انتخابات در ترکمنستان

مجلس ترکمنستان، پارلمان این کشور، انتخابات را فرا می‌خواند و کمیسیون مرکزی برگزاری انتخابات و همه‌پرسی، سازمان‌دهی آن‌ها را برای دوره‌ای پنج‌ساله هماهنگ می‌کند. کمیسیون‌های منطقه‌ای، ناحیه‌ای و شهری در سطوح پایین‌تر فعالیت می‌کنند و پس از آن‌ها کمیسیون‌های محلی گنگش و حوزه‌های رأی‌گیری قرار دارند. مقامات محلی اطلاعات رأی‌دهندگان را فراهم می‌کنند. در وضعیت اضطراری یا جنگ انتخابات برگزار نمی‌شود. رأی‌گیری معمولاً از ساعت ۰۷:۰۰ تا ۱۹:۰۰ انجام می‌شود و مجلس باید حداکثر سه ماه پیش از پایان دوره مربوط، انتخابات را فراخواند. تا ۱۳ سپتامبر ۲۰۲۶، انتخابات عادی بعدی ریاست‌جمهوری و مجلس رسماً فراخوانده نشده بود؛ زمان‌بندی قانونیِ راهنما حدود ۲۰۲۹ برای ریاست‌جمهوری و حدود ۲۰۲۸ برای مجلس است، مگر آنکه انتخابات زودتری برگزار شود. شهروندان ۱۸ساله و بالاتر می‌توانند رأی دهند. فردی که دادگاه او را فاقد اهلیت قانونی اعلام کرده یا در بازداشت است مستثناست؛ الزام قانونی عمومی برای رأی‌دادن تعیین نشده است. رأی‌دهندگان معمولاً با گذرنامه یا مدرک هویتی خود را معرفی می‌کنند. از ۲۲ نوامبر ۲۰۲۵، ثبت واحد دولتی رأی‌دهندگان سامانه دیجیتال متمرکزی فراهم کرده است، اما فهرست‌های حوزه‌های رأی‌گیری همچنان از اطلاعات مقامات محلی، واحدهای نظامی، مؤسسات، بازداشتگاه‌ها و نمایندگی‌های دیپلماتیک استفاده می‌کنند. فهرست‌ها باید دست‌کم ۱۵ روز پیش از رأی‌گیری برای بررسی در دسترس باشند. کسی که نامش در فهرست نیست می‌تواند با گذرنامه یا مدرک هویتی درخواست افزودن نام کند و شکایت درباره فهرست را تا دو روز یا بلافاصله پیش از روز انتخابات یا در همان روز ارائه دهد. رأی‌دادن شخصی است و رأی نیابتی مجاز نیست. برای هر انتخابات برگه جداگانه‌ای استفاده می‌شود. برگه در صورت استفاده از فرم نادرست، وجود بیش از یک علامت، نداشتن علامت، افزودن نام یا علامت‌زدن نامزدی که کناره‌گیری کرده باطل است. برگه آسیب‌دیده را طبق روند مربوط می‌توان تعویض کرد. انتخابات ریاست‌جمهوری مستقیم است و نامزد باید شهروند ترکمنستان، متولد ترکمنستان، دست‌کم ۴۰ساله، قادر به استفاده از زبان دولتی و دست‌کم ۱۵ سال به‌طور پیوسته ساکن یا شاغل در ترکمنستان باشد. دوره ریاست‌جمهوری هفت سال است. مجلس ۱۲۵ کرسی دارد که مستقیماً از ۱۲۵ حوزه انتخاب می‌شوند و معمولاً دوره آن پنج سال است. نامزد مجلس باید دست‌کم ۲۵ساله باشد و دست‌کم ۱۰ سال اقامت دائم در ترکمنستان داشته باشد. نامزدی که بیش از نیمی از آرای داده‌شده را بگیرد انتخاب می‌شود. اگر در رقابتی با دست‌کم سه نامزد هیچ‌کس به این حد نرسد، باید ظرف دو هفته دور دوم میان دو نامزد پیشتاز برگزار شود؛ در دور دوم اکثریت نسبی تعیین‌کننده است. رأی‌دهندگان محلی اعضای نهادهای خلق مسلحتیِ منطقه‌ای، ناحیه‌ای و شهری و گنگش‌ها را مستقیم انتخاب می‌کنند. خلق مسلحتی ملی از ژانویه ۲۰۲۳ عالی‌ترین نهاد نمایندگی بوده است، اما نهادی با ترکیب مختلط است و مجلس ملی‌ای نیست که اعضایش به‌طور منظم مستقیماً انتخاب شوند. احزاب باید پیش از فراخوان انتخابات ثبت شده باشند. گروه‌های شهروندی می‌توانند نامزد معرفی کنند؛ برای گروه نامزدکننده مجلس دست‌کم ۲۰۰ رأی‌دهنده واجد شرایط، برای گروه نامزدکننده خلق مسلحتی ناحیه‌ای یا شهری ۱۰۰ نفر و برای گروه گنگش ۵۰ نفر لازم است. هر گروه می‌تواند در هر حوزه یک نامزد معرفی کند. نامزدی معمولاً ۶۰ تا ۳۰ روز پیش از رأی‌گیری و ثبت نامزدها ۵۰ تا ۲۵ روز پیش از رأی‌گیری انجام می‌شود. نامزدهای ریاست‌جمهوری در کنگره‌های حزبی معرفی می‌شوند؛ نامزدهای مجلس از طریق نهادهای مرکزی، منطقه‌ای، ناحیه‌ای یا شهری حزب معرفی می‌شوند. تبلیغات پس از ثبت نامزد آغاز می‌شود و یک روز پیش از رأی‌گیری پایان می‌یابد. نامزدهای ثبت‌شده از حقوق قانونی برابر برای تبلیغات برخوردارند، از جمله زمان رایگان تلویزیونی بین ساعت ۱۹:۰۰ و ۲۳:۰۰، که دست‌کم یک ساعت آن هر روز به‌طور برابر توزیع می‌شود، و فضای برابر در رسانه‌های چاپی. در عمل، سازمان امنیت و همکاری اروپا از نبود گزینه‌های سیاسی واقعی، رسانه‌های تحت کنترل دولت، محدودیت شدید اطلاعات و اینترنت، محدودیت حقوق نامزدها و استقلال ناکافی اداره انتخابات گزارش داده است. رأی‌دهندگانی که نمی‌توانند حاضر شوند، حداکثر از ۱۰ روز پیش از روز انتخابات می‌توانند رأی زودهنگام بدهند. رأی‌دهنده ثبت‌شده‌ای که به‌دلیل سلامت، معلولیت یا مانع موجه دیگری نمی‌تواند به حوزه رأی‌گیری برود، می‌تواند رأی‌گیری خارج از حوزه را درخواست کند؛ درخواست معمولاً باید کتبی یا شفاهی دست‌کم شش ساعت پیش از پایان رأی‌گیری باشد. صندوق سیار باید دست‌کم به‌وسیله دو عضو کمیسیون اداره شود. رأی‌گیری در خارج از کشور در نمایندگی‌های دیپلماتیک و هرجا ترتیبات مربوط فراهم باشد انجام می‌شود. ناظران ملی، نمایندگان نامزدها و رسانه‌ها می‌توانند فهرست رأی‌دهندگان، صندوق‌ها، رأی‌گیری زودهنگام و سیار، تحویل برگه، شمارش و صورت‌جلسه‌ها را مشاهده کنند، اما حق مداخله، پرکردن برگه، تبلیغات یا مشارکت در شمارش را ندارند. ناظران بین‌المللی به دعوت رئیس‌جمهور یا کمیسیون مرکزی و تأیید اعتبار از سوی آن کمیسیون نیاز دارند و هزینه‌های خود را می‌پردازند. کمیسیون‌های حوزه تنها پس از پایان رأی‌گیری صندوق‌ها را باز می‌کنند. آن‌ها برگه‌های استفاده‌نشده، استفاده‌شده، باطل و لغوشده و آرای هر نامزد را می‌شمارند، ارقام را در صورت‌جلسه ثبت می‌کنند، آن را با صدای بلند می‌خوانند و بی‌درنگ برای کمیسیون بالاتر می‌فرستند. نسخه‌ای باید در حوزه رأی‌گیری نصب شود و نسخه‌های تأییدشده در اختیار نامزدها، نمایندگان و ناظران قرار می‌گیرد. کمیسیون صلاحیت‌دار یا کمیسیون مرکزی نتایج نهایی را منتشر می‌کند و اعتبارنامه نمایندگان مجلس در نخستین نشست به رسمیت شناخته می‌شود. رأی‌دهندگان، نامزدها، نمایندگان آن‌ها، ناظران، رسانه‌ها و کمیسیون‌های انتخاباتی می‌توانند اقدامات انتخاباتی را به چالش بکشند. شکایت‌ها معمولاً ابتدا به کمیسیون انتخاباتی بالاتر و سپس به دادگاه می‌روند. تصمیم‌ها یا اقدامات کمیسیون مرکزی در دیوان عالی پیگیری می‌شوند. تصمیم‌های ثبت نامزد را می‌توان ظرف سه روز در دادگاه به چالش کشید و نتایج انتخابات را ظرف سه روز پس از تصمیم اولیه کمیسیون بالاتر. دادگاه‌ها عموماً ظرف سه روز تصمیم می‌گیرند؛ شکایت‌های روز پیش از انتخابات یا روز انتخابات فوراً رسیدگی می‌شوند و اگر بررسی بیشتر لازم باشد، رسیدگی تا پنج روز طول می‌کشد. برای رأی‌دهندگان هزینه انتخاباتی مستندی وجود ندارد؛ چاپ برگه و اداره انتخابات از بودجه دولتی تأمین می‌شود. آخرین انتخابات ملیِ کامل در ۲۶ مارس ۲۰۲۳ برای مجلس و مناصب محلی برگزار شد. میزان مشارکت رسمی ۹۱٫۱۲٪ بود و ۲۵۸ نامزد برای ۱۲۵ کرسی مجلس رقابت کردند. توزیع اعلام‌شده کرسی‌ها ۶۵ برای حزب دموکرات ترکمنستان، ۲۴ برای حزب کشاورزی، ۱۸ برای حزب صنعت‌گران و کارآفرینان و ۱۸ برای گروه‌های شهروندی بود. در ۲۹ مارس ۲۰۲۶، انتخابات میان‌دوره‌ای و محلی به انتخاب ۱۴۰ نفر از ۲۸۵ عضو جدید خلق مسلحتی ناحیه‌ای، پنج کرسی جایگزین از ۹ کرسی مجلس، سه کرسی از ۹ کرسی خلق مسلحتی منطقه‌ای یا عشق‌آباد، ۱۲ کرسی از ۲۵ کرسی خلق مسلحتی ناحیه‌ای یا شهری و ۲۰۳ کرسی از ۴۲۶ کرسی گنگش انجامید. مشارکت رسمی در انتخابات جدید خلق مسلحتی ناحیه‌ای به ۹۱٫۱۴٪ و در انتخابات جایگزین مجلس به ۹۲٫۲۶٪ رسید.