La sicureza an Svìssera a comprenda la protezion ëd le persone, ij bestie, le robe e le infrastruture important. A-i rientro la prevenzion ëd j'incident e dij reat, l'aiut an situassion d'emergensa e la preparassion a perturbassion pi gròss. Par tante atività ëd sicureza a son responsàbil ij cantòn (Kantone) e ij comun (Gemeinden). Për sòn, l'organisassion, ij nòm e ij përcors a peulo esse un pò diferent second ël pòst andova it veiv. La Confederassion (Bund) a gestiss ësprossament le question ch'a riguardo ël pais ant ël so ansem o ch'a l'han damanca ëd coordinassion an comun. Quand a-i é n'perìcol imediat, la polissìa, ij pompier e ij servissi sanitari d'emergensa a dan na man. Na ciama d'emergensa a dovrìa spieghe con calma cò ch'a l'é sucedù, andova a-i é da mandé aiuto, chi a l'é coinvolù e che perìcol a-i é ancora. Ël sentral a decido peui che forsa d'intervent a devlo parte. An la vita ëd tuti ij dì, la sicureza a part da d'abitùd sempië. Tra coste a-i é ten-e le porte e le fnestra an sicureza, esse prudent ant ël tràfich, protegge ij dat personal e esse vigilant con ël feu, l'elettrissità, l'aqua e le sostanse pericolose. La sicureza digital a fa part ëdcò dël tema. Pàssword fort e diferent, conferme suplementar për intré e salvàj regolar dij dat a rendo pi dificil l'abus. Le comunicassion ch'a rivo sensa esse spetà, con pressa, domande ëd pagament o file anexà sconossù a merito na prudensa particolar. La Svìssera a dòvra le sirene e ij canal d'informassion ëd l'autorità për avisé ij citadin për ij perìcol gròss. Na piataforma nazionale svìssera për j'avertense e ij consej ëd comportament (Alertswiss) a serv për coste informassion. Quand a-i é n'avertensa, j'istrussion oficiale a son pi important dij rumor an le rëti social. Na bon-a preparassion a peul diminuì ij dann, ma a peul pa evité tuti ij risgo. La previdensa personal a sostituisce né l'aiut professional né n'comportament sensà. A venta sempre consideré le necessità particolar ëd j'euj cit, dle persone anziane, dle persone con disabilità e dij bestie ëd ca. N'bon pont ëd partensa a l'é fé n'breve sopralluogh ëd sicureza an ca, a scola o ant un'azienda. An fé sòn, a ven-o an lus ij pòst pericolos, le vìe d'evacuassion, le persone da contaté e ij strument ch'a manco. Da sta verificassion a peulo vnì fòra chè d'miorament ciar e limità.
Sicureza an Svìssera
La Svìssera a l'é considerà an general ben organizà, ma la sicureza a nass pa da sola. Autorità, servissi d'emergensa e popolassion a contriboïsso ansem për evité ij perìcol e për agì coret an caso d'emergensa. Chi a conoss ij principal numer ëd socors e a resta atent a peul protegge meio se stess e j'àutri.
Tip
Ch'a sia ël prim pass ëd capì comë ch'it peule ciame aiuto andova it veiv e andova it peule trové ripar an caso ëd perìcol. Salva ij contat important, prepara d'provvista semplic e discute con toa famija o con ij tò coinquilìn un pòst ëd ritrov. D'pass preparà pì cit a son pì facil da fé an n'moment critic che na decision ciapà ëd colp.