Ishsizlik shartnoma tugashi, korxona yopilishi, mavsumiy ish, kasallik, oilaviy oʻzgarishlar, oʻqishni bitirish yoki yangi joyga koʻchish ortidan yuzaga kelishi mumkin. U qisqa yoki uzoq davom etadi hamda shaharlarda, qishloqlarda va dehqonchilik hududlarida turlicha boʻlishi mumkin. Oʻzbek tilidagi “ishsiz” soʻzi ishi yoʻq yoki ishlamayotgan kishini anglatadi. Mahalliy bandlik xizmatlari, jamoa aloqalari, taʼlim muassasalari va mahalla darajasidagi yordam odamlarga mavjud ish hamda taʼlim imkoniyatlarini tushunishda koʻmaklashishi mumkin. Ishi yoʻq har bir kishi bir xil tarzda qayd etilmaydi. Kimdir faol ravishda ish qidirishi, mavsumiy imkoniyatni kutishi, haq toʻlanmaydigan oilaviy ish qilishi yoki vaqti-vaqti bilan norasmiy daromad topishi mumkin. Odatdagi javob koʻnikma va cheklovlarni aniqlash, hujjatlarni tayyorlash, mumkin boʻlgan ish beruvchilar bilan bogʻlanish, mos ishga ariza topshirish va keyin yana murojaat qilishdan boshlanadi. Mavjud boʻlsa, taʼlim yoki qisqa amaliy ish yordam berishi mumkin. Baʼzi kishilarga boʻsh ish topishdan koʻproq yordam kerak boʻladi. Qatnov, bola parvarishi, nogironlik, til, hujjatlar yetishmasligi, sogʻliq yoki oilaga qarash ishning ular uchun amalda mos kelishiga taʼsir qilishi mumkin. Ishsizlik davridagi yordam maslahat, boʻsh ishlar haqida maʼlumot, taʼlim, jamoa koʻmagi yoki mahalliy tartiblar boʻyicha boshqa yordamni oʻz ichiga olishi mumkin. Mavjud yordam va unga qoʻyiladigan talablar farq qiladi, shu bois odamlar oʻziga qaysi tartib tegishli ekanini masʼul mahalliy idoradan soʻrashi kerak. Asosiy xavf — pul va ishonch kamayib borayotgan paytda yagona mukammal ishni kutib qolish. Yaxshiroq ish qidirish davomida vaqtinchalik, mavsumiy, yarim stavkali yoki yaqin atrofdagi ish baʼzan tajriba va barqarorlik berishi mumkin. Ishlash uchun koʻchib borish koʻplab oʻzbek oilalarining hayotiy tajribasiga kiradi. Bu daromad va tajriba keltirishi mumkin, lekin hujjatlar, yoʻl, turar joy, toʻlov va shaxsiy xavfsizlikni sinchiklab tekshirishni ham talab etadi. Birinchi qadam — arizalar, qoʻngʻiroqlar, oʻrganish vaqti, uy xarajatlari rejalari hamda natijalarni koʻrib chiqadigan bitta ishonchli odamni oʻz ichiga olgan, haftalik amaliy reja tuzish.
Oʻzbekistonda ishsizlik
Oʻzbekistonda ishsizlik — inson ishlay oladigan va ishlashni xohlaydigan, ammo hozircha oʻziga mos ish topmagan holat. Keyingi qadamlar odatda ish qidirish, mahalliy yordam, koʻnikmalarni rivojlantirish va uy xoʻjaligi mablagʻlarini ehtiyotkor boshqarishni birlashtiradi.
Tip
Oʻzbekistondagi ishsizlikka shaxsiy tamgʻa deb emas, tartibga solish kerak boʻlgan vaziyat deb qarang. Uy xoʻjaligining zarur xarajatlarini himoya qiling, bir nechta kanal orqali ish qidirishda davom eting va qidiruv paytida bitta foydali koʻnikma qoʻshing.