Таҳсили мактабӣ одатан аз синфи 1 то синфи 11 давом мекунад. Таҳсилоти ибтидоӣ синфҳои 1–4, таҳсилоти асосӣ синфҳои 5–9-ро дар бар мегирад ва нӯҳ соли таҳсилоти асосӣ ҳатмӣ аст. Пас аз синфи 9 хонандагон метавонанд таҳсилро дар зинаи миёнаи умумӣ идома диҳанд ё ба таҳсилоти касбӣ дохил шаванд. Шогирдӣ одатан омӯзиши амалиро дар ҷойи кор бо таҳсилоти касбии расмӣ, ғайрирасмӣ ё ғайринизомӣ муттаҳид мекунад. Он метавонад бо истилоҳи ученичество тавсиф шавад, аммо дар Тоҷикистон модели умумидавлатии шогирдӣ, ки ба низоми дуалии таҳсилоти Олмон монанд бошад, ҳуҷҷатгузорӣ нашудааст. Муассиса, шартнома ва роҳи арзёбӣ ба сифат, ҳимоя ва эътирофи омӯзиш таъсир мерасонанд. Омӯзиши забон забони тоҷикиву русӣ, англисӣ ва забонҳои дигарро тавассути мактабҳо, донишгоҳҳо, муассисаҳои касбӣ, омӯзиши калонсолон, марказҳои хусусӣ, омӯзгорони инфиродӣ ва худомӯзӣ дар бар мегирад. Забони тоҷикӣ забони давлатӣ буда, барои муоширати расмӣ ва ҳуқуқӣ нақши марказӣ дорад. Забони русӣ барои муоширати байниэтникӣ, таҳсил ва муҳоҷирати меҳнатӣ ҳамоно муфид аст, дар ҳоле ки забони англисӣ бештар барои истифодаи байналмилалӣ, академӣ ва касбӣ ба кор меравад. Таҳсилоти олӣ дар донишгоҳҳо, академияҳо, донишкадаҳо ва муассисаҳои дигари аккредитатсияшуда пешниҳод мешавад. Барномаҳои бакалавр, мутахассис, магистр ва доктори илм дар соҳаҳое чун муҳандисӣ, иқтисод, маориф, ҳуқуқ, тиб ва санъат дастрасанд. Қабул одатан тавассути ИМД, имтиҳони миллии дохилшавӣ, сурат мегирад ва ҷойҳо метавонанд аз буҷети давлатӣ маблағгузорӣ шаванд ё пулакӣ бошанд. Такмили малака курсҳои ташкилёфта ва омӯзиши мустақилро дар бар мегирад, ки малакаҳоро нав мекунанд, амиқ мегардонанд ё васеъ мекунанд ё барои иваз кардани касб кумак мерасонанд. Муассисаҳо курсҳои кӯтоҳмуддат, омӯзиши модулӣ, омӯзиш дар асоси корфармо, бозомӯзӣ, баланд бардоштани тахассус, шогирдӣ ва омӯзиши фосилавиро пешниҳод мекунанд. Шаҳодатномаҳо, пардохтҳо, дастрасии курсҳо ва имкони маблағгузорӣ аз муассиса, касб ва минтақа вобастаанд.
Таҳсил ва омӯзиш дар Тоҷикистон
Омӯзиш дар Тоҷикистон таҳсили мактабӣ, шогирдӣ, омӯзиши забон, таҳсилоти олӣ ва такмили малакаҳоро дар бар мегирад. Ин роҳҳо аз рӯи синну сол, муассисаи пешниҳодкунанда, шакли омӯзиш, арзёбӣ ва тахассусе, ки метавонанд ба он расонанд, фарқ мекунанд. Дастрасӣ ва хароҷот аз муассиса, минтақа, барнома ва тартиби маблағгузорӣ вобастаанд.
Tip
Роҳи омӯзишро дар Тоҷикистон мувофиқи натиҷаи дилхоҳ интихоб кунед: идомаи таҳсил дар мактаб, таҷрибаи касбӣ, истифодаи забон, гирифтани дараҷаи илмӣ ё нав кардани малакаҳои корӣ. Пеш аз номнавис шудан муассисаҳоро муқоиса кунед, зеро пардохтҳо, арзёбӣ, шаҳодатномаҳо, сифат ва маблағгузорӣ метавонанд хеле фарқ кунанд. Шартномаи хаттии шогирдӣ, раванди тасдиқшудаи қабули таҳсилоти олӣ ва натиҷаи возеҳи курсро ҳадди ақали санҷиш ҳисоб кунед.