Дӯстии шахсӣ дар Тоҷикистон асосан ғайрирасмӣ аст. Маҳалла сохтори ҷомеаи маҳаллӣ мебошад, ки метавонад одамонро тавассути фаъолияти муштарак ба ҳам пайвандад; ҷамоат бошад, сатҳи маъмурии маҳаллӣ аст. Ҳеҷ кадом дӯстии шахсиро сабт ё ҳал намекунад. Одамон инчунин метавонанд тавассути донишгоҳҳо, омӯзиши касбӣ, таҳсилоти иловагии давлатӣ, ташкилотҳои ғайридавлатӣ, лоиҳаҳои UNICEF ва барномаҳои ҷавонон шинос шаванд. Дар Тоҷикистон ҷавонон умуман шахсони аз 14 то 30-сола шумурда мешаванд. Марказҳои ҷавонон ва иттиҳодияҳои ҷавонони сабтиномшуда метавонанд фаъолияти ташкилшуда пешниҳод кунанд, аммо пайвастан ба иттиҳодия ё тарк кардани он ихтиёрӣ аст ва ин созмонҳо ҷойгузини дӯстии шахсӣ нестанд. Дӯстиро бо мулоқот, зангҳои телефонӣ, паёмнависӣ ва шабакаҳои иҷтимоӣ нигоҳ медоранд. Масофа метавонад тамоси мунтазамро душвор кунад, махсусан дар хонаводаҳои муҳоҷир. Дар пурсиши IOM аз 712 муҳоҷир, 29% гузориш доданд, ки ҳар рӯз ё тақрибан ҳар рӯз бо оила ё дӯстон тамос мегиранд; 44% ҳафтае аз як то се бор, 18% моҳе аз як то се бор ва 3% гуфтанд, ки тамос надоранд. Дар он намуна истифодаи телефон ба 98% расид, дар ҳоле ки 10% аз шабакаҳои иҷтимоӣ истифода мекарданд; ин рақамҳо танҳо ҳамон намуна, на тамоми кишварро, тавсиф мекунанд. Дастрасӣ ба шабакаҳои ҳамсолон вобаста ба синну сол, ҷинс, маҳалли шаҳрӣ ё деҳотӣ ва иштирок дар таҳсил ё кор фарқ карда метавонад. UNICEF гузориш додааст, ки меъёрҳои иҷтимоӣ метавонанд баъзе наврасонро дар хона нигоҳ доранд, иштироки кӯдакони 10–14-сола дар маҷлисҳои маҳалла кам аст ва ҷавонон ё кӯдакон аз роҳбарони ҷамоат кам барои масъалаҳои худ ёрӣ мегиранд. Духтарон, наврасони деҳотӣ ва ҷавонони берун аз таҳсил ё шуғл метавонанд дар дастрасӣ ба фаъолияти мувофиқ барои ҷавонон бо монеаҳои иловагӣ рӯ ба рӯ шаванд. Ин натиҷаҳо манъи умумии дӯстӣ ё муоширати иҷтимоиро нишон намедиҳанд. Дӯстон метавонанд аввалин дастгирии эҳсосиро расонанд, аммо изтироби ҷиддӣ метавонад ба кумаки калонсолони боэътимод, омӯзгор, мушовири мактаб, мураббии варзиш ё хадамоти тандурустӣ ва солимии равонии мувофиқ барои ҷавонон ниёз дошта бошад. Дар бисёр ҷойҳо ин хизматрасониҳо маҳдуданд ва доғгузорӣ метавонад дастрасиро, бахусус барои духтарон, душвор кунад. Дар ҳолати таҳқир ё озори интернетӣ паёмҳо ё дигар далелҳоро нигоҳ доред, ҳисобро маҳкам ё маҳдуд кунед, рафторро гузориш диҳед ва шахси калонсол ё мактабро ҷалб намоед. Агар хатари фаврӣ бошад, ба полис ё хадамоти таъҷилӣ муроҷиат кунед. Тоҷикистон идораи миёнаравии махсуси дӯстӣ надорад. Дӯстии шахсӣ ӯҳдадории иҷроишаванда барои ҷавоб додан, вохӯрдан ё идома додани муоширатро ба вуҷуд намеорад. Махфияти мукотиба, алоқа ва ҳаёти хусусӣ ҳифз мешавад; ҷамъоварӣ, истифода ё паҳн кардани маълумоти шахсӣ бе розигӣ метавонад ин ҳимояро вайрон кунад. Шахсони то 18-сола аз ҳимояи махсуси давлатӣ бархӯрдоранд. Дӯстӣ метавонад бо сабаби масофа, қатъи ихтиёрии робита, маҳкамкунӣ, маҳдудкунӣ ё мувофиқаи тарафайн бе тартиби расмӣ, ҳаққи бекоркунӣ ё муҳлати огоҳии муқарраршуда анҷом ёбад. Хароҷоти телефон, интернет, нақлиёт ва вохӯрӣ метавонад ба муошират таъсир расонад; фаъолияти ташкилшудаи ҷавонон бошад, метавонад ройгон ё вобаста ба барнома бошад. Қоидаҳои сабтином, ҳуҷҷатҳо, боҷи давлатӣ ва муҳлати тақрибан якмоҳаи баррасии аризаи пурраи иттиҳодияи ҷамъиятии сабтиномшуда ба ташкилоти расмӣ дахл доранд, на ба дӯстии шахсӣ.
Дӯстӣ дар Тоҷикистон
Дӯстӣ дар Тоҷикистон муносибати шахсӣ, ғайриошиқона ва ихтиёрӣ аст, ки бо тамос ва дастгирии мутақобила нигоҳ дошта мешавад. Он сабти расмӣ, мақоми давлатӣ ё ҳуқуқи кафолатнок ба идомаи муошират надорад. Одамон маъмулан дар мактаб, кор, таҳсил, фаъолияти маҳалла, варзиш, гурӯҳҳои фарҳангӣ, марказҳои ҷавонон, ихтиёрӣ ва муоширати онлайн дӯст пайдо мекунанд.
Tip
Дӯстии шахсиро дар Тоҷикистон муносибати ихтиёрие ҳисоб кунед, ки тавассути тамоси такрорӣ ташаккул меёбад, на хизмате, ки сабт ё маҷбуран иҷро кардан мумкин аст. Роҳҳои мувофиқи дастрасии худ, аз ҷумла мактаб, кор, фаъолияти ҷомеа, барномаҳои ҷавонон ё паёмнависиро интихоб кунед ва дар бораи махфият ва ҳудудҳои муошират аз аввал мувофиқа намоед. Вақте ихтилоф, таҳқир ё изтироби ҷиддӣ аз ҳудуди кумаки бехатари дӯстӣ берун меравад, ба калонсолони боэътимод, мактаб ё хадамоти тандурустӣ муроҷиат кунед.