Lo sloveno, o slovenščina, a l’é la lenga oficial dovrà an sla vita pùblica, l’educassion, l’aministrassion, ij mèdia e la magior part dla comunicassion d’ogni di an Slovenia. A l’é na lenga slava meridional con soa gramàtica, sò vocabulari e soa tradission letteraria. Lo sloveno a dòvra l’alfabet latin. A l’ha tre nùmer gramatical: singolar, dual e plural, për sòn ij parlador a peulo distinguer antra na persona, doe person-e e pi che doe. La lenga a l’ha tanti dialet, e ël parlà a peul soné diferent antra le zone alpine, costiere, central, oriental e d’àutre region. Lo sloveno standard a l’é dovrà an situassion formal, mentre ël parlà local a l’é comun an vita ëd famija e dla comunità. L’italian e l’ongareis a l’han na posission local special ant le zone andoa ch’a viv-o tradissionalment le comunità ch’a parlo ste lenghe. An ste zone, ij cartaj, l’educassion e la comunicassion pùblica a peulo dovré ste lenghe ansema al sloveno. A-i son d’àutre lenghe për via dla migration, dij viagi, dël studi, dël travaj, dij liam ëd famija e dl’economia internassionàl. L’anglèis a l’é sovens util con ij giovo e an situassion turìstiche o professionaj, ma a l’é mej nen supon-se che tut a lo parla. Ij nòm, ij saluti, le forme ëd cortesia e la prononcia a peulo mostrè rispet. Le paròle slovene a peulo cambié forma an base a ij cas, al nùmer e al gènner, për sòn na fras curta a peul avèj n’aspèt diferent an frase diferent. La gent a peul passè dal sloveno standard al dialet, a l’anglèis o a n’àutra lenga ëd cà a segonda dla situassion. La s-cielta dla lenga a peul esprim la vicinansa, l’identità, la professionalità o ël desideri d’includ un’àutra persona. Imparé cheich paròla slovena a giuta con le boteghe, ël trasport, ij visin, ij formulari e le presentassion. Anche se toa gramàtica a l’é sempia, prové a dovré la lenga local a mostra për sòlit bona volontà. Na bona comunicassion a comprènd d’ascoté ël significà, verifiche se ij àutri a l’han capì e aceté che la conossensa dla lenga a cres pian pian. Giudiché l’inteligensa o la gentilesa ëd na persona a partì da l’accent, dal dialet o da n’eror gramatical a l’é da evità.
La lenga an sla Slovenia
La lenga principal ëd la Slovenia a l’é lo sloveno, ciamà slovenščina da chi ch’a lo parla. La Slovenia a l’ha ëdcò lenghe regional, dialet, comunità ëd minoransa linguìstica e tante person-e ch’a dòvro l’anglèis o d’àutre lenghe. Sta panoramica a spiega com a fonssiona la lenga an vita ëd tuti ij di an Slovenia.
Tip
Impara un pìcol grup ëd fras slovene prima ëd sbrigé le facende d’ogni di an Slovenia e dòvrole anche se pi tard it l’has da dovré n’àutra lenga. Ten con ti nòm, indiriss e dmande scrit quand la prononcia a smija difìcil. Trata le coreussion coma ajut, nen coma na vergogna, e continua la conversassion.