Panyaya yezvakabuda musarudzo zvinopikiswa, tevera nzira dzepamutemo dzechichemo nedzedare.

Hurumende

Zimbabwe inyika ine hurumende yebumbiro reMitemo inotongwa pasi peConstitution of Zimbabwe Amendment (No. 20) Act, 2013, sezvakagadziridzwa neConstitution of Zimbabwe Amendment (No. 3) Act, 2026. Masimba enyika akakamurwa pakati pebazi rinotungamirira, Paramende nematare, uye anoshandiswa nemasangano enyika, emapurovhinzi kana emaguta makuru, pamwe neemunharaunda. Hurongwa uhwu hunosanganisira manejimendi ehurumende, mari yeruzhinji, masangano akazvimirira anoongorora, kodzero dzakachengetedzwa nemabasa ekuchengetedza nyika.

Sarudzo

Sarudzo muZimbabwe inzira dzepamutemo dzokusarudza President, Parliament, makanzuru emapurovhinzi neemetropolitan, hurumende dzemunharaunda nemadzishe. Vagari vemuZimbabwe vanokodzera vanonyoresa pasina muripo, vanovhota nebepa rakavanzika pachiteshi chavakanzi vashandise uye vanogona kupikisa zvabuda vachishandisa nzira dzakatarwa dzechichemo nedare. Hurongwa hwesarudzo hunosanganisa zvigaro zvefirst-past-the-post nezviga zveproportional representation nezvimwe zvigaro zvakachengeterwa vamwe; kuchinja kweBumbiro kwakabudiswa muna2026 kungachinja kusarudzwa kwePresident nenguva yedenderedzwa resarudzo.