Serjimêriya 2022-an 7,057,841 kesên li Tirkmenîstanê qeyd kir. Herêmên gundî 52.9 ji sedî yê nifûsê û bajar 47.1 ji sedî bûn. Mary 22.9 ji sedî yê nifûsê, Dashoguz 22 ji sedî, Lebap 20.5 ji sedî, Aşxabad 14.6 ji sedî, Ahal 12.5 ji sedî û Balkan 7.5 ji sedî bûn. Modela Banka Cîhanî û ILO ji bo 2022-an nêzîkî 2 milyon kesên kar dikin texmîn kir, lê jimareke fermî ya ku bi rêkûpêk tê weşandin tune. Çandinî qada herî mezin a karê ye; ji yek milyonî zêdetir karker hatine ragihandin, lê tenê nêzîkî 49,800 wek karmendên fermî yên çandiniyê hatine tomar kirin. Di 2023-an de xizmet 39.5 ji sedî yê karê bû, di nav de perwerde 8.7 ji sedî, bazirganî 8.8 ji sedî, veguhastin, hilanîn û ragihandin 5.7 ji sedî, tenduristî û karê civakî 3.7 ji sedî. Pîşesazî bê avahî 12.3 ji sedî bû; milk 1.8 ji sedî û xizmetên cihê rûniştinê û xwarinê 1.2 ji sedî bûn. Karê di avahiyên girêdayî dewletê de kom bûye, her çend daneyên kevn ên 2020-an xwedîtiya dewletê 25 ji sedî, xwedîtiya ne-dewletê 50 ji sedî û xwedîtiya tevlihev, komeleyên giştî an kooperatîf 23 ji sedî nîşan didan. Karsaziyên dewletî di 2023-an de 59.2 ji sedî yê tevgera firotanê çêkirin; ev ne beşa wan a karê ye. Rêveberiya bazara karê bi Wezareta Kar û Parastina Civakî ya Nifûsê, saziyên herêmî yên kar û karxistinê li Aşxabad, welayat, etrap û bajarên girêdayî, û Hyakimliks re dixebite. Komîteya Dewletê ya Statîstîkê, Ombudsman û hevkariyên ILO jî di daneyê, çavdêriyê an polîtîkaya karê de beşdar dibin. Dergeha Karê ya Nifûsê karên vala bi awayê zindî weşan dike. Tê hêvîkirin ku şirketên her cure xwedîtiyê, di nav de karsazên kesane, karên vala ragihînin; xizmetên karê jî pêşangehên karê yên demkî bikar tînin. Gihîştin bi gelemperî belgeya nasnameyê, pirtûka tomarê karê ya têkildar û belgeya pîşeyê dixwaze. Agahdariya pejirandî ya giştî ya xercan tune; xercên herêmî û rewşa rêza bendewariyê bi ofîsa berpirsiyar re piştrast bikin. Raporên fermî yên xizmeta karê di 2024-an de 25,987 kesên kar digerin û 18,468 cihkirin qeyd kirin. Di 2025-an de hejmar 26,807 kesên qeydkirî yên kar digerin û 21,004 cihkirin bûn. Rapor kesên astengdar jî dihewandin: 115 qeyd bûn û 103 hatin cihkirin di 2024-an de; 104 qeyd bûn û 99 hatin cihkirin di 2025-an de. Ev hejmarên îdarî ne, ne rêjeyeke tevahî ya neteweyî ya cihkirinê. Perwerde û perwerdeya pîşeyî gihîştina karên berdest şekil dikin. Bernameyên teknîkî yên pîşeyî bi gelemperî 1 heta 1.5 sal dom dikin, perwerdeya pîşeyî dikare heta 6 mehan bidome û perwerdeya navîn a pîşeyî bi gelemperî 2 heta 4 salan e. Di 2024-an de Tirkmenîstan 45 saziyên navîn ên pîşeyî hebûn. Ji bo dema pejirandina 2024–25, 16,080 cih ji bo xwendina bilind û 10,303 ji bo perwerdeya navîn a pîşeyî hatin ragihandin. Bername li gorî standard û kategorîkirinên dewletê ne. Rêvekirina mezûnan an şandina wan a karê li gorî rêzikên Kabîneyê ye, lê delîla berdest garantiya giştî ya karê ya bixweber nîşan nade. Rêbaza lêkolîna kardêran a 2026-an û platformeke dîjîtal dixwazin hewcedariyên jêhatîbûnê nas bikin; daxwaza jêhatîbûnên dîjîtal, hişê çêkirî û karên destan ên jêhatî di avahî û hilberînê de zêde dibe. Atlas Geljegiň hünärleriniň atlasy agahdariya pîşeyên ku pêşerojê dibînin pêşkêş dike. Tomarkirina rûniştinê, ku bi gelemperî bi pergala propiska tê gotin, dikare tevgera di navbera herêman de sînordar bike û gihîştina karên derveyî herêma tomarkirî kêm bike. Bazara karê ya herêmî li gorî welayat û etrapan rêxistin dibe; ew xwedî hêza karê ya gundî ya bilind û girêdana xurt bi çandiniyê ye. Rêzeyên niha yên mûçe û karê yên herêmî yên ku dikarin werin berhevkirin nehatine piştrastkirin; ji ber vê yekê fersendên herêmî li wir kontrol bikin, ne ku ji navînên neteweyî encam derxînin. Pîşesaziya taybet di 2023-an de tevgera zêde ya karkeran nîşan da: derketin 46.4 ji sedî û karxistin 51.6 ji sedî bû; ev tevger di wê beşê de nîşan dide, lê meyla giştî ya neteweyî naispêre. Ji 1 Çileya 2025-an, mûçeya herî kêm 1,410 TMT bû. Mûçe ji wê tarîxê ve ji bo saziyên ku bi budceyê tên fînansekirin, karsaziyên xwefinanse û komeleyên giştî 10 ji sedî zêde bûn. Mûçeyên navînî yên navîn û mezin di 2024-an de 10.6 ji sedî zêde bûn. Mûçeyên navîn ên niha, rêzeyên mûçeyê yên sektoran û pîvanên rastîn ên hêza kirînê bi awayekî pêbawer nayên piştrastkirin; ji ber vê yekê ev hejmar nayên nîşandana tiştên ku malbateke asayî dikare bikire. Qanûna Karê, di nav de guhertinên ku di 2025-an de hatine ragihandin, peymana karê, hilbijartina azad a pîşe û cihê karê, mûçeya wekhev û ewlehiya karê dihewîne û qedexeya karê bi zorê heye. Demjimêra karê ya asayî divê ji 40 saetan di hefteyê de derbas nebe. Karê zêde bi 4 saetan di nav du rojên li pey hev de û 120 saetan di salê de sînordar e. Betlaneya salane bi gelemperî 30 rojên salnameyê ye; ji bo mamosteyên pedagojîk û kesên astengdar 45 roj e. Standardên qanûnî û pratîka bicîhanînê ne hewce ye wekhev bin. Karê nefermî hîn taybetmendiyeke mezin a bazara karê ye. Texmînekî Neteweyên Yekbûyî ew ji 530,000 kesan zêdetir dibîne û beşên karê nefermî ji bo jinan 29.5 ji sedî û ji bo mêran 18 ji sedî ragihîne. Karê nefermî dikare belgekirin, parastina civakî û bicîhanîna şertên karê kêm bike. Hilberîna pembû xetera dokumentkirî ya karê jî heye: çavdêriya ILO di 2024-an de pênc herêm, 472 zevî, 1,762 berhevkar, 472 cotkar, 379 saziyên giştî an karsaziyên dewletî û 2,047 karmendan girt. Tevgera sîstematîk a karkeran û xetera karê bi zorê tevî nexşerêyek neteweyî dom kir. Serjimêriya 2022-an 176,320 karkerên di temenê karê de qeyd kir ku cihê karê wan ê sereke li derveyî welat bû; 166,277 ji wan li Tirkiyeyê û 6,030 li Komara Federatîf a Rûsyayê bûn. Jimareke cuda ya navxweyî ya neteweyî 122,829 bû. Qanûna Karê welatiyên ku li derveyî welat dixebitin wekî karker hesibîne û ji bo karkerên biyanî kotaya Kabîneyê dihewîne, lê rêzeyên niha yên pêbawer ên herikîna koçberiyê û jimara wan nayên piştrastkirin. Konsepta Pêşxistina Bazara Karê heta 2030-an di 5 Îlona 2025-an de hat pejirandin. Armancên ragihandî karê baştir, nêzîkkirina standardên navneteweyî yên karê, berfirehkirina xizmetên dîjîtal, baştirkirina raporkirina bazara karê û xurtkirina hevkariya ILO dihewînin. Tê hêvîkirin ku bicîhanîn di 2026-an de bi riya Dergeha Karê ya Nifûsê û xizmetên karê yên herêmî were kirin. Van pêşketinan bandorên pratîk ên nefermîbûn, kêmbûna daneyan, astengên tevgera herêmî an cûdahiya di navbera rêzikên qanûnî û şertên cihê karê de ranakin.
Bazara karê li Tirkmenîstanê
zähmet bazary ya Tirkmenîstanê, an bazara karê, bi fermî bi rêya xizmetên karê yên dewletê, rayedarên herêmî û rêyên perwerde-karê tê birêvebirin, lê gihîştina pratîk li gorî sektar û herêmê diguhere. Çandinî û xizmet di karê de serdest in: di 2023-an de çandinî nêzîkî 42.5 ji sedî û xizmet 39.5 ji sedî bûn; pîşesazî bê avahî 12.3 ji sedî bû. Karê nefermî, sînorkirinên tomarkirina rûniştinê, kêmasiya jêhatîbûnê û daneyên giştî yên sînordar bandorê li dîtina kar û veguhastina di nav fersendan de dikin.
Şîret
Dema ku mûçeya bicîhanbar, demjimêr û betlane pêwîst in, karê fermî û belgekirî wek destpêkeke ewletir bibîne. Li şûna navdariya sektorekê, navnîşana dergehê an sozeke nefermî, karê vala, cih, şertên jêhatîbûnê û peymana nivîskî ya rastîn bide berhevkirin. Sînorkirinên qeydkirina herêmî, daneyên mûçeyê yên netemam û cudahiya di navbera standarda qanûnî û pratîka cihê karê de berî qebûlkirina karê kontrol dixwazin.