Мәҙәниәт Украинала

Украинала мәҙәниәт ғаилә тормошон, тарихи хәтерҙе, сәнғәтте, динде, телде, йолаларҙы һәм йәмәғәт бәйләнештәрен берләштерә. Мәҙәниәт формалары төбәктәргә, быуындарға, дини берләшмәләргә, ҡалаларға һәм ауыл еренә ҡарап айырыла. Украина мәҙәниәте күптән йәшәп килгән ғөрөф-ғәҙәттәрҙе лә, хәҙерге ижади һәм йәмәғәт тормошон да үҙ эсенә ала.

Tip

Украина мәҙәниәтен бер генә үҙгәрмәҫ милли ҡалып итеп түгел, ә күп төрлө итеп ҡарағыҙ. Телегеҙҙе, миҫалдарығыҙҙы һәм йолаларҙы төбәккә, быуынға, дини сығышҡа һәм шарттарға яраҡлаштырығыҙ. Әгәр аралашыуға традиция, тел һайлау йәки тарихи һылтанма йоғонто яһаһа, фараз итмәйенсә һорағыҙ.

Тормош этаптары

Украинала тормош этаптарына ғаилә, белем, эш, община һәм мөһим тантаналар йоғонто яһай. Бала тыуыу, мәктәп, никах, ата-әсә булыу һәм оло йәштәге кешеләрҙе иҫкә алыу Украинада социаль әһәмиәткә эйә. Төбәк, дин, ҡала-ауыл айырмалары был этаптарҙы нисек билдәләүгә йоғонто яһай.

Тарих

Украина тарихына урта быуат дәүләттәре, казактарҙың үҙидаралығы, империя хакимлығы, совет хакимлығы, бойондороҡһоҙлоҡ һәм суверенитетты һаҡлау өсөн көрәш инә. Украинаны аңлау өсөн төбәктәрҙең төрлөлөгөнә һәм уртаҡ тарихи осорҙарҙы төрлөсә атауға иғтибар итергә кәрәк. Был байҡау ил тарихын үҙгәрешһеҙ бер генә ваҡиға итеп күрһәтмәйенсә, уның төп ҡатламдары менән таныштыра.

Сәнғәт

Украинала сәнғәткә һынлы сәнғәт, иконалар, скульптура, архитектура, музыка менән бәйле визуаль мәҙәниәт, һөнәрселек, дизайн һәм заманса медиа инә. Украина сәнғәте йыш ҡына урындағы символдарҙы Европа, дала, дини традициялар һәм ҡала тормошо йоғонтоһо менән берләштерә. Писанкалар һәм сигеү кеүек халыҡ сәнғәте формалары хәҙерге ижадтан айырылған өлкә түгел, ә киңерәк сәнғәт мәҙәниәтенең өлөшө булып тора.

Дин

Украинала дингә православие христиандары, Украина грек-католиктары, рим-католиктар, протестант берләшмәләре, иудаизм, ислам һәм динһеҙ тормош инә. Сиркәүҙәр, синагогалар, мәсеттәр, доға төркөмдәре, ғаилә йолалары һәм йәмәғәт байрамдары Украина дини мәҙәниәтенең өлөшө булып тора. Ышаныу һәм ғәмәлдәр төбәккә, ғаиләгә, йәшкә һәм шәхси һайлауға ҡарап айырыла.

Телдәр

Украинаның төп теле — украин теле, йәғни украинса укранська мова; ул нигеҙҙә кириллица менән яҙыла. Рус теле лә күп кешеләрҙең ғаилә һәм төбәк тарихының өлөшө булып тора, башҡа аҙсылыҡ телдәрендә лә һөйләшәләр. Көндәлек һөйләштә украин һәм рус телдәренең бәйләнешенән барлыҡҡа килгән ҡатнаш форма — суржик — осрауы мөмкин.

Йолалар

Украинала йолалар ғаиләне, миҙгелдәрҙе, аҙыҡты, музыканы, кейемде, дини байрамдарҙы һәм урындағы йәмәғәт тормошон бәйләй. Билдәле ғөрөф-ғәҙәттәргә писанка, вышиванка, дидух, коляда һәм Маланканы индерергә мөмкин, әммә улар Украинаның төрлө өлөштәрендә айырыла. Хәҙерге ғаиләләр элекке йолаларҙы ҡала тормошона, күсенеүгә һәм шәхси инаныуҙарына яраҡлаштыра.

Бергә йәшәү

Украинала бергә йәшәү ғаилә бәйләнештәренә, күршеләр менән мөнәсәбәттәргә, эш урындарына, мәктәптәргә һәм урындағы территориаль йәмғиәткә бәйле. Кешеләр шәхси бойондороҡһоҙлоҡто туғандарға, дуҫтарға, күршеләргә һәм күсеп килгән йәки ярҙамға мохтаж кешеләргә ғәмәли ярҙам менән бергә алып бара. Көндәлек хеҙмәттәшлек рәсми, рәсми булмаған, дини, мәҙәни йәки ирекмәнлек нигеҙендә булырға мөмкин.