Ziwanî Suriye de

Erebî ziwanê fermî yê dewleta Suriye yo. Erebîya Standart a Modern nivîsên fermî, rêveberî û perwerde de şuxulîyena; Erebîya Suriye yan Şamî zafane qiseykerdiş, xizmet, tax û peywendiya rojane de şuxulîyena. Erebî bi alfabayê rast-ra-çep nivîsîyena. Kurdî, bi taybetî Kurmancî, bakur û bakurê rojhilatî de zaf şuxulîyeno û bi alfabayê Latinî, Hawar yan Erebîya adaptbîyayîşî nivîsîyeno. Armenî, Armenîya Rojavayî, Tirkî, Çerkezî, Aramîya Rojavayî û Suryanî zafane rewşên kêmanî, mîrasî yan dînî de est ê. Îngilîzî û Fransizî ziwanên biyanî yên bingeyîn ê kurikuluma neteweyî yî û ji bo xwendina bilind û karê navneteweyî zî muhîm ê. Mektebên giştî formê sereke yê perwerdeya ziwanî ya neteweyî pêşkêş kenê û normalî xercê qeydkirina salane nêgirenê, herçiqas kart yan morîyê mektebî xercên biçûk zêde bikerê. Kursên taybet û zanîngehan goreyê pêşkêşkerî xerc gurenê. Wezaretê Perwerde û daîreyên perwerdeyî yên wilayetî gihîştina mekteban û pêkanîna herêmî rêveberî kenê. Kalendara û çarçoveya neteweyî ya yekgirtî ya 2025 de dest pê kerde bi cîyakerdişên hînê estbîyayîş, kapasîteya mamostayan û domandina kurikulumî ya Suriye yewca de est ê. Fermana No. 13/2026 Kurdî wek ziwanê neteweyî nas keno û nasnameya kulturî û ziwanî ya Kurdî parastin keno. Ji sala xwendişî ya 2026–27 ra, mektebên dewletî yan taybet eger cemaeta Kurdî-ziwanî zaf bo, eşkenê Kurdî wek ders yan çalakîya kulturî û perwerdeyî pêşkêş bikerê. Plan du ders her hefte ya hemû sinifan o; nota hejmara giştî de hesab bena, labelê serketiş yan nêserketiş nêdiyar kena. Pêkanîş goreyê ihtîyacê herêmî, kapasîteya mektebî, kurikulum û mamosteyên ku imtîhanê nivîskî û devkî ra derbas bîyê û perwerde dîyê, beno. Zarok û ciwanên ku mekteb wenda kerdê eşkenê mekteba fermî, Kurikuluma B, Materyalê Xwendişê Pêşwazî (ELM) yan navendên xwendiş bikar bînin. Kurikuluma B bernameya bilezkerde û akkredîtayî ya ji bo temenê 8 heta 15 o; zafane ji bo xwendekarên ke zêdeyê du salan ji mekteb dûr mabîyê. Wê çar qonsax est ê û normalî du salên xwendişî gêreno, yan di rêzeke bilez de yew sal. ELM bernameya nêfermî ya ji bo temenê 8 heta 18 o, bi neh qonsaxan, her yek nêzîkê 24 hefte, û materyal bi Erebî, Îngilîzî û Fransizî. Bernameyên telafîkerdişî, xwendişê serxwebûnî û Navendên Xwendişê Yekgirtî piştgirîya xwendina Erebî, Îngilîzî û Fransizî, amadebîyayîşê imtîhanî û derbasbîyayîşê perwerdeya fermî kenê. Bernameyên xwendina bingeyînî kesanê ser 15 salî û mezinan zî, zafane bi rêya NGO herêmî, projeyên piştgirîya UN yan Wezaretê Kulturî, xizmet kenê. Enstîtuyê Bilind ê Ziwanan ê Zanîngeha Şam kursên akademîk pêşkêş keno; kursên Kurdî eşkenê bi qonsaxên çar-hefteyî, 40 saetî, sê rojan hefteyî bêne rêxistin. Qonsaxên bînî kapasîte û kalendara kursî ra girêdayeyî yî. Navendên taybet ên zanîngehan û pêşkêşkerên bînî Erebî, Îngilîzî, Fransizî, Almanî, Tirkî û ziwanên din pêşkêş kenê. Hin pêşkêşker Çarçoveya Hevbeş a Ewropayî ya Ji bo Ziwanan (CEFR) bikar gênê, labelê Suriye de qeydgehê neteweyî yê bawerkerde nêest o ke hemû sertîfîkayan wekhev bikero. Bihayî, kalendar û peydabîyayîş goreyê pêşkêşker û herêmî zaf cîya yî. Imtîhanên ziwanî xwendişî bi pêşketina mektebî û xwendina bilind girê danê. Imtîhanên neteweyî yên sinifê 9an û 12an dersên ziwanî gêrenê; bernameyên telafîkerdişî û ELM eşkenê piştgirîya imtîhanî bikerê. Beşa Hevpeymanîya Sertîfîkayan a Wezaretê Perwerde ya Şam de hevpeymanîya belgeyên derveyî ra kar keno. Xwendekarên ke bingeya perwerdeya wan Erebî nîya, eşkenê imtîhanên zêde yên Erebî û Tarîx yan Cografya lazim bibê. Eger qeydên mektebî wenda bîyê, imtîhanê cihdayîşî Erebî û ziwaneke biyanî gêreno. Wextê qeydkirina gelemperî Gulan, Tîrmeh û Cotmeh de beno; imtîhanan zî zafane Sibat, Tebax û Mijdar de kenê, labelê agahdariyên nuha deman diyar kenê. Enstîtuyê Bilind ê Ziwanan ê Zanîngeha Şam ji bo hin qebûlkirina master û doktorayê imtîhanên şiyanê ziwanê biyanî zî kenê. Xerc û pere eşkenê zû biguherîyê; agahdariya 2026 qeydkirina kesane 400 lîreyên Suriye yên newe qeyd kerd, labelê agahdariyên verên 40,000 lîreyên Suriye qeyd kerdê. Xwendina karîdayîşî ya Erebî gihîştina mektebî, kar û peywendiya fermî piştgirî kena. Îngilîzî bi taybetî ji bo xwendina bilind, peywendiya teknîkî, çavkaniyên dîjîtal, NGO û projeyên navneteweyî bikêr a. Fransizî kurikulum û hin rêyên zanîngehan de muhîm manena. Kurdî bakur û bakurê rojhilatî de ji bo peywendiya komî, malbatî û karî bikêr a. Xwendina ziwanî dema bi perwerdeya pîşeyî, şiyanên dîjîtal û peyvên taybet ên karî têkildar beno, qîmeta wê zêde beno; profîlkerdişê vegerayan 2026 de bêkarîya zaf û gihîştina sînorkerde ya perwerde û sertîfîkasyonê dît. Xwendina dîjîtal eşkena ca bigire dema kurs yan mamoste nêpeyda bo. Pasaportê Xwendişê UNICEF û xalanê xwendişê malî yê Heseke de laptop, projektor, elektrîka portable û alîkarîya mamosteyan şuxulîyayê, bi materyalê xwendişê serxwebûnî yê Erebî û Îngilîzî. Na bername 2023 de zêdeyê 2,200 zarokan û 2025 de 14,598 zarokan bi rêya xwendişê dîjîtal yan dûrî bigire. Encumena Brîtanî çavkaniyên serhêl ji bo mezinan, ciwanan û zarokan pêşkêş kena, labelê nuha Suriye de dersdayîşê rû bi rû nêkena. Kursên dîjîtal girêdayeyê internet, elektrîk, amûr, mesref û piştgirîya herêmî yî. Sazûmaneke yekgirtî ya welat-giştî ya xwendişê ziwanî, lîsteya bihayan yan qeydgehê pêşkêşkeran nêvirazîyayo; gihîştin di nav perwerdeya dewletî, zanîngehan, pêşkêşkerên taybet, NGO, bernameyên navneteweyî û xwendişê malbatî yan komî de parçe-parçe yo.