په ازبکستان کې د قانون پلي کولو اصلي اداره د کورنیو چارو وزارت دی چې په ازبکي کې ورته Ichki ishlar vazirligi ویل کېږي او په سیمهییزه کارونه کې یې ډېری وخت لنډیز IIB کارول کېږي. د ولسوالۍ او ښار پولیس ډېر لومړني راپورونه، د خوندیتوب بېړنۍ اندېښنې، څېړنې او د عامه نظم چارې پر مخ وړي. ځايي profilaktika inspektori، یعنې د مخنیوي پلټونکی، ښايي له یوې سیمې او محلې سره کار وکړي. دغه افسر د مخنیوي له کارونو ملاتړ کولای شي، د ځايي ستونزو په اړه معلومات ترلاسه کولای شي او اوسېدونکي د پولیسو له پراخې ادارې سره نښلولای شي. عام عملي خطرونه غلا، جېبوهل، کورماتول، د سړک غلا، درغلۍ، انلاین دوکې، د اسنادو ناوړه کارونه او د موټرو اړوند جرمونه دي. په ګڼهګوڼه ځایونو، ترانسپورتي سیمو، د شپې د تفریح ځایونو، غیررسمي بازارونو یا په بیړنیو معاملو کې خطرونه ډېرېدای شي. دوکې د دروغجنو ژمنو، بیړنیو غوښتنو، جعلي چارواکو، مشکوکو پیسو لېږد لارښوونو یا د شخصي معلوماتو غوښتلو له لارې کېدای شي. خوندي لاره دا ده چې تم شئ، د شخص یا ادارې هویت په خپلواکه توګه تایید کړئ او هېڅکله پاسورډونه، یوځلي کوډونه یا بانکي معلومات مه شریکوئ. محله د مخنیوي لپاره ګټوره کېدای شي، ځکه ګاونډیان ډېری وخت له ځايي حالاتو او زیانمنو کورنیو خبر وي. دا د ټولنې جوړښت دی، د پولیسو، څارنوالانو، محکمو یا بېړنیو روغتیايي خدمتونو بدیل نه دی. له پېښې وروسته لومړی خوندي ځای ته لاړ شئ او که اړتیا وي طبي مرسته وغواړئ. بیا ولیکئ چې څه پېښ شول، پیغامونه یا نور شواهد وساتئ، د شاهدانو نومونه او ځایونه ثبت کړئ او اړوندې پولیسې څانګې یا بلې صلاحیتلرونکې ادارې ته راپور ورکړئ. پولیس، څارنوالان او محکمې بېلابېل رولونه لري. پولیس عموماً معلومات ترلاسه کوي او پلټنې کوي، څارنوالان د قانوني بهیر پر ځینو برخو څارنه کوي یا یې پر مخ وړي، او محکمې د قانون له مخې د قضیو پرېکړه کوي. بهرني مېلمانه او اوسېدونکي باید د هویت اسناد خوندي وساتي، چېرته چې مناسبه وي کاپي ترې وکاروي او که پر کړنلاره نه پوهېږي د ژبې مرسته وغواړي. یوازې د دې لپاره سند مه لاسلیک کوئ، پیسې مه ورکوئ او وسیله مه سپارئ چې څوک پر تاسو فشار راوړي. رسمي راپور ورکول مهم کېدای شي، خو پایلې ښايي پر شواهدو، صلاحیت، ژبې او د پېښې پر ډول پورې تړلې وي. د ټولنې ملاتړ مرسته کوي، خو جدي ګواښونه، تاوتریخوالی، باجاخیستل او منظمې درغلۍ له شخصي مخامخ کېدو پرته، له رسمي خدمتونو سره مستقیم تماس غواړي.
په ازبکستان کې جرمونه
په ازبکستان کې د جرمونو چارې د پولیسو او نورو عدلي ادارو له لارې پر مخ وړل کېږي؛ محله د مخنیوي او اړیکو په برخه کې مهم ځايي رول لري. د ورځني خوندیتوب لپاره خپل توکي خوندي کړئ، وړاندیزونه په دقت وڅېړئ، ډیجیټلي خوندي عادتونه وکاروئ او پېښې اړوند ځايي چارواکو ته راپور کړئ.
Tip
په ازبکستان کې د ورځني جرم خطر د اسنادو او ټیلیفون په خوندي ساتلو، د مالي غوښتنو په ارزولو او په ګڼهګوڼه ځایونو کې په هوښیار اوسېدو کم کړئ. که څه پېښ شول، ځان خوندي کړئ، شواهد وساتئ او اړوند پولیسو یا ځايي ادارې ته راپور ورکړئ؛ د راپور ثبت هم له ځان سره وساتئ.