Orílẹ̀-èdè Amẹ́ríkà kò ní ẹgbẹ́ ọlọ́pàá orílẹ̀-èdè kan ṣoṣo tó ń bójú tó gbogbo ọ̀ràn ọ̀daràn agbègbè. Ẹ̀ka ọlọ́pàá ìlú tàbí ìletò, ṣérífù county, ọlọ́pàá ìpínlẹ̀ àti àwọn àjọ amọ̀ja ní agbègbè ojúṣe ọ̀tọ̀ọ̀tọ̀, nígbà tí àwọn àjọ ìjọba àpapọ̀ ń bójú tó àwọn ọ̀ràn kan tó jẹ mọ́ òfin àpapọ̀, ọ̀ràn tó kọjá ààlà ìpínlẹ̀, ààbò orílẹ̀-èdè àti ọ̀daràn àjọ tó tóbi. Pe 911 bí ewu bá wà lẹ́sẹ̀kẹsẹ̀, ẹnì kan bá fara pa gan-an, ọ̀daràn bá ń ṣẹlẹ̀ ní báyìí, tàbí ipò náà bá nílò ìrànlọ́wọ́ ọlọ́pàá, panápaná tàbí ìtọ́jú ìlera kánkán. Fún ohun tó ti ṣẹlẹ̀ tí kò sì sí ewu lẹ́sẹ̀kẹsẹ̀, àwọn ènìyàn sábà ń lo nọ́mbà ọlọ́pàá agbègbè tàbí ṣérífù fún ọ̀ràn tí kì í ṣe pajawiri, ètò ríròyìn lórí ayélujára tàbí ibùdó ọlọ́pàá ní ojúkojú bí àwọn àṣàyàn wọ̀nyí bá wà. Ọ̀daràn lè kan ènìyàn tàbí dúkìá, títí kan ìkọlù, jíjí pẹ̀lú agbára, fífọ ilé wọlé láti jí, jíjí, ìbàjẹ́ dúkìá, ìyọlẹ́nu, jìbìtì, jíjí ìdánimọ̀, ọ̀daràn lórí ayélujára àti ìwà ipá inú ilé. Ẹ̀ka tó yẹ láti ròyìn ọ̀ràn náà lè dá lórí ibi tí ó ti ṣẹlẹ̀, bóyá ó ṣẹlẹ̀ lórí ayélujára, bóyá ọkọ̀ ayọ́kẹ́lẹ́ tàbí ilé-iṣẹ́ kan kópa, àti bóyá ó kan agbègbè àṣẹ púpọ̀. Lẹ́yìn ríròyìn, ọlọ́pàá lè kọ ọ̀rọ̀ àwọn ènìyàn sílẹ̀, kó ẹ̀rí jọ, dá ẹlẹ́rìí mọ̀, kí ó sì fi ìsọfúnni ránṣẹ́ fún ìwádìí. Nọ́mbà ọ̀ràn tàbí nọ́mbà ìṣẹ̀lẹ̀ lè wúlò fún ìdánilójú, ìbánisọ̀rọ̀ tó tẹ̀ lé àti bí a ṣe ń béèrè àkọsílẹ̀ lẹ́yìn náà. Ní Orílẹ̀-èdè Amẹ́ríkà, àwọn agbẹjọ́rò ìjọba ló sábà máa ń pinnu bóyá ìjọba yóò fi ẹ̀sùn ọ̀daràn kan ẹnì kan. Ẹni tí ọ̀daràn náà pa lára lè jẹ́ ẹlẹ́rìí pàtàkì, ṣùgbọ́n ẹni náà kò ní àṣẹ fúnra rẹ̀ láti pinnu bóyá ẹjọ́ ọ̀daràn bẹ̀rẹ̀ tàbí parí. Ilé ẹjọ́ ló ń dá ẹjọ́ ọ̀daràn lẹ́jọ́ ní ìbámu pẹ̀lú ìlànà ẹjọ́ ọ̀daràn. Àbájáde lè jẹ́ píparẹ́ ẹjọ́, àdéhùn láti jẹ́wọ́ ẹ̀bi, ìgbẹ́jọ́, ìdájọ́ ẹ̀bi tàbí ìjìyà. Ẹjọ́ alágbádá, bíi ẹjọ́ fún àdánù owó tàbí àṣẹ láti dá ìbánisọ̀rọ̀ dúró, yàtọ̀ sí ẹjọ́ ọ̀daràn. Àwọn olùdámọ̀ràn fún àwọn tí ọ̀daràn ṣẹ̀ sí, ètò ìrànlọ́wọ́ fún ìwà ipá inú ilé, iṣẹ́ ìrànlọ́wọ́ fún ìkọlù ìbálòpọ̀, àjọ ìrànlọ́wọ́ òfin àti ètò ìsanpadà fún ẹni tí ọ̀daràn ṣẹ̀ sí lè pèsè ètò ààbò, ìmọ̀ràn ọpọlọ, ibùgbé, ìtìlẹ́yìn ní ilé ẹjọ́ tàbí ìrànlọ́wọ́ fún àwọn owó kan. Ohun tí wọ́n lè pèsè àti ẹni tó lẹ́tọ̀ọ́ sí i yàtọ̀ sí ìpínlẹ̀ àti agbègbè. Ìdènà kò lè mú gbogbo ewu kúrò, ṣùgbọ́n àwọn títì ilẹ̀kùn, ìmọ́lẹ̀, ààbò àkọọ́lẹ̀, ètò ìpamọ́, ìṣọ́ra nípa ìsanwó, àwọn ẹni tí a gbẹ́kẹ̀ lé àti ààlà tó ṣe kedere lè dín ewu kù. Kí ènìyàn má ṣe dojú kọ ẹni tí wọ́n fura sí pé ó ṣẹ̀ ẹ̀ṣẹ̀; kí wọ́n pa ìfiránṣẹ́ àti àkọsílẹ̀ mọ́, kí wọ́n sì wá ìrànlọ́wọ́ ìlera tàbí ààbò pajawiri nígbà tó bá yẹ.
Ìwà ọ̀daràn ní Orílẹ̀-èdè Amẹ́ríkà
Ọ̀pọ̀lọpọ̀ ọ̀ràn ọ̀daràn ní Orílẹ̀-èdè Amẹ́ríkà wà lábẹ́ ọlọ́pàá ìlú àti ìpínlẹ̀, ṣérífù county, àwọn agbẹjọ́rò ìjọba àti ilé ẹjọ́; àwọn àjọ ìjọba àpapọ̀ sì máa ń kópa nínú àwọn ọ̀ràn kan. Àwọn irú ọ̀daràn tó wọ́pọ̀ ni jíjí, ìwà ipá, jìbìtì, ìwà ipá inú ilé, jíjí ìdánimọ̀ àti ọ̀daràn lórí ayélujára. Mímọ ìgbà láti pe 911, bí a ṣe ń ròyìn ọ̀ràn tí kì í ṣe pajawiri àti bí a ṣe ń pa ẹ̀rí mọ́ ń ran ènìyàn lọ́wọ́ láti dáhùn pẹ̀lú ààbò.
Tip
Ní Orílẹ̀-èdè Amẹ́ríkà, yan ìgbésẹ̀ gẹ́gẹ́ bí ewu tó wà lẹ́sẹ̀kẹsẹ̀: pe 911 fún ewu kánkán, kí o sì lo ọ̀nà ọlọ́pàá agbègbè tàbí ṣérífù fún ríròyìn ohun tó ti ṣẹlẹ̀ tí kì í ṣe pajawiri. Kọ ohun tó ṣẹlẹ̀ sílẹ̀, pa ìfiránṣẹ́ tàbí ẹ̀rí mìíràn mọ́, kí o sì béèrè nọ́mbà ròyìn tàbí ìṣẹ̀lẹ̀. Bí ọ̀daràn bá kan alábàágbé, mẹ́ńbà ìdílé, ìtẹ̀léni níbi gbogbo, ìwà ipá ìbálòpọ̀, jìbìtì tàbí ìlòkulò lórí ayélujára, kàn sí iṣẹ́ ìtìlẹ́yìn amọ̀ja fún ẹni tí ọ̀daràn ṣẹ̀ sí àti àwọn aláṣẹ tó yẹ.