Suriye pergalên fermî yên giştî, xizmetên belediye û alternatîfên mirovî yan komî esto, labelê pêşkêşkerdişê wan perçe-perçe yo. Xizmetên av, paqijî û tenduristî (WASH) eşkenê torê borî, bîrên kûr, stasyonên avê, depoyan, stasyonên pompajê, wesayîtên avê, depoya malbatî yan aviya şişeyî bikar bînin. Pêşkêşkerdişê avê nêzîkê 40% kêmtir o ji berî şer. Zêdeyê nîmeyê ava dayîşkerde bi ewlehî nêparzîyena, avê bêdahatî neteweyî nêzîkê 44% o û hin herêman digihe 80%; nêzîkê 70% ava kanalîzasyonî nêparzîyena. Şam normalî rojê nêzîkê 6–8 saetan av gênê. Avê kaniya Fîje nêzîkê 2 metre kubê her sanîye yo, nêzîkê 12% asta tarîxî. Hişkbîyayîş zî 552 bîr û 27 kaniyên avê yên herêmên raporkerde hişk kerd. Kêmasiya elektrîkî rasterast pompaj, sarkerdiş, ronayîş, germkerdiş û peywendiyan tesîr keno. Hin herêman elektrîk eşkena rojê tenê 2–4 saetan bo; di wextê qutbîyayîşan de pergalên avê eşkenê bi nêzîkê 22% kapasîteya hilberînayîşî kar bikerê. Ji ber vê yekê malbat û pêşkêşkerên xizmetan eşkenê tank, wesayîtê taybet yê avê, klorîn, hîpoklorîta sodyûm, stasyonên osmozê paşve yan generatorên rojê û awarte bikar bînin. Tarîfên pergalî kehn ê, guhertina tarîfê elektrîkî mesrefê pompajî tesîr kena û bihayê malbatî yê neteweyî yê bawerkerde nêpeyda yo. Projeyên av û elektrîkî yên bi pereyê giştî û navneteweyî di 2025–2026 de divê dom bikerê, labelê gihîştin herêmî yo. Rê, pergalên kanalîzasyonî û berhevkerdişê çopî bi taybetî taxa nêfermî, kamp, cihê penaberîya hevpar û herêmên vegerîyayîşî de bêbawer ê. Yekîneyên îdarî yên belediyeyî, saziyên herêmî, Wezaretê Rêveberiya Herêmî û Hawirdor, Wezaretê Enerjî, Sazûmana Avê ya Suriye û Sazûmana Giştî ya Veguhestin û Parvekerdişê Elektrîkî berpirsiyarîyên cîya parve kenê. UN-Habitat, UNDP, UNICEF û rêxistinên din gelek caran tamîr yan pêşkêşkerdişê derbasbîyayîşî piştgirî kenê. Qanûna 50/2002 parastina hawirdor, teftîş, nirxandina bandora hawirdorî û berpirsiyarî rêz keno, labelê mafê neteweyî yê bawerkerde yê hawirdora yeksan nêvirazeno. Xeterên qirêjiya hewayî ji toz, şewitandina çopî, karê mazot û generatoran û binyadê xirab ra derdikevin. Qanûna 50 û Biryar 67 sînorên weşanê, çavdêriya hawirdorî, teftîş û cezayan diyar kenê, labelê stasyonên çavdêriya neteweyî yên nuha, rêzên daneyên giştî û rêyên şikayetê yên bawerkerde li gorî delîlê peyda nêame tesdîqkerdiş. Parastina zîzê zî qanûnî sînorên herî bilind, rêzikên kêmkerdiş û cezayan gêreno, lê daneyên pîvayîş û pêkanîşê herêmî kêm ê. Cayanê giştî, baxçe û park zafane bajaranê bandordayî yê şer xirab bîyê. Projeyên Heleb, Hims û Deyrizor şêwirîya komî, gihîştina ewle, ronayîş, kevirkerdiş û karên kêmkerdişê astengan bikar anê. Beşdarî eşkena belediye, encumenên herêmî, komîteyên tax yan gund, rêxistinên civakî û nûnerên komî gêreno. Beşdarî zafane bi projeyeke taybet a vegerandina cihê giştî girêdayeya, ne platformeke garantîkerde ya welat-giştî. Jin, zarok, ciwan, pîr, koçberên hundurî û kesên bi seqetî eşkenê di şêwirîyan de bêne tevlîkerdiş, labelê gihîştina rastî goreyê ca cîya yo. Teqemeniyên xeter, tewr cîhazên teqnebîyayî, mayîn, bombeyên perçeyî û cîhazên teqemeniyê yên sazkirî, herêmên bajaran, gundan, çandiniyê û ciyayî tesîr kenê. Navenda Neteweyî ya Karê Mayînî, UNMAS, rêxistinên mirovî û saziyên herêmî eger gihîştin mumkin o perwerdeya rîskî, lêkolîn, paqijkerdiş û alîkarîya mexdûran pêşkêş kenê. Ji 8ê Kanûna 2024 heta 31ê Kanûna 2025, zêdeyê 920 bûyeran 607 mirin û 1,070 birîndar virazî, goreyê lêkolîna dayî. Deyrizor, Heleb û Idlib di herêmên herî bandordayî de bîyê. Merdim divê ca yên gumanbar dûr bikevin û hişyariyên herêmî bişopînin; niştecihan mesul nîyê erdê qirêj pak bikerê. Vegerandina welat ji alîkarîya awarte ra ber bi vegerandina destpêkî, domdarî û nûavakerdinê şino, labelê pêşketin ne yeksan a. Çarçoveya vegerandina 2026 entegrasyonê di komên mêvanî û herêmên vegerîyayîşî de gêrena; UN-Habitat profîlên bajaran, planên vegerandinê û projeyên bingehê ca rapor keno. Vegerandina ewle û domdar xizmetên av, elektrîk, kanalîzasyon, rê, çop, cayanê giştî û paqijkerdişê teqemeniyên xeter dixwazo. Mesrefê nûavakerdinê zêdeyê USD 200 mîlyar texmîn beno; ji ber vê yekê kêmasiya pere û girêdayeyîya projeyan tesîrê kalîte û demê başbîyayîşê herêmî dom bikerê.
Hawirdor Suriye de
Hawirdora rojane ya Suriye bi gihîştina av, elektrîk, kanalîzasyon, rê, berhevkerdişê çop, cayanê giştî, kalîteya hewa û ewlehî tê şekildayîş. Xizmet goreyê wilayet, tax, dahat, şertên ewlehî û kontrola herêmî zaf cîya yî. Zirara şerî, teqemeniyên xeter, hişkbîyayîş û elektrîka bêbawer xizmetên bingeyîn qels kenê; saziyên herêmî û projeyên alîkarî tamîr û alternatîfan bi rêzeke cîya pêşkêş kenê.
Tip
Hawirdora Suriye wek biryareke xizmet û ewlehî ya herêmî biceribîne, ne rewşeke neteweyî ya yekserî. Ji bo mal, veger yan rêya rojane, av, elektrîk, kanalîzasyon, berhevkerdişê çop, gihîştina rê û rîska teqemeniyên xeter li taxê tam tesdîq bike. Alternatîfên av û elektrîkî biparêze û eger xizmetên bingeyîn yan paqijkerdiş nêtesdîq bîyo veger yan bikaranîşê erdî dereng bike.