په ازبکستان کې ناورینونه

ازبکستان له ګڼو طبیعي او د انسان له خوا رامنځته کېدونکو خطرونو سره مخ دی. زلزلې مهم خطر دی، ځکه د هېواد ځینې برخې په فعاله زلزله‌خېزه سیمه کې پرتې دي؛ سېلابونه، خټین سیلابونه او د ځمکې ښویېدنې هم پر درو، غرنیو سیمو او سیندونو ته نږدې مېشت ځایونو اغېز کولای شي. وچکالي، د اوبو کمښت، دوړې، سخته ګرمي او د ژمي سخته هوا هم خلکو، حیواناتو، فصلونو، سړکونو او برېښنا شبکو ته زیان رسولای شي. صنعتي پېښې، د ګاز پېښې، اورلګېدنې او ټرانسپورټي پېښې نور احتمالي بېړني حالتونه دي. په دولتي بېړني نظام کې د بېړنیو حالاتو وزارت شامل دی، چې عموماً د ازبکي لنډیز FVV په نوم پېژندل کېږي، او ورسره سیمه‌ییز او ولسوالۍ‌ییز خدمتونه هم کار کوي. د سیمه‌ییزو حکومتي ادارو هاکیمیات، روغتیايي خدمتونه، د اوروژنې او ژغورنې ډلې، پولیس، عامه خدمتونه او د ټولنې سازمانونه ښايي په بېړني حالت کې په ګډه کار وکړي. محله په ازبکستان کې د سیمه‌ییزې ټولنې یو جوړښت دی چې عملي اهمیت لري. د محلې استازي کولای شي د خبرداریو په خپرولو، د زیان‌منونکو اوسېدونکو په پېژندلو، د سیمه‌ییز ملاتړ په تنظیمولو او له کورنیو سره د ولسوالۍ د چارواکو په نښلولو کې مرسته وکړي. خبرداریو کېدای شي د رسمي اعلانونو، سیمه‌ییزو چارواکو، ټلوېزیون، راډیو، موبایلي پیغامونو، لاوډسپیکرونو یا باوري ټولنیزو لارو له لارې ورسېږي. لارښوونې کېدای شي په کور کې د پاتې کېدو، خوندي ځای ته د تګ، له یوې سیمې د وتلو، له خرابو سړکونو د ډډې کولو یا د خدمتونو د پرې کېدو لپاره د چمتووالي په اړه وي. د زلزلې پر مهال خپل سر وساتئ، له ښیښو او درنو شیانو لرې شئ او د لوېدو، پناه اخیستو او ټینګ نیولو بنسټیزه کړنلاره وکاروئ. د لړزې له درېدو وروسته د ټپیانو وضعیت وګورئ، ناامنو ودانیو ته مه ننوځئ، د نورو لړزو تمه ولرئ او رسمي لارښوونې تعقیب کړئ. د سېلابونو، خټینو سیلابونو یا د ځمکې ښویېدنو پر مهال د سیند له لارو، جګو ځوړونو، پلونو او خرابو جوړښتونو لرې شئ. په روانو اوبو کې مه پلي کېږئ او موټر مه چلوئ؛ اوبه ښايي کندې، خځلې او برېښنا لرونکي تارونه پټ کړي. ښه چمتووالی یعنې د څښاک اوبه، اړین درمل، د پېژندنې اسناد، څراغ، تودې جامې، ساده خواړه او چارج شوی پاوربانک چمتو ساتل. کورنۍ باید د لیدنې ځای وټاکي، له کوره د وتلو دوه لارې وپېژني او د ماشومانو، زړو خلکو او معلولیت لرونکو کسانو لپاره ځانګړي پلانونه جوړ کړي. بېړني نظامونه ژوند ژغورلای شي، خو د بندو سړکونو، خرابو اړیکو، د خلکو د ګڼې ګوڼې یا د سیمه‌ییزو سرچینو د محدودیت له امله ځنډېدلای شي. شخصي چمتووالی، ارامې پرېکړې او له ګاونډیانو سره همکاري د ازبکستان په هره سیمه کې مهم پاتې کېږي.