فرهنگ در ترکمنستان

زندگی فرهنگی در ترکمنستان با گذر از مرحله‌های گوناگون زندگی تغییر می‌کند. ثبت تولد، آموزش اجباری، ورود به کار، ازدواج، پدر و مادر شدن، بازنشستگی و دسترسی به مراقبت یا خدمات اجتماعی، گذارهای مهم زندگی‌اند. روابط خانوادگی و انتظارهای جامعه بر تجربهٔ این گذارها اثر می‌گذارند؛ درحالی‌که وضعیت قانونی، سن، معلولیت و کار نیز بر حقوق و خدمات در دسترس اثر دارند. تاریخ این کشور از سکونتگاه‌های پیشاتاریخی و جامعه‌های واحه‌نشین تا جامعه‌های کوچ‌رو، امپراتوری‌ها و دگرگونی‌های سیاسی نوین امتداد دارد. نیسا، مرو باستان، کُنه‌اورگنج و گوک‌دپه شواهدی از تجارت، آبیاری، دین، معماری و قدرت سیاسی را حفظ کرده‌اند. بازمانده‌های باستان‌شناختی، موزه‌ها، منطقه‌های تاریخی‌فرهنگی، منابع نوشتاری و روایت‌های شفاهی در چگونگی مطالعه و نمایش این گذشته سهم دارند. حافظهٔ رسمی ملی بر تفسیر عمومی اثر زیادی می‌گذارد. هنر که در زبان محلی «سونگات» خوانده می‌شود، هنرهای تجسمی، موسیقی، ادبیات، فیلم، تئاتر، رقص، معماری، طراحی و شکل‌های دیجیتال را دربرمی‌گیرد. نهادهای فرهنگی دولتی بخش بزرگی از زیرساخت رسمی آموزش، نمایشگاه، اجرا، نگهداری و انتشار را فراهم می‌کنند. آموزش استاد و شاگرد و فعالیت غیرحرفه‌ای نیز همچنان اهمیت دارند. عشق‌آباد و شهر آرکاداغ بیشترین تمرکز نهادها را دارند؛ درحالی‌که تئاترها، موزه‌ها و خانه‌های فرهنگی منطقه‌ای به جامعه‌های ولایت و اترپ خدمت می‌کنند. ترکمنستان کشوری سکولار است. اسلام، بیشتر از شاخهٔ سنی، دین اکثریت است و در کنار آن جامعه‌های ارتدوکس روسی، حواری ارمنی، شیعه، بهایی، کاتولیک، پروتستان، شاهدان یهوه، ISKCON و یهودی نیز حضور دارند. سازمان‌های دینی پس از ثبت می‌توانند قانوناً فعالیت کنند؛ اما عبادت، آموزش دینی، ادبیات دینی و ارتباط‌های خارجی تابع رویه‌ها و نظارت دولتی‌اند. تعطیلات اسلامی و حج در چارچوب‌های زیر کنترل دولت به رسمیت شناخته می‌شوند. زبان ترکمنی برای آموزش، ادارهٔ عمومی و مشارکت رسمی به‌کار می‌رود. روسی و زبان‌های دیگر همچنان در خانه‌ها، رسانه‌ها، فرهنگ و زندگی اجتماعی استفاده می‌شوند. الفبای لاتینِ اصلاح‌شده معیار کنونی است؛ درحالی‌که خط سیریلیک در مطالب قدیمی‌تر اهمیت دارد و خط عربی دارای اهمیت تاریخی و فرهنگی است. رسم‌ها از راه خانواده‌ها، جامعه‌ها، شاگردپروری و نهادهای فرهنگی منتقل می‌شوند. این رسم‌ها جشن‌های نوروز، عروسی‌ها، آیین‌های خانوادگی، قالی‌ها، سوزن‌دوزی، لباس ملی، موسیقی دوتار، داستان‌گویی حماسی، پرورش اسب و سگ، زیورآلات و صنایع دستی منطقه‌ای را دربرمی‌گیرند. جشن نوروز (Nowruz Bayramy) در ۲۱ و ۲۲ مارس برگزار می‌شود و روز قالی ترکمن در آخرین یکشنبهٔ ماه مه است. جشنواره‌ها، موزه‌ها، مسابقه‌ها، مدرسه‌ها و تولید معاصر این شیوه‌ها را زنده نگه می‌دارند و هم‌زمان امکان تغییرشان را فراهم می‌کنند. زندگی مشترک به خودگردانی محلی و قواعد فضای عمومی نیز وابسته است. شورای محلی (Gengesh) اموری مانند خدمات عمومی، نظم عمومی، پشتیبانی اجتماعی و درخواست‌های محلی را هماهنگ می‌کند؛ اما جای دادگاه‌ها یا مقام‌های دیگر را نمی‌گیرد. انجمن‌های عمومی و سازمان‌های دینی معمولاً باید ثبت شوند و رویدادهای عمومی تابع قواعد اطلاع‌رسانی، مکان و رفتارند. دسترسی به اینترنت و ارتباط آنلاین تابع کنترل‌های قانونی و محدودیت‌های گزارش‌شده است؛ این محدودیت‌ها شفافیت تعامل مدنی دیجیتال را کاهش می‌دهند.