La polissia slovena (Policija) a l’é responsabil dla segurezza publica, ëd prevèni la criminalità, ëd risponde a ij incident e d’investighé ij reat sospetà. Le unità ëd polissia local a servisso le comunità, mentre ij polissiòt criminal a gestisso ij cas pì compless o gravi. La lege slovena a disting tra reat penal, deti kazniva dejanja, e contravension, deti prekrški. La classificassion legal precisa a dipend da ij fait, dal dan e da la lege aplicà; për sòn na persona a dev descrive che a l’é sucedù anvece ëd prové a sërne l’eticheta legal. Ciama 113 quand a-i é da manca n’intervent urgent dla polissia, coma an cas ëd violensa, na menassa gròssa, un reat an cors o un ris-c imedià për le persone o la proprietà. Ciama 112 quand a-i é un pericol imedià ch’a riguarda pì servissi d’emergença, coma un incident gròs, un incendi o na crisi sanitària. Për na question pa urgenta, na persona a peul contaté na stassion ëd polissia e fé na denoncia. La polissia a peul registré le informassion, pijé le dichiarassion, racòje le prove, identificé le persone coinvolte e mandé ‘l cas a le autorità competenti. Le prove util a peulo esse messagi, fotografie, video, nòm ëd testimoni, document d’transassion, document sanitar e na cronologia scrita. Rische nen la toa segurezza për racòje le prove e modifiché o scancelé nen ij material pertinenti. Le vitime a dev-o ciamé un interpreter o n’àutr ajut për comunicé quand a-i é da manca. A dev-o pura ciamé coma a l’é registrà la denoncia e qual a l’é ‘l prossim pass pràtich previst, tenend a ment che n’investigassion a peul duré. Le misure comun ëd segurezza personal a includo protegi le paròle d’access, dovré l’autenticassion a doe fass quand a l’é disponìbil, controlé le richeste ëd pagament, seré al sigur biciclete e veicol e fé atension a j’estranié ch’a pretend-o n’assion imediata. I cit e ij pi anzian a peulo avèj da manca ëd regole semplic e d’una persona ëd contat fidà. Se na persona a l’é an pericol imedià, la segurezza a ven prima. Va an un pòst pì sigur, contata la polissia o ij servissi d’emergença e confronté nen da sol na persona pericolosa.
Criminalità an Slovenia
La protecion contra la criminalità an Slovenia a l’é organizà tramite la polissia naziunal, le stassion ëd polissia local, ij investigator criminal, ij procurator e le cort. La magior part dla gent a l’ha da savè prima coma stà al sigur, conservé le prove e segnalé n’episodi. Slovenia a usa ij numer d’emergença 113 për l’ajut urgent dla polissia e 112 për ij pericol imedià ch’a veulo servissi d’emergença.
Tip
Se cheicòs a smija nen sigur, tò prim compit a l’é rivé al sigur e trovè ajut. An Slovenia, usa 113 për l’assistensa urgenta dla polissia e 112 quand ël pericol imedià a riguarda pura ij servissi sanitàri, antincendi o dë salvament. Për fé na denoncia pì tard, ten na cronologia precisa e conserva ij messagi, le figure e j’àotre prove.